از سنجشهای بینالمللی تا کلاس درس؛
«PIRLS» چگونه میتواند کیفیت سواد خواندن دانشآموزان ابتدایی را متحول کند؟
تبریز (پانا) - کارگاه آموزشی «توسعه سواد خواندن بر اساس مطالعات بینالمللی PIRLS» در تبریز، فرصتی بود برای عبور از آموزش سنتی خواندن و بازاندیشی در نقش معلم ابتدایی در تقویت درک مطلب دانشآموزان؛ رویکردی که در این گزارش تحلیلی، ابعاد آموزشی و کاربردی آن بررسی شده است.
در جهانی که «خواندن» تنها یک مهارت درسی نیست، بلکه زیربنای یادگیری مادامالعمر، تفکر انتقادی و مشارکت اجتماعی به شمار میآید، نظامهای آموزشی ناگزیرند فراتر از روشهای سنتی آموزش حرکت کنند. مطالعات بینالمللی مانند PIRLS دقیقاً در همین نقطه اهمیت مییابند؛ جایی که آموزش خواندن از سطح تلفظ و روانخوانی عبور کرده و به «درک عمیق متن» و «تعامل فعال دانشآموز با محتوا» میرسد.
برگزاری کارگاه آموزشی «توسعه سواد خواندن بر اساس مطالعات بینالمللی PIRLS» در تبریز را میتوان گامی هدفمند در راستای پیوند دادن یافتههای جهانی با واقعیت کلاسهای درس ابتدایی استان آذربایجانشرقی دانست؛ گامی که اگر بهدرستی تداوم یابد، میتواند به کاهش شکافهای یادگیری و ارتقای پایدار کیفیت آموزش منجر شود.
PIRLS؛ فراتر از یک آزمون، ابزاری برای بهبود آموزش
این کارگاه آموزشی با هدف ارتقای کیفیت آموزش خواندن و آشنایی معلمان با رویکردها و استانداردهای نوین جهانی، با هماهنگی اداره مدارس غیردولتی استان و میزبانی مدرسه ابتدایی غیردولتی فارابی ناحیه یک تبریز برگزار شد.
در این نشست تخصصی، شاخصها و یافتههای مطالعات بینالمللی PIRLS، سطوح مختلف درک مطلب (بازیابی اطلاعات، تفسیر، استنباط و ارزیابی متن)، و تفاوت خواندن سطحی با خواندن عمیق مورد بررسی قرار گرفت. تأکید اصلی کارگاه بر این نکته بود که PIRLS صرفاً یک ابزار رتبهبندی کشورها نیست، بلکه چارچوبی برای بازاندیشی در شیوههای تدریس خواندن به شمار میآید.
در حاشیه این کارگاه، علیرضا اکبری، معاون آموزش ابتدایی ادارهکل آموزش و پرورش استان، در گفتوگویی تحلیلی به تبیین نگاه آموزش ابتدایی استان به مطالعات PIRLS پرداخت.
اکبری با تأکید بر جایگاه راهبردی سواد خواندن گفت: «سواد خواندن، ستون فقرات یادگیری در دوره ابتدایی است. اگر دانشآموز در خواندن و درک متن دچار ضعف باشد، این ضعف به تمام دروس دیگر سرایت میکند. نگاه ما به PIRLS، نگاه آزمونمحور نیست؛ بلکه آن را ابزاری برای شناسایی نقاط قوت و ضعف آموزش خواندن و طراحی مداخلات آموزشی هدفمند میدانیم.»
وی افزود: «یکی از پیامهای مهم PIRLS برای معلمان این است که آموزش خواندن باید فعال، مسئلهمحور و مبتنی بر گفتوگو با متن باشد. دانشآموز باید یاد بگیرد سؤال بپرسد، پیشبینی کند، ارتباط برقرار کند و نظر بدهد؛ نه اینکه صرفاً متن را بخواند و تکرار کند.»
از نظریه تا عمل؛ نقش معلم در کلاس درس
بخش قابل توجهی از کارگاه به راهکارهای عملی برای کلاسهای درس ابتدایی اختصاص داشت؛ از طراحی فعالیتهای پیشخوانی گرفته تا استفاده از متنهای متنوع (داستانی و اطلاعاتی)، کار گروهی، و ارزشیابی توصیفی مبتنی بر درک مطلب.
اکبری در ادامه گفتوگو تصریح کرد: «تحقق اهداف PIRLS بدون توانمندسازی حرفهای معلمان ممکن نیست. به همین دلیل، ما بر تداوم کارگاههای تخصصی، تولید بستههای آموزشی کاربردی و همراهی معلمان در فرآیند تغییر تأکید داریم. ارتقای کیفیت آموزش، با دستورالعمل بخشنامهای محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند اقناع، آموزش و مشارکت معلمان است.»
مشارکت معلمان؛ سرمایه اصلی تحول
در بخش کارگاهی، معلمان حاضر با مشارکت فعال در بحثها، به بیان تجربههای موفق و چالشهای واقعی کلاسهای درس پرداختند. این تبادل تجربه نشان داد که بسیاری از آموزگاران، دغدغه ارتقای درک مطلب دانشآموزان را دارند، اما به چارچوبهای علمی منسجم و الگوهای عملی نیازمندند؛ خلأیی که چنین کارگاههایی میتواند آن را تا حد زیادی پوشش دهد.
کارگاه «توسعه سواد خواندن بر اساس مطالعات بینالمللی PIRLS» را میتوان نمونهای موفق از پیوند سیاستگذاری آموزشی، یافتههای پژوهشی و عمل آموزشی در کلاس درس دانست. اگر این رویکرد با تداوم، ارزیابی و پشتیبانی حرفهای همراه شود، میتواند به ارتقای واقعی سطح سواد خواندن دانشآموزان ابتدایی و کاهش نابرابریهای آموزشی منجر شود.
پیام روشن این کارگاه برای آموزگاران ابتدایی آن است که تحول در سواد خواندن، از کلاس درس آغاز میشود؛ جایی که معلم، با آگاهی از استانداردهای جهانی و شناخت دقیق از دانشآموزان خود، میتواند یادگیری عمیق و پایدار را رقم بزند.
ارسال دیدگاه