مجموعه خاندان ویرانی | قسمت هجدهم
«بُنجلستان»؛ روایت تبدیل ایران به انبار کالاهای از رده خارج غربی / نان شب مردم هم وابسته به اخم بیگانه بود
تهران (پانا) - هجدهمین کتاب نگار از مجموعه نمایشگاهی «خاندان ویرانی» با عنوان کنایهآمیز «بُنجلستان»، پرده از واقعیت اقتصاد وارداتمحور و صنایع مونتاژ در دوران پهلوی برمیدارد. تصویرسازی این اثر، صحنهای نمادین را نشان میدهد که در آن یک تاجر ایرانی در ازای پرداخت دلارهای نفتی به یک آمریکایی، به جای فناوری، جعبههای مچاله و ضایعات تحویل میگیرد؛ نمادی از واردات کالاهای بیکیفیت.
نفت خام در برابر کالای مصرفی
این گزارش تاریخی به استراتژی استعماری آمریکا و انگلیس در قبال نفت ایران اشاره میکند. در حالی که سود اصلی نفت در تبدیل آن به فرآورده است، سیاست غرب برای ایران این بود: «نفت خام بده، جنس آماده بگیر!» پهلویها نیز با پذیرش این نقش، بازار مصرف داخلی را تمام و کمال در اختیار بیگانگان قرار دادند.
گرانفروشیِ کالاهای از رده خارج
نویسنده با نقد کیفیت واردات مینویسد: «کشور تبدیل شد به انبار کالاهای خارجی.» اما فاجعه آنجا بود که غربیها کالاهای باکیفیت را برای خود نگه داشته و اجناس قدیمی و از رده خارج را با قیمتی بسیار گزافتر از ارزش واقعی به ایران میفروختند.
صنعت مونتاژ و وابستگی غذایی
بخش دیگری از این پوستر به وضعیت صنعت و کشاورزی میپردازد. کارخانهها صرفاً به مونتاژ قطعات خارجی مشغول بودند و با نرسیدن مواد اولیه، خط تولید متوقف میشد (میخوابید). وابستگی حتی به قوت غالب مردم نیز رسیده بود؛ به طوری که «حتی گندم را وارد میکردیم و سیلوهایش را هم شوروی برایمان میساخت.»
پیام نهایی این اثر، آسیبپذیری شدید امنیت ملی در آن دوران است: «یک اخم به یکی از این کشورها کافی بود تا دستمان به کالاهای اساسی نرسد و بیچاره شویم.»

ارسال دیدگاه