مجموعه خاندان ویرانی | قسمت شانزدهم
«دورهمی»؛ اسناد دخالت بیگانگان در مجلس شورای ملی / از «طویله» خواندن مجلس تا بستن لیست نمایندگان با سفیر آمریکا
شانزدهمین کتاب نگار از مجموعه نمایشگاهی «خاندان ویرانی» با عنوان کنایهآمیز «دورهمی»، به بررسی ماهیت انتخابات و جایگاه مجلس در دوران پهلوی پرداخته است. تصویرسازی این اثر، دستان بزرگی با سرآستین پرچمهای بیگانه (آمریکا، انگلیس، شوروی و…) را نشان میدهد که عروسکهایی را به عنوان نماینده بر صندلیهای مجلس مینشاندند؛ نمادی آشکار از «انتصابی» بودن نمایندگان.
لیست نمایندگان در جیب سفیر آمریکا
این گزارش تاریخی، انتخابات در دوران پهلوی دوم را یک «نمایش عروسکی» توصیف میکند. طبق متن پوستر، محمدرضا شاه که خود بدون رأی مردم به قدرت رسیده بود، حوصلهای برای دموکراسی نداشت. او شخصاً لیست نهایی نمایندگان مجلس را با هماهنگی و تایید «سفیر آمریکا» میبست و دستور میداد دقیقاً همان اسامی از صندوقهای رأی خارج شوند.
سهمخواهی سفارتخانهها و اعتراف هویدا
نویسنده به نفوذ سایر قدرتهای خارجی نیز اشاره میکند و مینویسد: «سفارتخانههای دیگر هم سهم خودشان را از صندلیهای مجلس داشتند.»
عمق فاجعه در نقل قولی از امیرعباس هویدا (نخستوزیر) به اسدالله علم آشکار میشود: «هرکس را میخواهی بگو تا برایت از صندوق دربیاورم.» شاه نیز در توجیه این دخالتها و نادیده گرفتن نقش مردم مدعی بود: «اگر مراقبت نشود، همهچیز به هم میریزد!»
رأی گمشده مدرس و مجلسِ طویله!
بخش پایانی این روایت به دوران رضاخان گریز میزند؛ زمانی که استبداد عریانتر بود. اشاره به ماجرای معروف آیتالله مدرس که حتی یک رأی (رأی خودش) نیز برایش خوانده نشد و با تعجب میپرسید: «آن یک رأی کو؟!»
متن با یادآوری ادبیات توهینآمیز رضاشاه نسبت به نهاد قانونگذاری به پایان میرسد: «وقتی رضاشاه مجلس را “طویله” میخواند، توقع بیش از این هم نمیشد داشت.»
محمد طوافی
ارسال دیدگاه