«رشد» در ایستگاه چهل‌وهشتم؛ گرامیداشت کیارستمی در حاشیه رقابت ۱۶۳ فیلم

در آستانه برگزاری دوره پنجاه و دوم جشنواره بین‌المللی فیلم رشد، در سلسله مطالبی به بررسی و بازخوانی مهمترین اتفاقات ۱۰ دوره اخیر این رویداد پرداختیم. در این گزارش نگاهی به اتفاقات و فراز و نشیب‌های دوره چهل و هشتم این جشنواره داریم.

چهل و هشتمین دوره جشنواره فیلم‌های علمی، آموزشی و تربیتی رشد، از ۲۵ آبان تا دوم آذر ۹۷ در سینما فلسطین برگزار شد. در این دوره بیش از چهار هزار فیلم خارجی برای حضور در بخش‌های مختلف جشنواره ثبت نام کرده بودند که در نهایت ۴۷ فیلم پویانمایی، ۱۸ فیلم مستند و ۳۵ فیلم داستانی خارجی از ۲۸ کشور برای شرکت در بخش مسابقه بین‌الملل انتخاب شد. ایتالیا با ۱۱ فیلم و پس از آن هند و فرانسه به ترتیب با هشت و هفت فیلم، بیشترین تعداد آثار را در جشنواره داشتند.

همچنین از میان ۷۴۰ فیلم ایرانی متقاضی شرکت در چهل و هشتمین جشنواره ی بین المللی فیلم رشد، ۱۱۰ فیلم برای شرکت در بخش مسابقه بین‌المللی برگزیده شدند که شامل ۸ فیلم بلند داستانی، ۳۸ فیلم کوتاه داستانی، ۲۲ فیلم مستند و ۴۲ فیلم پویانمایی بود.

گرمیداشت کیارستمی در «رشد» چهل‌وهشتم

نمایش آثار عباس کیارستمی از جمله برنامه‌های ویژه این دوره بود. در این برنامه پنج فیلم آموزشی (زنگ تفریح، من هم می‌توانم، دو راه حل برای یک مسئله، رنگ‌ها و دندان‌درد) و دو فیلم تربیتی (اوّلی‌ها و مشق شب) کیارستمی که همگی در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ساخته شده، به نمایش درآمد.

در این دوره با دعوت از انجمن‌های سینمایی، جوایزی با عنوان «بخش جنبی» به فیلم‌های منتخب آن‌ها اهدا شد. انجمن فیلم کوتاه ایران، مجموعه فرهنگی و گردشگری عباس‌آباد، انجمن مستندسازان ایران، مرکز توسعه سینمای کودک و نوجوان، موسسه تاک سرزمین من (توانمندسازی انجمن‌های کودکان کار و خیابانی)، انجمن اهدای عضو ایرانیان و آسیفا در این دوره فیلم‌هایی را متناسب با حوزه فعالیت خود شایسته تقدیر معرفی کردند.

همچنین دو شب از شب‌های برگزاری جشنواره به مرور آثار سینمایی ایتالیا و هند اختصاص پیدا کرد. این دو کشور صاحب بیشترین آثار خارجی حاضر در این دوره بودند.

چهل‌وهشتمین رشد و تعداد آثار بخش مسابقه

در بخش بین‌الملل ۶۸ فیلم کوتاه داستانی (۳۸ فیلم از ایران و ۳۰ فیلم از کشورهای انگلستان، هند، مصر، ترکیه، اندونزی، یونان، ایتالیا، مالتا، اسپانیا، پرتغال، تونس، برزیل، مکزیک، آلمان، دانمارک، فیلیپین، فنلاند) و ۳۹ مستند (۲۱ اثر از ایران و ۱۸ اثر از فیلمسازان کشورهای مکزیک، سنگاپور، صربستان، هلند، بنگلادش، پاکستان، اندونزی، هند، ایالات متحده آمریکا، مولداوی، بلژیک، اسپانیا و آلمان) به رقابت پرداختند.

در بخش فیلم‌های بلند داستانی بین‌الملل نیز ۱۳ فیلم حضور داشتند که هشت فیلم از ایران و پنج فیلم از مالزی، جمهوری چک، کره جنوبی، کلمبیا و آفریقای جنوبی حضور داشتند. در بین فیلمسازان ایرانی حاضر در این بخش، نام روح‌الله حجازی، محمدرضا خردمندان، حسین قناعت، پوران درخشنده، حسین عامری و عباس امینی به چشم می‌خورد.

در مجموع ۱۲۷ فیلم از سوی دانش‌آموزان به این جشنواره ارسال شد که از میان آن، ۱۵ فیلم به بخش مسابقه راه یافتند.

در این دوره ۲۱ مستند ایرانی و ۱۸ مستند خارجی به بخش مسابقه بین‌الملل بخش مستند راه یافتند. مکزیک، سنگاپور، صربستان، هلند، بنگلادش، پاکستان، اندونزی، هند، ایالات متحده آمریکا، مولداوی، بلژیک، اسپانیا و آلمان، ۱۳ کشور حاضر در این بخش بودند.

در بخش پویانمایی که از نظر تعداد فیلم، بزرگ‌ترین بخش را به خود اختصاص داده بود، فیلم «روباه» ساخته صادق جوادی برنده تندیس زرین و «پرنده و نهنگ» ساخته کارول فریمن (ایرلند) برنده تندیس سیمین جشنواره شدند. در این بخش جایزه هیات داوران به خاطر فیلم «یکی بود، یکی نبود» به مهین جواهریان رسید و دو دیپلم افتخار به «می‌خواهم در باغ وحش زندگی کنم» ساخته اوژینا گولوبوا (روسیه) و «گرگم و گله می‌برم» به کارگردانی ابوالفضل رزانی رسید. در این دوره مجموعا ۸۹ پویانمایی (۴۲ فیلم از ایران و ۴۷ اثر از ۲۱ کشور جهان) برای شرکت در بخش مسابقه انتخاب شده بودند.

جایزه دانش‌آموزان و فرهنگیان فیلمساز

یکی از جوایزی که در هر دوره جشنواره رشد به برگزیدگان اهدا می‌شود، جایزه «فرهنگیان فیلمساز» است. در این دوره مستند «نور، سایه، زندگی» به کارگردانی شهریار پورسیدیان از استان گیلان صاحب تندیس زرین جشنواره شد. همچنین تندیس سیمین به فیلم پویانمایی «هیچ کس» به کارگردانی الهام طرقی از استان خراسان رضوی و دو دیپلم افتخار به مستندهای «رویاهای من زنده‌اند» به کارگردانی علی حسن‌پور از استان خوزستان و فیلم داستانی «پناه» ساخته فاطمه جوکار و ابوالفضل حسینی‌پور از یزد تعلق گرفت. جایزه ویژه هیات داوران هم به فیلم داستانی «هابیل یا قابیل» ساخته ایمان قنبری از کهگیلویه و بویراحمد رسید.

اما در بخش دانش‌آموزی، دختران دانش‌آموز پیشتاز کسب جوایز بودند. فیلم مستند «شهر من» به کارگردانی نیکا شاهین‌زاده از استان خراسان صاحب تندیس زرین شد و مستند «لقمه حلال» به کارگردانی زهرا عبدی از استان زنجان، تندیس سیمین را برد. دیپلم افتخار نیز به مستند «نخل دستان» به کارگردانی نرجس لشکری از استان خوزستان رسید. هیات داوران جایزه ویژه خود را به فیلم مستند «بیماری پروانه‌ای ساخته دانیال غفاری از تهران اعطا کرد. هیات داوران به دلیل آن که این فیلم به موضوعی پرداخته بود که کمتر در جامعه مورد توجه قرار گرفته است، آن را شایسته دریافت این جایزه تشخیص داد.

رویای تندیس‌ها

معمولا در هر جشنواره بخش فیلم‌های داستانی، بیشتر از دیگر بخش‌ها توجه مخاطبان را به خود جلب می‌کند. در چهل و هشتمین دوره جشنواره رشد نیز فیلم‌های مطرحی در رویای تسخیر تندیس‌ها با هم به رقابت پرداختند. در نهایت در بخش فیلم‌های داستانی بلند، «پابرهنه» ساخته یان اسوراک (جمهوری چک) تندیس زرین و «بیست و یک روز بعد» ساخته محمدرضا خردمندان تندیس سیمین را به خانه بردند. جایزه ویژه هیات داوران نیز به فیلم «درساژ» ساخته پویا بادکوبه و دو دیپلم افتخار به فیلم‌های «لکنت» از محمدرضا حاجی‌غلامی یزدی و «ابر قهرمان» ساخته اریک آنگ (مالزی) تعلق گرفت.

محمد کارت از ایران، با فیلم «بچه‌خور» صاحب تندیس زرین فیلم داستانی کوتاه شد. «گرد ستاره» ساخته آلدو سوتلو لازارو (مکزیک) تندیس سیمین برد و «هدیه آلیس» ساخته گابریله مارینو از ایتالیا موفق به دریافت جایزه هیات داوران شد. دو دیپلم افتخار بخش داستانی کوتاه هم به دو فیلم «شش خونه» ساخته عباد ادیب پور و «کلمات کارامل» ساخته خوان آنتینو مورنو آمادور (اسپانیا) اهدا شد.

مستندهای صاحب‌تندیس

در بین انواع مختلف فیلم‌سازی، آن چه بیش از همه به رسالت جشنواره رشد نزدیک است، مستند است. زیرا در آن با بیانی توام با ذکر جزئیات، موضوعاتی تحلیل می‌شود. در دوره چهل و هشتم جشنواره رشد، در بخش مستند علمی و آموزشی، تندیس زرین به فیلم «جاده‌های برفی» ساخته هایده مرادی و تندیس سیمین به «دوستان سیار» ساخته امین قدمی رسید. دو دیپلم افتخار نیز به فیلم‌های «جوجه‌ها برای کیمارو» ساخته آنه ون‌کمپنهاوت و اریس خاجیرا (هلند) و «ایراکو» ساخته هاشم کریمی داده شد.

در بخش مستند هم فیلم «لوتوس» ساخته محمدرضا وطن‌دوست، تندیس زرین جشنواره و مستند «فصل بادهای گرم»، ساخته حسین ریگی تندیس سیمین را دریافت کردند. جایزه ویژه هیات داوران جشنواره در این بخش به مستند «بدون ما هرگز» ساخته زیگرید کالوسمن (آلمان) و دیپلم افتخار به «گوش کنید» ساخته آسترید بوسینک (هلند) اهدا شد.