رمضان در خشکبیجار؛ کوچههای بیدار، دلهای پاک
خشکبیجار(پانا)_ ماه رمضان در خشکبیجار با آیینهایی ریشهدار همراه است؛ از استقبال محلی «پیشاشو» و رسم آشتیکنان تا سحرخوانی در کوچهها و حضور خوراکیهای سنتی بر سفرههای افطار، سنتهایی که هنوز در حافظه فرهنگی مردم این منطقه جریان دارد.
ماه مبارک رمضان در خشکبیجار از گذشته تاکنون با آداب و رسوم خاصی همراه بوده و نشانههای آن همچنان در زندگی روزمره مردم دیده میشود. در روزهای پایانی ماه شعبان، خانوادهها با تمیز کردن منازل و غبارروبی مساجد، تهیه مایحتاج روزهداری و آمادگی معنوی به استقبال ماه میروند؛ رسمی که در گویش محلی «پیشاشو» نام دارد و برخی نیز با روزه گرفتن در یکی دو روز پایانی شعبان آن را همراهی میکنند.
از سنتهای مهم این منطقه، مراسم آشتیکنان است که در آن بزرگان و معتمدان محل به سراغ خانوادهها، زوجها یا افرادی که دچار کدورت بودند میرفتند و آنها را به مناسبت ورود به ماه رمضان به صلح دعوت میکردند. باور رایج این بود که ورود به رمضان با دلخوری، از قبولی اعمال میکاهد. اگرچه این رسم نسبت به گذشته کمرنگتر شده، اما هنوز نمونههایی از آن در میان خانوادهها دیده میشود.
در کنار این آیین، «سحرخوانی» نیز از رسوم قدیمی خشکبیجار به شمار میرود. در گذشته، افرادی خوشصدا یا جوانان محل پیش از اذان صبح در کوچهها حرکت میکردند و با خواندن مناجات، اشعار مذهبی یا ذکرهای کوتاه، مردم را برای بیدار شدن و خوردن سحری خبر میکردند. این سنت علاوهبر کارکرد عملی، حالوهوای خاصی به شبهای رمضان میبخشید و نوعی همبستگی اجتماعی ایجاد میکرد. هرچند با گسترش ابزارهای جدید، سحرخوانی کمتر دیده میشود، اما هنوز در خاطره جمعی اهالی جایگاه ویژهای دارد.
خوراکیها نیز بخش مهمی از رمضان در خشکبیجار است. شیرینی سنتی رشتهخشکار در کنار زولبیا و بامیه از محبوبترین خوراکیهاست. همچنین غذاها و خوراکهای محلی مانند پنیر سیاه مزگی، شامی رشتی، آش کشک، کِشتا، کولاس، گندمی، کُماج، نان روغنی، گل پالوده، فرنی، حلوای ترک و خاتون پنجره در این ماه بیشتر تهیه و مصرف میشود.
در شبهای رمضان، حضور مردم در مساجد برای نماز جماعت، دعا و قرآنخوانی پررنگ است و دید و بازدیدهای خانوادگی پس از افطار فضای صمیمانهای در محلهها ایجاد میکند. کمک به نیازمندان و پخت نذری نیز از دیگر جلوههای این ماه در منطقه است.
آنچه در خشکبیجار طی ماه رمضان دیده میشود، صرفاً اجرای مجموعهای از رسوم نیست، بلکه بازتاب شیوهای از زندگی است که در آن مناسک دینی با روابط اجتماعی و فرهنگ محلی در هم تنیده شده است. استمرار آیینهایی مانند پیشاشو، آشتیکنان و سحرخوانی در کنار سنتهای غذایی و رفتارهای همیارانه، نشان میدهد حافظه فرهنگی این منطقه همچنان فعال است و رمضان برای مردم، علاوهبر یک فریضه مذهبی، فرصتی برای بازسازی پیوندهای اجتماعی و حفظ میراث بومی به شمار میرود.
ارسال دیدگاه