ادبیاتی سیار برفرهنگ رانندگان ایران

خبرگزاری کانون دانش آموزی پانا: این جملات کوتاه که از گذشته و زمان حال بر زبان جامعه جاری است بر پشت اتومبیل های شخصی هم نوشته می شود و نظر افراد را به خود جلب می کنند.

در گذر از یک خیابان فرعی هم همه روزه تعدادی اتومبیل پشت نویسی شده چشم عابران را به سمت خود می کشد.

مدت هاست به مناسبت های گوناگون مذهبی افراد در پشت اتومبیل های شخصی خود به ویژه کامیون ها جملاتی در وصف آن چهره مذهبی می نویسند.از بارزترین این جملات می توان به:یا حسین، یا حسین شهید و ... اشاره کرد.

اما برخی از جوانان گاه مطالب طنزآمیز مختلف و گاه جملاتی که انسان را به تامل وا میدارد در پشت اتومبیل خود می نویسند.

این جملات معمولا جملاتی هستند که صاحب اتومبیل در ذهن خود داشته و عمق معنایی خاصی برای خود آن شخص دارد که در قالب طنز یا اشعار کوتاه کوچه و بازاری می نویسند.

گروهی دیگر از افراد برای نمایان کردن هرچه بیشتر برتری مادی اتومبیل خود نسبت به اتومبیل های ارزان قیمت تر جملات طنزآمیز مینویسند.

اخیرا این اصطلاحات بیش از پیش باب شده برخی از جالبترین و پر طرفدارترین جمله ها عبارتند از:

شتاب نکن,مقصد خاک است / زندگی بر خلاف آرزوهایم گذشت/ گر پادشاه عالمی,باز هم گدای مادری / ایرانسل جوون مادرت اس نده!!! / به چشمانت بیاموز هرکسی ارزش دیدن ندارد و ...

در میان همه این جملات گاهی به جملات بزرگان علم یا چهره های ادبی هم بر میخوریم که از جمله میتوان به کوروش کبیر و یا نیچه اشاره کرد.

در مکالمه تلفنی خبرنگار پانا با یکی از مالکان اتومبیل که شماره تماس وی پشت اتومبیل وی نوشته شده بود این چنین گفت:

معمولا علاقه شخصی صاحبان اتومبیل یا خاطره از آن جمله ها هدف نوشتن این اصطلاحات می باشد.

مالک دیگری در ارتباط با مکانهایی که این نوشته ها را در پشت اتومبیل ها می نویسند گفت:

در بعضی مغازه های پارچه نویسی و یا خطاط ها این جملات را با رنگ می نویسند.

جالب است که در بعضی مناسبت های مذهبی به خصوص دهه محرم در خیابان ها عده ای به صورت ایستگاه صلواتی پشت نویسی ماشین انجام میدهند اما مغازه های پارچه نویسی و خطاط ها از این طریق کسب در آمد می کنند .

ریشه از کجاست؟

این دلنوشته ها خود بهانه ای شد تا در این خصوص با کارشناس مشاوره آموزش و پرورش فارس گفت و گو کنیم؛ کاظم احمدیان در گفت وگو با خبرنگار پانا گفت: این جملات ریشه در نیازهای سرکوب شده افراد در جامعه دارد و همچنین نشان دهنده نوع شخصیت افراد می باشد.

وی بابیان اینکه از این اصلاحات مانند رنگ لباس یا موسیقی مورد علاقه افراد می توان پی به تیپ شخصیت آنها برد، افزود: کم تر کسی را می یابیم که در جاده های ایران سفر کرده باشد و بگوید که هرگز خودرویی را ندیده است که روی آن بیت شعر یا عبارتی (معمولاا ز دیدگاه ادبی کم مایه و گاه زیرکانه) نوشته شده است.

احمدیان یادآورشد: مسافرانی که در پس این خودروها حرکت می کنند، با چشم برداشتن از جاده و اطراف، کنجکاوانه این بیت ها و عبارت ها را می خوانند و از خواندن آن ها گاه شاد و گاه از معنای نهفته در آن ها رنجیده می شوند. این نوشته ها معمولا پیرامون موضوع های عاشقانه، عاطفی و یا مذهبی هستند: بزن بر سینه ام خنجر / ولی هزگر نمیر مادر، بگو ماشاءالله!، به کجا چنین شتابان؟، درب و داغون خودتی!، دنیا محل گذره، ما می گذریم ولی اون نمی گذره، از جمله چند نمونه از این "ماشین نوشته" هاست. این ادبیات حقیقتی انکار ناپذیر از زندگی قشری از جامعه و فرهنگ آن ها است و بیش تر ِ پیام های آن، حکایت از داغی جانسوز و قدیمی می کند و بیانگر احساسات درونی رانندگانی است که در ایران فعالیت می کنند. گر چه "ماشین نوشته" ها در گذشته بیش تر باب بوده است، ولی هنوز بسیاری از رانندگان کامیون، اتوبوس، وانت بار و تاکسی برای گفتن حرف های دل خود به این روش وفادار هستند.

این کارشناس مشاوره آموزش وپرورش فارس افزود: نوشته های آنان از لحاظ ادبی، جامعه شناختی و روان شناختی اهمیت دارد و اگرچه مردم ایران حتا عوام، با شعر و موسیقی ایران رابطه ای تنگاتنگ دارند، اما ادبیات رانندگان را می توان از ادبیات سایر صنف ها جدا دانست و این موضوع به خوبی از شعرها و نوشته های آنان بر روی ماشین های آنان دریافت شدنی است.

احمدیان گفت: به عنوان مثال بر روی کامیونی نوشته است: "موتوری بزن کنار که پیکان خوراک من است" که می توان دریافت که راننده ی چنین ماشینی فردی پر هیجان و ماجراجو است و سرعت زیاد برای او اهمیت بسیار دارد. بر ماشین دیگری نوشته است: "دست بزن ولی خیانت مکن" که شاید چنین راننده ای مار گزیده ای باشد که بار ماشینش را در گذشته دزدیده اند. یا بر روی ماشن دیگری آمده است: "تنهای شب" که تنهایی در تاریکی شب می تواند از دغده های این راننده باشد. از آن جا که این قشر از رانندگان اغلب در سفر هستند، "تنهایی"، "هجران"، "دوری" و "مادر" بیش ترین مفاهیمی هستند که آنان به طور مستقیم یا غیر مستقیم به آن ها اشاره کرده اند.

وی ادامه داد: اخیرا جنبه های زبان شناختی، جامعه شناسی و روحی صنف رانندگان جاده ها در استفاده از "ماشین نوشته" ها مورد توجه متخصصان فرهنگ لغات و زیان در ایران قرار گرفته و نمونه های آن ها ثبت و گردآوری شده است. گفتنی است که برخی از پژوهشگران بر این باورند که بها دادن به این نوع ادبیات، آلوده کردن زبان فارسی است. بدیهی است که در فرهنگ شناسی، ما چیزی به نام زشت یا زیبا نداریم و هر فرهنگی در هر زمان و مکان ویژگی های خود را دارد. مطالعه ی "ماشین نوشته" ها بخشی از مطالعات فولکلوریک ( فرهنگ عامه) است و نه تنها موجب آلودگی زبان نمی شود، بلکه یکی از به ترین روش های شناخت بخشی از فرهنگ عامه ی مردم ایران است.. این بررسی تاثیری بر ادبیات ندارد و تنها دیدن بخشی از خود در آینه است. "ماشین نوشته" ها در اصل ادبیاتی سیار هستند که در فرهنگ رانندگان ایرانی جایگاه خاصی دارد و برخی از آن ها بسیار ابتکاری است.

احمدیان گفت: ما بر حسب وظیفه ی خود در طرح مسایل زبان فارسی و فرهنگ ایرانی، نمونه هایی از این "ماشین نوشته" ها را که بیانگر فرهنگ بخشی از مردم این سرزمین هستند .

خبرنگار: بهاررزمی