جزئیات آموزش ۳۲ ساعته هوش مصنوعی به ۱۰۰ هزار معلم/ مقصد تمام تصمیم‌ها «کلاس درس» است/ نقش معلم به «طراح تجربه یادگیری» ارتقا یافته است

به گزارش پانا، عصر امروز شنبه ۲۹ شهریورماه نشست طرح ایران دیجیتال و ارتقای شایستگی‌های حرفه‌ای معلم در حوزه فناوریی‌های نوین و نیز دوره آموزشی برنامه نویسی و هوش مصنوعی به یکصد هزار نفر از معلمان با حضور سید مصطفی آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش، احمد محمودزاده، رئیس سازمان مدارس و مراکز غیر دولتی و توسعه مشارکت های مردمی، عبدالحسن بهرامی، رئیس مرکز راهبری ستاد‌های توسعه اقتصاد دانش بنیان و سایر مسئولان در ساختمان معاونت علمی، فناوری، اقتصادی دانش‌ بنیان برگزار شد.

سید مصطفی آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش در این نشست اظهار کرد: امروز شاهد رویدادی خجسته و ملی در راستای استمرار ارتقای توانمندی‌های حرفه‌ای و تخصصی معلمان هستیم؛ موضوعی که از اولویت‌های بنیادین دستگاه تعلیم و تربیت به شمار می‌آید. این گردهمایی هرچند در صورت ظاهر، آموزش هوش مصنوعی به معلمان است، اما در بطن خود گفت‌وگویی بنیادین پیرامون آینده یادگیری، بازتعریف مفهوم مدرسه و ساختار مهارتی نسل جدید در عصر دگرگونی‌های پرشتاب فناورانه است.

وی ادامه داد: هوش مصنوعی به تمامی ارکان زندگی، محیط‌های دانشگاهی و کلاس‌های درس وارد شده است. بنابراین دیگر پرسش این نیست که آیا آموزش و پرورش باید با هوش مصنوعی مواجه شود یا نه؛ بلکه پرسش اساسی این است که چگونه می‌توانیم به شیوه‌ای هوشمندانه، اخلاقی، مسئولانه و کاملاً در خدمت ارتقای کیفیت و بسط عدالت آموزشی از آن بهره‌برداری کنیم.

معلم؛ معمار آینده و طراح تجربه یادگیری

معاون آموزش متوسطه وزیر آموزش و پرورش با استناد به اسناد و رویدادهای بین‌المللی و با گرامی‌داشت نگاه رهبر شهید انقلاب به حوزه تعلیم و تربیت افزود: هیچ فناوری نوظهوری توانایی مصادره و جایگزینی نقش الهام‌بخش، تربیتی، عاطفی و هویت‌ساز معلم را ندارد. معلم همچنان معمار اصلی آینده است و فناوری صرفاً ابزاری کارآمد به شمار می‌آید که این معلم است که به آن جان، هویت و معنا می‌بخشد. از این رو، ما به دنبال جایگزینی فناوری با انسان نیستیم؛ بلکه هدف، تجهیز و تقویت شایستگی‌های معلمان است.

وی در تشریح بازتعریف نقش کادر آموزشی تصریح کرد: نقش معلم از ارائه‌دهنده صرف معلومات به طراح تجربه یادگیری، هدایتگر تفکر انتقادی و پرورش‌دهنده سواد دیجیتال ارتقا یافته است. هوش مصنوعی می‌تواند در تولید محتوا، طراحی درس، تدوین تکالیف متناسب، تحلیل کارکرد تحصیلی و شخصی‌سازی یادگیری یار و مددکار باشد؛ اما مسئولیت نهایی تربیت، هدایت اخلاقی، قضاوت حرفه‌ای و ارتباط انسانی و شناختی چهره‌به‌چهره منحصراً بر دوش معلم کلاس است.

عبور از مرز ۴ میلیون دانش‌آموز و ورود به دوره ۳۲ ساعته توانمندسازی معلمان

آذرکیش با مرور دستاوردهای سال گذشته در زیست‌بوم آموزش دیجیتال کشور خاطرنشان کرد: حرکت تحولی آموزش و پرورش از سال گذشته وارد گام اجرایی شد؛ جایی که با مشارکت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و معاونت علمی ریاست‌جمهوری، افزون بر ۲۵۳ هزار معلم دوره‌های اولیه هوش مصنوعی را سپری کردند و با مشارکت پرشور دانش‌آموزان به‌ویژه در طرح ایران دیجیتال، از مرز ۴ میلیون دانش‌آموز آموزش‌دیده عبور کردیم و نخبگان این عرصه با حضور رئیس‌جمهور تجلیل شدند.

وی پیرامون مرحله جدید این طرح ملی اعلام کرد: در فاز جاری، دوره‌ای فشرده، استاندارد و تخصصی به مدت ۳۲ ساعت آموزشی با همکاری دانشکده کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف طراحی و بارگذاری شده است. چشم‌انداز ما پوشش جامع شبکه معلمان کشور است؛ به گونه‌ای که تمامی معلمان شاغل در مدارس دولتی، غیردولتی، استعدادهای درخشان (سمپاد) و نمونه‌دولتی در تمامی مقاطع بتوانند از این دوره ۳۲ ساعته بهره‌مند شوند. همچنین در حوزه آموزش‌های فنی، سال گذشته برای ۲۳ رشته تحصیلی در شاخه کاردانش، سرفصل درس رسمی هوش مصنوعی تصویب و وارد برنامه درسی شد.

طراحی یادگیری در قالب سفر و استقرار الگوی مدرسه تراز سند در ۱۰۰ درصد مدارس

معاون وزیر آموزش و پرورش با اشاره به دیگر راهبردهای آموزشی معاونت آموزش متوسطه تأکید کرد: طرح جامع سفر یادگیری با تکیه بر مؤلفه‌های چهارگانه سنجش و ارزشیابی مبتنی بر فناوری، روش‌های نوین تدریس و یادگیری در محیط‌های زیسته و متنوع سال گذشته با مشارکت بالغ بر ۹۵ درصدی معلمان در فراگیری سرفصل‌های پایه رقم خورد. همچنین برنامه استقرار الگوی  «مدرسه تراز سند تحول بنیادین» که در سه فاز عملیاتی پیش‌بینی شده بود، امسال برای پوشش کامل و ۱۰۰ درصدی مدارس کشور هدف‌گذاری و پیگیری می‌شود.

فناوری؛ ابزاری برای انسداد شکاف آموزشی، نه تشدید آن

آذرکیش مسئله عدالت آموزشی را خط قرمز استفاده از ابزارهای نوین خواند و توضیح داد: فناوری نباید خود به عاملی برای تعمیق نابرابری و شکاف طبقاتی میان مناطق برخوردار و کم‌برخوردار بدل شود. اگر مدیریت هوشمندانه حاکم نباشد، عدالت دچار آسیب جدی خواهد شد. تجربه سال قبل در طرح ایران دیجیتال اثبات کرد که بخش قابل توجهی از برگزیدگان و رتبه‌های برتر از مناطق هدف و استان‌های کم‌برخوردار نظیر سیستان و بلوچستان، کردستان، جنوب کرمان، هرمزگان، بوشهر و آذربایجان غربی بودند؛ این امر نشان‌دهنده ظرفیت بی‌نظیر بستر دیجیتال برای برقراری عدالت توزیعی در یادگیری است.

سرفصل‌های آموزشی دوره؛ پرورش سواد هوش مصنوعی در دانشگاه شریف

وی اظهار کرد: رویکرد ما صرفاً آموزش کاربری چند نرم‌افزار یا تبدیل معلم و دانش‌آموز به مصرف‌کننده پاسخ‌های آماده نیست؛ بلکه تأکید ما به لایه‌های عمیق شناختی، تسلط فنی و پرورش سواد هوش مصنوعی است. معلم ما باید یاد بگیرد که چه زمانی استفاده از هوش مصنوعی سودمند است، چگونه پرامپت و سؤال بهینه بنویسد، داده‌های خروجی را اعتبارسنجی کند، خطاها و توهمات ابزار را شناسایی و حریم خصوصی و امنیت داده‌های دانش‌آموز را صیانت کند.

آذرکیش سرفصل‌های تخصصی دوره ۳۲ ساعته دانشگاه شریف را این‌گونه تشریح کرد: سرفصل‌های دوره شامل مفاهیم پایه هوش مصنوعی و مبانی یادگیری ماشین، شناخت معماری هوش مصنوعی مولد، ابزارهای پردازش و تولید متن و مهندسی پرامپت، برنامه‌نویسی و تحلیل داده با ابزارهای هوش مصنوعی ،ابزارهای مولد محتوای شنیداری، دیداری و چندرسانه‌ای برای کلاس درس ،اخلاق فناوری، حقوق مالکیت فکری و امنیت حریم خصوصی در تعلیم و تربیت است. 

اتصال پایدار کلاس درس با زیست‌بوم علم و دانشگاه

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش پیوند دستگاه آموزش، معاونت علمی و دانشگاه صنعتی شریف را مصداق تحقق چهار اصل مدیریتی مورد تأکید رئیس‌جمهور (عدالت، مشارکت، ارتباطات بین‌بخشی و فناوری مناسب) خواند و یادآور شد: ما در پی ایجاد یک زیست‌بوم پایدار میان مدرسه، دانشگاه و مراکز دانش‌بنیان هستیم تا میدان مسئله یعنی کلاس درس را به کانون اندیشه و پژوهش یعنی دانشگاه متصل سازیم. معیار ارزیابی ما صرفاً تعداد گواهینامه‌ها و آمار شرکت‌کنندگان نیست، بلکه سنجش ما، تغییر کیفی و عینی است که در بستر کلاس درس و عمق فهم دانش‌آموز متجلی می‌شود. 

تحقق راهکار ۱۷۳ سند تحول بنیادین و وفاق برای مهر باشکوه

آذرکیش با اشاره به پشتوانه قانونی این اقدامات خاطرنشان کرد: در راهکار ۳-۱۷ سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، بر بازطراحی، اصلاح و روزآمدسازی شیوه‌های تعلیم و تربیت با اتکا به روش‌های فعال، کار گروهی، تفکر خلاقانه و با محوریت نقش الگویی و تربیتی معلمان صراحتاً تأکید شده است. هوش مصنوعی ابزاری است تا دانش‌آموز ایرانی را پرسشگر، خلاق و مسئولیت‌پذیر تربیت کند.

وی تاکید کرد: اهتمام ویژه رئیس‌جمهور به حوزه آموزش و پرورش و تشکیل بیش از ۷۰ جلسه تخصصی برای نوسازی روش‌های یاددهی‌ یادگیری، سرمایه بزرگی است. امیدواریم با وفاق ملی، هم‌افزایی دستگاه‌ها، همراهی دلسوزانه خانواده‌ها و نقش‌آفرینی مؤثر اصحاب رسانه، پروژه‌ مهر امسال جلوه‌گاه ارتقای کیفیت، عدالت آموزشی و تقویت هویت ملی و دینی دانش‌آموزان عزیز ایران اسلامی باشد.

آذرکیش در ادامه اظهار کرد: در نظام آموزشی نوین، نقش معلم از منتقل‌کننده دانش به طراح تجربه یادگیری و هدایت‌گر تفکر انتقادی تغییر کرده است. هوش مصنوعی ابزاری است که می‌تواند با آزادسازی زمان معلم، او را در جهت خلاقیت و پرورش استعدادهای دانش‌آموزان توانمندتر کند.

از آموزش ۲۵۰ هزار معلم تا هدف‌گذاری ۱۰۰ هزار نفری در فاز جدید

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش با ارائه آماری از عملکرد وزارت آموزش و پرورش در سال گذشته، گفت: در سال گذشته بیش از ۲۵۳ هزار معلم تحت آموزش‌های هوش مصنوعی قرار گرفتند و بیش از ۴ میلیون دانش‌آموز با این مباحث آشنا شدند. در فاز جدید، آموزش ۱۰۰ هزار معلم در دستور کار قرار دارد که با همکاری دانشکده کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف اجرایی می‌شود.

وی افزود: سرفصل‌های این دوره ۳۲ ساعته شامل مفاهیم پایه، هوش مصنوعی مولد، مهندسی پرامپت، تحلیل داده و اخلاق حرفه‌ای است که تمامی معلمان مدارس دولتی، غیردولتی، سمپاد و نمونه دولتی را شامل می‌شود.

تأکید بر عدالت آموزشی و زیرساخت‌های فناورانه

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش با اشاره به اهمیت عدالت آموزشی گفت: برای جلوگیری از شکاف دیجیتال، آموزش‌ها از طریق پلتفرم شاد، درس‌نامه‌های آفلاین و مدرسه تلویزیونی ایران ارائه می‌شود. همچنین با همکاری وزارت ارتباطات، توسعه فیبر نوری در مدارس شبانه‌روزی و مناطق کمتربرخوردار با جدیت دنبال می‌شود تا تمامی دانش‌آموزان به عدالت آموزشی دسترسی داشته باشند.

سند ملی هوش مصنوعی؛ نقشه راه تعامل مسئولانه

آذرکیش در پاسخ به پرسشی دیگر درباره نحوه استفاده دانش‌آموزان از این ابزارها گفت: رویکرد ما ممنوعیت نیست، بلکه آموزش استفاده مسئولانه و هوشمندانه است. در همین راستا، تدوین سند ملی هوش مصنوعی با محوریت شورای عالی آموزش و پرورش در دستور کار است تا دانش‌آموزان ضمن استفاده از فناوری، هویت انسانی و تفکر تحلیلی خود را حفظ کنند.

وی همچنین از بهره‌گیری از ظرفیت مدال‌آوران المپیادهای علمی به عنوان مربیان دوره‌ها یاد کرد و خاطرنشان کرد: تلفیق دانش فنی نخبگان و تجربه معلمان، هم‌افزایی مؤثری برای ارتقای کیفی کلاس‌های درس ایجاد خواهد کرد.