وزیر آموزش و پرورش در بیستوسومین دوره جشنواره ملی کتاب رشد:
تولید کتاب باید مبتنی بر نیازسنجی واقعی نظام تعلیم و تربیت باشد
تهران (پانا) - وزیر آموزش و پرورش گفت: تولید کتاب در نظام تعلیم و تربیت زمانی میتواند اثربخش و ماندگار باشد که مبتنی بر نیازسنجی واقعی، مسئلهمحور و ناظر به اقتضائات سنی، تربیتی و فرهنگی دانشآموزان انجام شود.
به گزارش پانا، آیین اختتامیه بیستوسومین دوره جشنواره ملی کتاب رشد عصر امروز ۲۹ بهمن ماه در تالار سوره حوزه هنری انقلاب اسلامی برگزار شد.
علیرضا کاظمی در این آیین با بیان اینکه واقعیت این است که هیچ چیز جای کتاب را نمیگیرد و نخواهد گرفت، گفت: در طول هزاران سال از عمر جوامع بشری و نظامهای مختلف، کتاب همواره نقش اول را در دانایی، توانایی، اقتدار، توسعه و پیشرفت کشورها ایفا کرده است. به محض آنکه صحبت از دانایی میشود، اولین چیزی که به ذهن متبادر میشود کتاب است؛ هر وقت بحث علم و دانش مطرح میشود، باز هم نخستین مفهوم، کتاب است. بدون کتاب، صحبت از فرهنگ، امنیت، اقتصاد، پیشرفت، توسعه و توانمندی، سخنی بیمعنا و بیمفهوم خواهد بود.
کاظمی ادامه داد: بنابراین، هر جامعهای به هر میزان که به این موضوع توجه کند، به همان میزان پیشرفت را در حوزههای مختلف از جمله اقتصاد، فرهنگ، مسائل اجتماعی، علمی، دینی، باورهای اعتقادی و هویت ملی شاهد خواهد بود. اینجاست که مسئولیت ما واقعا سنگین میشود.
وی افزود: درست است که کتاب در آموزش و پرورش، محور اصلی برنامهها و فعالیتها است و کتابهای درسی، تکیهگاه حرکت تعلیم و تربیت در ابعاد مختلف هستند، اما واقعیت این است که این امر لازم هست، اما کافی نیست. اگر قرار است زنجیره دانایی و دانش را در آموزش و پرورش کامل کنیم، باید به کل این زنجیره در کنار کتابهای درسی، توجه کافی و وافی داشته باشیم.
وزیر آموزش و پرورش تصریح کرد: واقعیت این است که در آموزش و پرورش، علیرغم تلاشهای فراوانی که انجام شده، هنوز به یک نقشه جامع و کامل برای توسعه و ترویج زنجیره کتابخوانی در کنار کتابهای درسی نرسیدهایم که بتواند یک اتفاق میمون و مبارک رقم بزند و با اطمینان بگوییم این زنجیره بهدرستی به هم متصل شده و هر بخش، وظیفه خود را میداند.
وی با بیان اینکه فعالیتهای پراکنده متعددی انجام شده است، اما به نظر میرسد نیازمند یک کار محوری هستیم که این زنجیره را کامل کند، گفت: اگر به این زنجیره نگاه کنیم، یکی از بخشهای آن تولید کتاب است. پرسش مهم این است که آیا کتابهایی که امروز تولید میشوند و سازمان پژوهش نیز سالهاست در گزینش و ارزیابی آنها زحمت میکشد، بر اساس نیازسنجی واقعی صورت میگیرند؟ ارزیابی حدود پنج هزار کتاب انجام شده است، اما سوال اینجا است که این ارزیابیها تا چه اندازه تقاضامحور، مسئلهمحور و ناظر به نیازهای واقعی نظام تعلیم و تربیت بوده یا ترکیبی از این رویکردها را دربر داشته است؟
وزیر آموزش و پرورش اظهار کرد: به نظر میتوان زنجیره کتابهای درسی را با «نشان رشد» و با رویکرد تعلیم و تربیت تمامساحتی تکمیل کرد؛ رویکردی که ناظر به اهداف دورههای تحصیلی به تفکیک مقطع و پایه باشد.
کاظمی افزود: به عنوان مثال؛ اگر بهصورت دقیق بررسی کنیم، ممکن است متوجه شویم در برخی ساحتها مانند تربیت دینی و اعتقادی یا تولیدی نداریم یا تولیدات ما کافی و متناسب نیست. اینها نکات مهمی است که ایجاب میکند یک شورای راهبری و راهبردی در وزارت آموزش و پرورش تشکیل شود، تقسیم کار صورت گیرد و از همه ظرفیتها استفاده شود.
وی ادامه داد: میتوان بخشی از این ماموریت را به معاونت پرورشی و فرهنگی، بخشی را به معاونتهای آموزشی، بخشی را به شورای عالی آموزش و پرورش و بخشی دیگر را به سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی سپرد تا در قالب «نشان رشد»، نقش رهبری، میدانداری و تولیت را بر عهده بگیرد و این مهمترین مسئلهای است که نباید از آن غافل شویم.
وزیر آموزش و پرورش با بیان اینکه در شرایط کنونی نیز سازمان پژوهش، یکی از بهترین برنامههای خود را در همین مسیر دنبال میکند، گفت: اما در دنیای امروز که تحولات فناورانه، علمی و اطلاعاتی با سرعت در حال وقوع است، این حوزه دائما نیاز به بهروزرسانی دارد. پیامها ممکن است ثابت باشند، اما ابزار و شیوه انتقال پیام تغییر کرده است.
وی ادامه داد: باید از خود بپرسیم که آیا کتابهای صرفا مکتوب هنوز برای نسل جدید اثربخشی کافی دارند؟ ما باید به سمت کتابهای چندرسانهای، جذاب، کوتاه، خوشخوان و هنرمندانه حرکت کنیم؛ کتابهایی که کودکان و نوجوانان از خواندن آنها لذت ببرند.
کاظمی افزود: از سوی دیگر، برنامه درسی نیز باید فضا را باز کند. یکی از مشکلات ما این است که هنوز نتوانستهایم یک فضای رسمی، جذاب و موثر برای مطالعه، کتابخوانی و انس با کتاب در مدرسه ایجاد کنیم. امیدوارم این جشنوارهها فرصتی باشد برای فکر کردن، نقد، آسیبشناسی و ترسیم مسیر آینده، تا شرایط کتاب و کتابخوانی برای آیندهسازان این سرزمین بهبود یابد.
وی گفت: به سهم خودم به همه شرکتکنندگان در این جشنواره تبریک میگویم. بیش از پنج هزار ناشر و مولف در این رویداد شرکت کردند، آثار آنها ارزیابی شد، حدود ۵۰۰ اثر به مرحله دوم راه یافت و هزاران اثر نشان رشد دریافت کردند که این افتخار بسیار بزرگی است. اما سوال اساسی اینجاست که این کتابهای خوب تا چه اندازه به دست دانشآموزان رسیده و مورد استفاده قرار گرفتهاند؟ این حلقه مصرف، به نظر من، حلقهای است که در آن ضعف داریم و باید بهطور جدی برای آن فکر کنیم. حتی اگر تولید و انتشار بهخوبی انجام شده باشد، بدون مصرف موثر، زنجیره کامل نخواهد شد.
کاظمی اظهار کرد: در حوزه انتشار نیز باید حمایتهای کافی و وافی از تولیدکنندگان انجام شود؛ کسانی که فکر میکنند، وقت میگذارند و سرمایه مادی خود را صرف این کار ارزشمند فرهنگی و تمدنی میکنند. نقشه راه ما هنوز کامل نیست و گلایههایی هم در این زمینه وجود دارد.
وی افزود: انشاءالله با تشکیل آن شورای راهبردی و یک نگاه جامع، میتوانیم هر سال چند قدم رو به جلو برداریم و سال آینده با افتخار بگوییم که سرانه مطالعه، میزان کتابخوانی و انس دانشآموزان با کتاب افزایش یافته است. این مهمترین کاری است که میتوانیم در حوزه کتاب و کتابخوانی انجام دهیم.
زهرا محمدپور
ارسال دیدگاه