پانا گزارش میدهد؛
شبکه مشاوره مدارس از اصلیترین ستونهای حمایتی آموزش و پرورش به شمار میرود/ نقشآفرینی گسترده مشاوران مدارس در شرایط خاص کشور
تهران (پانا) - در شرایط اخیر کشور نقشآفرینی گسترده مشاوران مدارس چشمگیر بوده است. مشاوران مدارس در این مقطع زمانی نهتنها وظایف معمول خود را ادامه دادهاند، بلکه با رویکردی جهادی و گاه داوطلبانه، در نقش نخستین پناهگاه روانی دانشآموزان ظاهر شدهاند؛ نقشی که در برخی مناطق کشور به شکل پررنگتری دیده میشود.
به گزارش پانا، در روزهایی که کشور با شرایطی خاص روبهرو است، مدارس و فضای آموزشی نیز بیتاثیر از این تحولات نماندهاند. حضور دانشآموزان در محیطی از اخبار گوناگون، وظیفه نظام آموزشی و بهویژه شبکه مشاوره مدارس را سنگینتر از همیشه کرده است. مشاوران مدارس در این مقطع زمانی نهتنها وظایف معمول خود را ادامه دادهاند، بلکه با رویکردی جهادی و گاه داوطلبانه، در نقش نخستین پناهگاه روانی دانشآموزان ظاهر شدهاند؛ نقشی که در برخی مناطق کشور به شکل پررنگتری دیده میشود.
استمرار فعالیتهای مشاورهای در روزهای پرتنش
خدمات مشاورهای در مدارس تقریبا بدون وقفه ادامه یافته است. گزارشهای استانی نشان میدهد که مشاوران مدارس طی هفتههای اخیر با وجود حجم بالای تنشها، مراحل مختلف طرح نماد، از جمله غربالگری، سطحبندی و مصاحبههای تخصصی را طبق روال دنبال کردهاند.
مشاوران بهخوبی میدانند که توقف این فرایندها میتواند آثار منفی جدی بر سلامت روان دانشآموزان بگذارد. بهویژه مرحله غربالگری که نیازمند ترغیب دانشآموزان در دو مقطع متوسطه برای تکمیل پرسشنامهها است، در شرایط فعلی دشوارتر اما ضروریتر شده بود. به گفته برخی مسئولان، این اقدامات با دقت و پیگیری انجام گرفته و حتی در مناطقی که به دلیل حوادث اخیر برخی فعالیتها با تاخیر روبهرو شد، تلاش تیمهای مشاورهای برای بازگرداندن امور به روال عادی قابلتوجه بوده است.
مشاوران؛ خط نخست آرامسازی فضای روانی مدارس
فضای روانی مدارس در هفتههای اخیر به دلیل انتشار اخبار متعدد، نیازمند مدیریت مستمر بوده است. مشاوران مدارس در این حوزه نقشی اثربخش ایفا کردهاند. خیل پرسشهای دانشآموزان درباره امنیت، آینده، تحصیل، خانواده و حتی مسائل روزمره، این گروه را به نقطه اتکای مهمی تبدیل کرده است.
این همراهی تنها محدود به ساعات رسمی مدرسه نیست. در برخی مناطق کشور، مشاوران با اعلام شماره تماس و شناسههای خود در پیامرسانها، خارج از زمان اداری نیز پاسخگوی دانشآموزان و والدین بودهاند. ایجاد «میزهای مشاوره» و حتی فعالیت در اجتماعات شبانه محلی نیز از جمله اقداماتی است که به کاهش اضطراب عمومی کمک کرده است.
مشاوران در این دوره زمانی کوشیدهاند علاوه بر پاسخ به دغدغهها، با تبیین دستاوردها، تقویت حس غرور و افزایش اعتماد دانشآموزان نسبت به آینده، نقش موثری در آرامسازی فضای فکری آنان داشته باشند. در چنین شرایطی ارائه توضیحاتی روشن، بدون جانبداری و با رویکرد همدلانه، یکی از موثرترین شیوههای مدیریت نگرانی دانشآموزان عنوان شده است.
رصد مداوم وضعیت روانی دانشآموزان
یکی از بخشهای مهم خدمات مشاورهای، شناسایی دانشآموزانی است که در شاخصهای رفتاری و هیجانی به سطحهای هشدار رسیدهاند. بر اساس نظام نماد، معلم کلاس نخستین فردی است که میتواند نشانهها را تشخیص دهد و در مراحل بعدی، مشاور وارد عمل میشود. پیگیری وضعیت دانشآموزانی که در وضعیت «قرمز» قرار دارند، بهویژه در شاخصهایی همچون اضطراب، افسردگی و رفتارهای پرخطر، در این مقطع زمانی ضروریتر از همیشه گزارش شده است.
رصد وضعیت روانی تنها از طریق مصاحبه یا مشاهده مستقیم انجام نمیشود. مشاوران با بهرهگیری از اطلاعات پروندههای مشاورهای، بازخوردهای خانوادهها، نتایج تحصیلی، غیبتهای غیرعادی، تغییرات ناگهانی رفتاری و دادههای سامانه نماد، تصویری دقیقتر از وضعیت هر دانشآموز به دست میآورند. این اقدامات در حالی انجام میشود که تنها حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد مدارس کشور دارای مشاور ثابت هستند و بخش قابلتوجهی از این بار سنگین بر دوش تعداد محدودی نیروی متخصص قرار دارد.
امیدآفرینی؛ مهمترین نیاز امروز دانشآموزان
با توجه به حجم گسترده اخبار، تحلیلها و شایعاتی که از رسانهها و فضای مجازی به نوجوانان میرسد، یکی از محورهای اصلی فعالیت مشاوران، تقویت روحیه امید و آموزش سواد رسانهای است. نوجوانان در شرایط فعلی بیشتر از همیشه در معرض سردرگمی، ترس و اطلاعات متناقض قرار دارند. بر همین اساس، مشاوران آموزش میدهند که چگونه بین اخبار صحیح و جعلی تمایز قائل شوند و چگونه از حجم مصرف رسانهای خود بکاهند.
امیدآفرینی تنها در سطح گفتار نیست؛ بلکه بر آن تاکید شده که دانشآموز باید احساس کند در محیط خود نقش دارد و تاثیرگذار است. فعالسازی گروههای همیار مشاور، مشارکت دانشآموزان در فعالیتهای اجتماعی، اجرای برنامههای مدرسهمحور و ایجاد فرصت برای بیان دیدگاهها، از اقداماتی است که میتواند به تقویت احساس ارزشمندی و کنترل روانی آنان کمک کند. معنا دادن به وقایع یکی از روشهای موثر کاهش هیجانات منفی است. زمانی که نوجوان بتواند اتفاقات پیرامونی خود را در یک چارچوب قابلفهم قرار دهد، تابآوری ذهنی او افزایش مییابد.
رسیدگی ویژه به دانشآموزان آسیبدیده
در شرایط اخیر، بخشی از دانشآموزان کشور به دلیل آسیبهای جسمی، از دست دادن اعضای خانواده یا خسارتهای وارده به محل سکونت، در وضعیت حساستری قرار دارند. از سوی اداره کل امور تربیتی و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی وزارت آموزش و پرورش تاکید شده است که این گروه باید بهصورت ویژه تحت حمایت روانشناختی قرار گیرند. مشاوران مدارس موظفاند وضعیت این دانشآموزان را با همکاری مدیران، مناطق و استانها پیگیری کنند و در صورت نیاز از ظرفیت مراکز تخصصی بهره ببرند. از استانهایی مانند هرمزگان؛ بهخصوص شهرستان میناب و بندرعباس همچنین اصفهان، بوشهر، لرستان، کرمانشاه و تهران بهعنوان مناطقی یاد شده که با برنامهریزی دقیق و حضور فعال، خدمات روانی موثری به آسیبدیدگان ارائه کردهاند.
مشاوران مدارس در یکی از دشوارترین و حساسترین مقاطع کشور، نقشی فراتر از وظایف روزمره خود ایفا کردهاند. استمرار خدمات تخصصی، حضور میدانی، فعالیتهای داوطلبانه، رصد مداوم وضعیت روانی دانشآموزان، اقدامات ویژه برای آسیبدیدگان، تلاش برای امیدآفرینی و تقویت سواد رسانهای، مجموعهای از تلاشهای منسجم و بیوقفه را شکل داده است.
در شرایطی که دانشآموزان بیش از هر زمان دیگری نیازمند امنیت روانی، آرامش و پاسخهای روشن هستند، شبکه مشاوره مدارس یکی از اصلیترین ستونهای حمایتی آموزش و پرورش به شمار میرود. به نظر میرسد تداوم این رویکرد و تقویت ساختارهای حمایتی میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت روان نسل امروز و عبور از بحرانهای پیشرو داشته باشد.
زهرا محمدپور
ارسال دیدگاه