راهی برای آرامش در بحرانها؛ «دایره کنترل» چگونه اضطراب را کاهش میدهد؟
تهران (پانا) - در شرایط بحرانی بسیاری از افراد احساس میکنند همهچیز از کنترل آنها خارج شده است؛ احساسی که میتواند به افزایش اضطراب و ناامیدی منجر شود. کارشناسان حوزه روانشناسی اما تأکید میکنند با تمرکز بر «دایره کنترل» و توجه به اموری که در اختیار ماست، میتوان آرامش و احساس توانمندی بیشتری را تجربه کرد.
در مواجهه با بحرانها و فشارهای زندگی، یکی از رایجترین واکنشهای ذهنی افراد این است که تصور کنند هیچچیز در اختیار آنها نیست و تمام شرایط از کنترلشان خارج شده است. این نوع نگاه اگرچه در ظاهر طبیعی به نظر میرسد، اما در بلندمدت میتواند احساس اضطراب، نگرانی و درماندگی را تشدید کند.
متخصصان روانشناسی برای مدیریت چنین وضعیتهایی مفهومی به نام «دایره کنترل» را مطرح میکنند؛ مفهومی که به افراد کمک میکند میان مسائلی که در اختیار آنهاست و مسائلی که خارج از توان و اختیارشان قرار دارد، تمایز قائل شوند. بر اساس این دیدگاه، تمرکز بیش از حد بر عواملی که قابل تغییر نیستند، تنها موجب افزایش استرس و فرسودگی ذهنی میشود.
در مقابل، زمانی که افراد توجه خود را به موضوعاتی معطوف میکنند که میتوانند روی آنها اثر بگذارند، احساس کنترل و آرامش بیشتری در زندگی پیدا میکنند. این تغییر زاویه نگاه میتواند حتی در شرایط دشوار نیز به تقویت حس امید و توانمندی کمک کند.
کارشناسان برای عملی کردن این رویکرد، تمرینی ساده با عنوان «تکنیک سهگام دایره کنترل» پیشنهاد میکنند. در گام نخست، فرد باید مواردی را که خارج از کنترل او هستند شناسایی و یادداشت کند؛ مسائلی مانند برخی اتفاقات بیرونی یا تصمیماتی که در اختیار دیگران است. در گام دوم، لازم است مواردی که فرد میتواند بر آنها اثر بگذارد مشخص شود؛ از جمله نوع واکنش، تصمیمها، برنامهریزیها یا رفتارهای شخصی.
در گام سوم نیز توصیه میشود فرد انرژی، زمان و تمرکز خود را بر همین بخش قابل کنترل متمرکز کند. به باور روانشناسان، همین تغییر تمرکز میتواند نقش مهمی در کاهش اضطراب و ایجاد آرامش ذهنی داشته باشد.
برخی صاحبنظران همچنین معتقدند پیوند این رویکرد با باورهای معنوی میتواند تأثیر آن را بیشتر کند. در متون دینی نیز بر اهمیت توکل و اعتماد به خداوند در کنار تلاش و اقدام انسان تأکید شده است؛ چنانکه در آیهای از قرآن کریم آمده است: «وَمَن یَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ»؛ هر کس بر خدا توکل کند، خداوند برای او کافی است.
به گفته کارشناسان، در روزهایی که ذهن افراد درگیر نگرانیها و اتفاقات پیشبینیناپذیر میشود، یادآوری همین اصل ساده میتواند راهگشا باشد: همه چیز در اختیار ما نیست، اما همیشه کارهایی وجود دارد که میتوانیم بهدرستی انجام دهیم. تمرکز بر همین اقدامات کوچک و ممکن، گامی مهم برای حفظ آرامش و مدیریت بهتر بحرانها به شمار میرود.
ارسال دیدگاه