چرا در زمان بحران ذهن ما بدترین سناریوها را میسازد؟
تهران (پانا) - کارشناسان حوزه روانشناسی میگویند در شرایط بحران و ناامنی، ذهن انسان به طور طبیعی تمایل دارد بدترین احتمالات را تصور کند؛ واکنشی که ریشه در سازوکارهای بقا دارد اما میتواند اضطراب و نگرانی را تشدید کند. آگاهی از این سازوکار و مدیریت افکار میتواند به حفظ آرامش روانی در روزهای پرتنش کمک کند.
براساس تازهترین تحلیلهای روانشناسی، ذهن انسان در شرایط بحران بهصورت طبیعی به سمت «بدترین احتمالها» حرکت میکند؛ واکنشی که ریشه در سازوکار بقا دارد. کارشناسان معتقدند مغز برای حفظ امنیت طراحی شده و به همین دلیل هنگام احساس خطر، محیط را با نگاه هشدارآمیز میسنجد و گاهی پیش از وقوع هر رویدادی، سناریوهای منفی را در برابر فرد قرار میدهد.
به گفته متخصصان حوزه سلامت روان، این فرایند در شرایط جنگی یا روزهای آکنده از تنش، شدت بیشتری پیدا میکند و ممکن است باعث ایجاد نگرانیهای مکرر، پیشبینیهای مبهم و حتی خستگی ذهنی شود. با این حال، نتایج مشاهدات میدانی نشان میدهد که با چند تکنیک ساده میتوان این چرخه را متوقف و مدیریت کرد.
یکی از روشهای مؤثر، «نوشتن فکر» است؛ تکنیکی که بهگفته روانشناسان، با بیرون بردن افکار از ذهن و انتقال آنها به روی کاغذ، از چرخۀ بیپایان نگرانی جلوگیری میکند. متخصصان توصیه میکنند افراد پس از نوشتن فکر نگرانکننده، از خود بپرسند: «آیا برای این فکر، مدرک قطعی وجود دارد؟» این پرسش زمینه را برای ارزیابی واقعبینانهتر فراهم میکند و فرد میتواند یک گزاره متعادلتر و منطقیتر جایگزین کند.
در بخشی از این توصیه روانشناختی آمده است: «هر فکری که به ذهن میآید حقیقت ندارد؛ گاهی لازم است تنها یک قدم عقب برویم و دوباره نگاه کنیم.»
کارشناسان همچنین یادآوری میکنند که آموزههای دینی نیز بر این نگاه تأکید دارند. در آیه ۱۲ سوره حجرات آمده است: «إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ»؛ به این معنا که برخی گمانها نادرست و خطاست و نباید آنها را مبنای تصمیمگیری قرار داد.
متخصصان حوزه سلامت روان در پایان تأکید میکنند: «هنگام بحران، بسیاری از سناریوهای ذهنی واقعی نیستند. با توقف لحظهای ذهن، نوشتن افکار و ارزیابی دوباره آنها، میتوان آرامش از دسترفته را بازیابی کرد.»
ارسال دیدگاه