پانا درباره هنرستان سراجی گزارش میدهد؛
رئیس اتحادیه صنف سراجان: هنرستانهای جوار صنعت میتوانند به احیای هنر سراجی کمک کنند
تهران (پانا) - رئیس اتحادیه صنف سراجان با اشاره به پیشینه تاریخی و هنری صنعت سراجی در ایران گفت: توسعه آموزشهای عملی و ایجاد ارتباط میان هنرستانها و فعالان این صنف میتواند نقش مهمی در تربیت نیروی متخصص، بهروز شدن این هنر و تقویت ظرفیتهای صادراتی آن داشته باشد.
در میان رشتههای مهارتی هنرستانها، برخی رشتهها علاوه بر آموزش یک حرفه، بخشی از هنر و صنایع دستی کشور را نیز به نسل جدید منتقل میکنند. «سراجی» یکی از همین رشتههاست؛ حرفهای که با چرم، ابزار، طراحی و دوخت سر و کار دارد و میتواند دانشآموز را از مرحله یادگیری یک مهارت تا تولید یک محصول واقعی همراه کند.
سراجی در سادهترین تعریف، مجموعهای از مهارتهای مرتبط با ساخت محصولات چرمی است؛ اما اهمیت آن در هنرستان تنها به یادگیری نحوه ساخت یک کیف، کمربند یا محصول چرمی محدود نمیشود. این رشته میتواند نمونهای از آموزشهایی باشد که در آن هنر، مهارت، خلاقیت و تولید در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
از یادگیری ابزار تا ساخت محصول
یکی از تفاوتهای آموزش رشتههای مهارتی با آموزش صرفاً نظری، قرار گرفتن دانشآموز در فرآیند واقعی انجام کار است. هنرجوی سراجی باید با مواد اولیه و ابزارها آشنا شود، اندازهگیری و طراحی را بیاموزد، الگو تهیه کند، چرم را برش دهد، قطعات را آماده کند و در نهایت با اتصال و پرداخت، محصول را به مرحله نهایی برساند.
به همین دلیل، آموزش سراجی تنها انتقال اطلاعات نیست؛ بلکه تمرین مستمر یک مهارت است. دقت در اندازهگیری، ظرافت در برش، نظم در اجرای مراحل و توجه به کیفیت محصول، ویژگیهایی هستند که در فرآیند آموزش این حرفه اهمیت پیدا میکنند.
در واقع هنرجو با یک مسیر ملموس مواجه است؛ از یک قطعه ماده اولیه تا محصولی که قابلیت استفاده و عرضه دارد. همین ویژگی میتواند آموزش را برای دانشآموز عینیتر و نتیجه تلاش او را قابل مشاهدهتر کند.
سراجی؛ ترکیب هنر و مهارت
چرم علاوه بر ویژگیهای فنی، ظرفیت بالایی برای طراحی و خلاقیت دارد. یک محصول چرمی میتواند بر اساس نوع استفاده، فرم، رنگ، دوخت، الگو و جزئیات ظاهری طراحی شود. بنابراین هنرجویی که وارد این حوزه میشود، تنها یک کار فنی را تکرار نمیکند؛ بلکه میتواند در فرآیند طراحی و تولید، ایده خود را نیز وارد محصول کند.
این ویژگی، سراجی را در نقطهای میان هنر و صنعت قرار میدهد. مهارت فنی برای ساخت محصول ضروری است، اما کیفیت نهایی میتواند تحت تأثیر خلاقیت، طراحی و نگاه هنری هنرجو نیز قرار گیرد.
یک مهارت و چند ظرفیت تربیتی
اهمیت رشتههای مهارتی در هنرستان فقط از منظر بازار کار قابل بررسی نیست. آموزش یک حرفه میتواند در شکلگیری برخی مهارتهای فردی و اجتماعی دانشآموز نیز نقش داشته باشد.
سراجی به دلیل ماهیت دقیق و مرحلهبهمرحله خود، میتواند زمینه تمرین صبر، دقت، نظم، مسئولیتپذیری و پشتکار را فراهم کند. محصول نهایی نیز نتیجه مجموعهای از مراحل بههمپیوسته است؛ بنابراین اشتباه در یک مرحله ممکن است کیفیت محصول نهایی را تحت تأثیر قرار دهد.
از این منظر، کارگاه هنرستان صرفاً محلی برای ساخت محصول نیست؛ بلکه میتواند محیطی برای تجربه کردن مسئولیت، تمرین مهارت و تبدیل ایده به نتیجه باشد.
از هنرستان تا بازار کار
یکی از موضوعات مهم درباره رشتههای مهارتی، میزان ارتباط آموزش با نیاز واقعی بازار است. سراجی نیز از این قاعده مستثنی نیست. آموزش موفق این رشته زمانی میتواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد که هنرجو علاوه بر یادگیری اصول پایه، با فرآیند واقعی تولید و نیاز مصرفکننده نیز آشنا شود.
ارتباط میان هنرستانها و کارگاهها و واحدهای تولیدی میتواند در این زمینه اهمیت داشته باشد. حضور هنرجو در محیط واقعی کار، مشاهده فرآیند تولید و آشنایی با استانداردهای محصول، میتواند فاصله میان آموزش و محیط حرفهای را کاهش دهد.
البته ورود به بازار کار صرفاً با تحصیل در هنرستان تضمین نمیشود و عواملی مانند سطح مهارت، تجربه عملی، کیفیت تولید، توانایی طراحی، شناخت بازار و استمرار در یادگیری نیز نقش دارند. با این حال، هنرستان میتواند نقطه شروع مناسبی برای ایجاد این مسیر باشد.
حفظ یک مهارت و حرکت به سمت تولید نوین
سراجی از یک سو با هنر و صنایع دستی و از سوی دیگر با تولید محصولات مصرفی ارتباط دارد. همین ویژگی امکان آن را فراهم میکند که آموزش این حرفه صرفاً به حفظ یک مهارت قدیمی محدود نشود.
نسل جدید هنرجویان میتواند در کنار یادگیری تکنیکهای پایه، به طراحی محصولات متناسب با نیاز امروز، بستهبندی، معرفی محصول و استفاده از ظرفیتهای جدید برای عرضه تولیدات نیز توجه کند.
در چنین شرایطی، هنرستان میتواند نقش خود را از محل آموزش یک حرفه به محیطی برای پرورش نیروی ماهر و خلاق ارتقا دهد؛ نیرویی که هم توانایی انجام کار عملی داشته باشد و هم بتواند برای محصول خود ایدهپردازی کند.
ضرورت تقویت آموزشهای عملی
توسعه رشتههایی مانند سراجی، بیش از هر چیز به کیفیت آموزش عملی وابسته است. کارگاه مناسب، ابزار استاندارد، مواد اولیه کافی، مربیان توانمند و ارتباط با فعالان این حوزه از عواملی هستند که میتوانند کیفیت یادگیری هنرجو را افزایش دهند.
همچنین آشنایی هنرجویان با تجربه فعالان صنعت، بازدید از کارگاهها و واحدهای تولیدی و ایجاد فرصت برای انجام پروژههای واقعی میتواند آموزش را از حالت صرفاً مدرسهای خارج کند و به تجربهای نزدیکتر به محیط کار تبدیل کند.
سراجی؛ یک انتخاب مهارتی برای آینده
هنرستان قرار نیست صرفاً دانشآموز را برای یک آزمون آماده کند؛ یکی از کارکردهای مهم آن، فراهم کردن فرصت برای کشف استعداد و یادگیری مهارتهایی است که میتوانند در آینده به کار و تولید منجر شوند.
سراجی نیز از جمله رشتههایی است که این ویژگی را بهخوبی نشان میدهد. دانشآموز در این مسیر با ماده اولیه، ابزار، طراحی، ساخت و محصول نهایی مواجه میشود و میتواند نتیجه آموختههای خود را در یک فرآیند واقعی مشاهده کند.
اهمیت سراجی را میتوان در همین پیوند خلاصه کرد: پیوند میان آموزش و عمل، هنر و مهارت، خلاقیت و تولید. اگر این مسیر با آموزش باکیفیت، تجهیزات مناسب و ارتباط مؤثر با محیط واقعی کار همراه شود، هنرستان میتواند زمینهای برای تربیت هنرجویانی فراهم کند که علاوه بر برخورداری از دانش، توانایی انجام یک حرفه و خلق یک محصول را نیز داشته باشند.
سید محمود موسوی؛ رئیس اتحادیه صنف سراجان در گفت و گو با پانا با بیان اینکه سراجی از جمله هنرهای قدیمی و ریشهدار در ایران به شمار میرود، اظهار کرد: «این صنف در گذشته بیشتر به شکل سنتی آموزش داده میشد و افراد از سطوح ابتدایی و کارهای ساده وارد این حرفه میشدند و بهتدریج مهارتهایی مانند دوخت، چرخکاری و برشکاری را فرا میگرفتند.»
وی افزود: «در سالهای اخیر اتحادیه نیز تلاش کرده است آموزشهای مرتبط با سراجی را در قالب دورههای تئوری و عملی دنبال کند تا افراد علاقهمند بتوانند این حرفه را به شکل اصولیتر فرا بگیرند.»
ترکیب آموزش هنرستانی با تجربه استادکاران
موسوی با تأکید بر ظرفیت هنرستانها در توسعه رشتههای هنر و صنعت، گفت: «هنرستانهای جوار صنعت میتوانند تأثیر بسیار زیادی در این حوزه داشته باشند؛ چراکه در کنار آموزش علمی، امکان استفاده از تجربه فعالان و استادکاران این صنف نیز فراهم میشود.»
رئیس اتحادیه صنف سراجان ادامه داد: «حضور دانشآموزان هنرستانی در کنار فعالان صنفی میتواند ترکیب خوبی از علم و تجربه ایجاد کند. دانشآموزی که علاوه بر مهارت عملی، دانش این کار را نیز فرا گرفته باشد، میتواند با آمادگی بیشتری وارد بازار کار شود.»
وی به اهمیت بهروز شدن طراحی و تولید در صنعت سراجی اشاره کرد و گفت: «آموزشهای جدید میتواند در زمینه مدلسازی، رنگبندی و هماهنگ شدن تولیدات با نیازهای روز بازار تأثیرگذار باشد و در کنار تجربه سنتی استادکاران، اتفاقات خوبی را رقم بزند.»
فشار اقتصادی و کاهش فعالیت برخی هنرمندان
موسوی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مشکلات سالهای اخیر، اظهار کرد: «هنر سراجی مانند بسیاری از مشاغل دیگر تحت تأثیر شرایط اقتصادی قرار گرفته است.»
وی افزود: «در دو سال اخیر، افزایش هزینهها و کاهش قدرت خرید خانوارها موجب شده است بخشی از کالاهای تولیدی این صنف از سبد مصرفی خانوادهها خارج شود. در نتیجه، برخی از هنرمندان و فعالان قدیمی این حوزه فعالیت خود را متوقف کردهاند و تعدادی از کارگران نیز تعدیل شدهاند.»
رئیس اتحادیه صنف سراجان ابراز امیدواری کرد و گفت: «با بهبود شرایط اقتصادی، فعالان قدیمی این صنف و کارگران آن بتوانند دوباره به کار خود بازگردند و به فعالیت حرفهای و هنری ادامه دهند.»
ظرفیت صادراتی سراجی ایران
موسوی همچنین درباره ظرفیت صنعت سراجی برای حضور در بازارهای خارجی گفت: «ایران از نظر نیروی انسانی متخصص، کیفیت تولید، طراحی و تواناییهای هنری، ظرفیت قابل توجهی در این حوزه دارد.»
وی با اشاره به حضور فعالان خارجی در یکی از نمایشگاههای بینالمللی که حدود سه سال پیش برگزار شده بود، گفت: «برخی بازدیدکنندگان خارجی، از جمله فعالان ایتالیایی، نسبت به کیفیت چرم، طراحی و محصولات تولیدشده در ایران توجه نشان داده بودند.»
موسوی افزود: «محصولات ایرانی در برخی موارد از نظر کیفیت و طراحی ظرفیت رقابت در بازارهای خارجی را دارند و قیمت تمامشده آنها نیز میتواند برای صادرات مناسب باشد.»
وی تأکید کرد: «در صورت حمایت دولت از صادرات و فراهم شدن زیرساختهای لازم، فعالان این صنف میتوانند حضور بیشتری در بازارهای بینالمللی داشته باشند و زمینه برای کارآفرینی و توسعه تجارت خارجی در این حوزه فراهم شود.»
رئیس اتحادیه صنف سراجان خاطرنشان کرد: «حفظ هنرهای سنتی و صنعتی مانند سراجی، در کنار آموزش بهروز و تقویت ارتباط میان هنرستانها و صنعت، میتواند به انتقال این مهارتها به نسل جدید و استفاده از ظرفیتهای اقتصادی آن کمک کند.»
آرمیتا رزاقیان
ارسال دیدگاه