اختصاص سهمیه جنگ در کنکور ۱۴۰۵/ احتمال شروع سال تحصیلی نودانشجویان از بهمن

به گزارش پانا، ابوالفضل واحدی، امروز چهارشنبه ۲۰ خردادماه در نشست خبری که در آمفی‌تئاتر شهید مفتح ساختمان مرکزی وزارت علوم برگزار شد، با اشاره به اهمیت اطلاع‌رسانی دقیق و به‌موقع در حوزه آموزش عالی اظهار کرد: در شرایطی که کشور با تحولات سریع و گاه غیرقابل پیش‌بینی مواجه است، اطلاع‌رسانی باید با دقت و بر اساس تصمیمات قطعی انجام شود تا جامعه دانشگاهی دچار سردرگمی نشود.

وی با بیان اینکه سال تحصیلی جاری یکی از خاص‌ترین دوره‌های آموزش عالی کشور بوده است، بیان کرد: در ماه‌های گذشته با مجموعه‌ای از اتفاقات و نوسانات مواجه بودیم؛ از ادامه برگزاری امتحانات نیم‌سال گذشته در ابتدای سال تحصیلی گرفته تا رخدادهای مختلف داخلی و در نهایت شرایط ناشی از جنگ که تأثیر مستقیمی بر روند فعالیت دانشگاه‌ها گذاشت. به همین دلیل در تصمیم‌گیری‌ها تلاش شد ضمن حفظ تداوم آموزش، امنیت و سلامت جسمی و روانی دانشجویان، استادان و کارکنان دانشگاه‌ها در اولویت قرار گیرد.

واحدی افزود: در دوره‌ای از سال تحصیلی ناچار شدیم بخش قابل توجهی از آموزش را به‌صورت مجازی برگزار کنیم. پس از ایجاد آرامش نسبی، روند بازگشایی دانشگاه‌ها به‌صورت تدریجی آغاز شد و بر همین اساس مقرر شد فعالیت‌های آموزشی و امتحانات در مقطع تحصیلات تکمیلی به شکل حضوری برگزار شود.

وی ادامه داد: با توجه به محدودیت‌های موجود و شرایط برخی دانشگاه‌ها، امکان حضور کامل دانشجویان مقطع کارشناسی فراهم نشد؛ بنابراین امتحانات این مقطع به‌صورت مجازی برگزار خواهد شد. البته دانشگاه‌ها برای دروس عملی و آزمایشگاهی اختیار دارند در صورت فراهم بودن شرایط، کلاس‌ها و فعالیت‌های آموزشی را به‌صورت حضوری و فشرده برگزار کنند.

تغییر الگوی تقاضا برای ورود به دانشگاه‌ها

معاون آموزشی وزیر علوم در ادامه به ارائه آماری از وضعیت آموزش عالی کشور پرداخت و گفت: تعداد دانشجویان کشور که در سال ۱۳۹۴ حدود ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر بود، در سال ۱۴۰۳ به حدود ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر رسیده است. این آمار نشان‌دهنده تغییراتی در الگوی تقاضا برای ورود به دانشگاه‌ها است.

وی با اشاره به ترکیب جمعیتی دانشجویان افزود: بر اساس آمارهای موجود، حدود ۵۰.۷ درصد از دانشجویان کشور را بانوان و حدود ۴۹.۳ درصد را آقایان تشکیل می‌دهند. همچنین حدود دو میلیون نفر از دانشجویان در مقطع کارشناسی، حدود ۴۵۰ هزار نفر در مقطع کاردانی، نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر در مقطع کارشناسی ارشد، حدود ۱۴۰ هزار نفر در مقطع دکتری تخصصی و بیش از ۱۰۴ هزار نفر در دوره‌های دکترای حرفه‌ای در حال تحصیل هستند.

واحدی همچنین به توزیع جغرافیایی دانشجویان در کشور اشاره کرد و گفت: در برخی استان‌ها نسبت تعداد دانشجویان به جمعیت بالاتر از سایر مناطق است و استان سمنان از جمله استان‌هایی است که بیشترین نسبت دانشجو به جمعیت را دارد. پس از آن استان تهران و چند استان دیگر در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

وی در ادامه با اشاره به تغییر الگوی تقاضا برای تحصیل در رشته‌های دانشگاهی گفت: در سال‌های اخیر شاهد تغییر پارادایم در نگاه جامعه به تحصیلات دانشگاهی هستیم و دیگر مانند گذشته اصرار عمومی برای دریافت مدرک دانشگاهی وجود ندارد. این موضوع در کاهش تعداد داوطلبان آزمون سراسری نیز قابل مشاهده است.

 معاون آموزشی وزیر علوم افزود: در آخرین آمار مربوط به سال ۱۴۰۴، تعداد داوطلبان آزمون سراسری حدود ۹۸۰ هزار نفر بوده است، در حالی که در سال‌های گذشته این رقم بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر بود.

افزایش سهم گروه علوم تجربی در میان داوطلبان کنکور

وی ادامه داد: بررسی ترکیب داوطلبان نشان می‌دهد که سهم گروه علوم تجربی افزایش یافته، در حالی که استقبال از رشته‌های ریاضی و فنی کاهش یافته است. در سال ۱۳۹۰ حدود ۳۵ درصد داوطلبان در گروه علوم تجربی، ۲۹ درصد در گروه علوم انسانی و ۲۳ درصد در گروه ریاضی و فنی قرار داشتند، اما در سال ۱۴۰۴ سهم داوطلبان علوم تجربی به حدود ۴۴ درصد رسیده و سهم داوطلبان ریاضی‌فنی کاهش چشمگیری داشته است.

واحدی گفت: بررسی کیفیت علمی داوطلبان نیز نشان می‌دهد که میانگین نمرات برخی دروس پایه مانند ریاضی و فیزیک در میان پذیرفته‌شدگان برخی رشته‌ها پایین است که این موضوع نیازمند توجه جدی در نظام آموزشی کشور، به‌ویژه در آموزش و پرورش، است.

معاون آموزشی وزیر علوم در ادامه به چالش‌های ساختاری آموزش عالی اشاره کرد و گفت: یکی از مسائل مهم، محدودیت منابع مالی دانشگاه‌ها است. سهم آموزش عالی از بودجه عمومی کشور حدود ۲ تا ۳ درصد است، در حالی که هزینه‌های جاری دانشگاه‌ها در سال‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته است

وی افزود: افزایش هزینه‌های دانشگاه‌ها و محدودیت منابع مالی موجب شده شکاف میان نیازهای واقعی آموزش عالی و منابع در اختیار این بخش افزایش یابد و نوعی ناترازی در این حوزه شکل بگیرد.

واحدی با اشاره به وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان اشاره کرد و گفت: بر اساس آمارهای موجود، از هر ۱۰ فرصت شغلی ایجادشده در کشور، حدود چهار فرصت در اختیار فارغ‌التحصیلان دانشگاهی قرار می‌گیرد. این در حالی است که در بسیاری از کشورها، به‌ویژه کشورهایی با اقتصاد پویا، بین ۶۰ تا ۸۵ درصد فارغ‌التحصیلان در همان سال اول پس از فراغت از تحصیل جذب بازار کار می‌شوند.

وی تأکید کرد: مسئله اشتغال دانش‌آموختگان ارتباط مستقیمی با رشد اقتصادی کشور دارد و زمانی که رشد اقتصادی کاهش پیدا می‌کند، فرصت‌های شغلی نیز به همان نسبت کاهش می‌یابد.

آسیب‌دیدگی بیش از ۳۰ دانشگاه کشور در جنگ اخیر

معاون آموزشی وزیر علوم همچنین به پیامدهای جنگ اخیر بر نظام آموزش عالی اشاره کرد و گفت: در جریان تجاوز اخیر، بیش از ۳۰ دانشگاه کشور به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم مورد اصابت قرار گرفتند و خسارات قابل توجهی به زیرساخت‌های دانشگاهی وارد شد.

وی افزود: علاوه بر خسارت‌های زیرساختی، کشور در این حوادث بخشی از سرمایه انسانی خود را نیز از دست داد و ۵ استاد از وزارت علوم تحقیقات و فناوری و ٨۵ دانشجو، ٢ استاد و ۶٩ دانشجو هم از دانشگاه آزاد به شهادت رسیدند. 

واحدی با اشاره به پیامدهای اجتماعی و آموزشی جنگ تصریح کرد: جنگ علاوه بر تخریب زیرساخت‌ها، پیامدهایی مانند کاهش کیفیت یادگیری، اختلال در فرآیندهای آموزشی، افزایش فشارهای روانی بر دانشجویان، تشدید مشکلات اقتصادی دانشگاه‌ها و محدود شدن تعاملات علمی بین‌المللی را نیز به همراه دارد.

چالش‌های آموزش مجازی

وی در ادامه با اشاره به تجربه آموزش مجازی در ماه‌های گذشته گفت: آموزش مجازی کمک کرد تا روند آموزش در دانشگاه‌ها متوقف نشود، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که این شیوه به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین کامل آموزش حضوری باشد. بر اساس پایش‌های انجام‌شده، حدود ۷۰ درصد کلاس‌های آموزشی در هفته نخست اجرای آموزش مجازی برگزار شد و حدود ۳۰ درصد کلاس‌ها، عمدتاً به دلیل عملی یا آزمایشگاهی بودن، برگزار نشد.

واحدی مهم‌ترین چالش آموزش مجازی را مشکلات مربوط به اینترنت عنوان کرد و افزود: حدود ۶۶ درصد دانشجویان از اختلال در اینترنت هنگام برگزاری کلاس‌های آنلاین خبر داده‌اند، در حالی که تنها ۲۸ درصد اعلام کرده‌اند دسترسی پایدار به اینترنت داشته‌اند.

وی افزود: مشکلات زیرساختی، کاهش مشارکت دانشجویان، فشارهای روحی و روانی و همچنین آشنایی ناکافی برخی استادان و دانشجویان با ابزارهای آموزش مجازی از دیگر چالش‌های این شیوه آموزشی بوده است.

معاون آموزشی وزیر علوم تأکید کرد: تجربه جهانی پس از همه‌گیری کرونا نیز نشان می‌دهد آموزش مجازی باید در کنار آموزش حضوری و به‌عنوان مکمل مورد استفاده قرار گیرد و الگوی مناسب برای آینده، استفاده ترکیبی از این دو شیوه است.

وی از تدوین مجموعه‌ای از اقدامات سیاستی برای مدیریت شرایط آموزشی در دوران بحران و پس از  آن توضیح داد: در این راستا آیین‌نامه بهره‌گیری از آموزش مجازی در دوره‌های حضوری تدوین و ابلاغ شده که بر اساس آن تا ۲۵ درصد از آموزش در دوره‌های حضوری می‌تواند به‌صورت مجازی برگزار شود.

واحدی همچنین به حادثه حمله به مدرسه «میناب» اشاره کرد و گفت: در جریان این حمله، ۱۵۶ نفر از دانش‌آموزان شهادت رسیدند که یادآوری این حادثه تلخ برای هر انسان آزاده‌ای دردناک است.این واقعه نباید به فراموشی سپرده شود و لازم است با زنده نگه داشتن یاد و خاطره این شهدا، آن را به سرمایه‌ای ماندگار در حافظه تاریخی و اجتماعی کشور تبدیل کنیم.

معاون آموزشی وزیر علوم از طراحی دو برنامه آموزشی در این زمینه خبر داد و گفت: نخست، «جایزه ملی سرآمدی آموزشی» با تأکید بر جلوه‌های برجسته معلمی طراحی شده که در سطح استانی و ملی به معلمان برتر اعطا خواهد شد.

بورسیه تحصیلی مسیر میناب ۱۵۶

وی ادامه داد: همچنین «بورسیه تحصیلی مسیر میناب ۱۵۶» برای گرامی‌داشت یاد دانش‌آموزان شهید این حادثه پیش‌بینی شده است تا مسیر علمی و آرمان‌های آنان در نظام آموزشی کشور تداوم پیدا کند.

معاون وزیر علوم با اشاره به فرایند اعلام نتایج آزمون سراسری، از دو سناریوی پیش‌رو بیان کرد: سناریوی اول اعلام نتایج در آبان‌ماه و برگزاری فشرده ترم اول است؛ اما سناریوی دوم که احتمال آن کم نیست، موکول شدن نتایج به آذرماه است که در این صورت، عملاً ترم اول برای دانشجویان جدیدالورود حذف شده و تحصیل آنان از نیم‌سال دوم آغاز خواهد شد.

واحدی در پاسخ به دغدغه خبرنگاران پیرامون کیفیت آموزشی و پدیده بی‌سوادان بیکار که ناشی از خلاهای آموزشی در دوران مدارس و تداوم آن در آموزش مجازی دانشگاهی است، تصریح کرد: متوسط نمره آزمون‌های بین‌المللی ریاضی از ۵۰۰ به ۴۰۰ تا ۴۵۰ تنزل یافته که شایسته نظام ما نیست. برای مقابله با این روند، برنامه  «آموزش هوشمند» در مراجع ذی‌صلاح تصویب شده و مراکز توسعه و تعالی آموزشی در دانشگاه‌ها وظیفه استانداردسازی این فرآیند و به‌روزرسانی توانمندی اساتید را بر عهده گرفته‌اند.

وی با پذیرش دشواری برگزاری آزمون‌های عادلانه در بستر مجازی، عنوان کرد: ناپایداری اینترنت و ظهور ابزارهایی مانند هوش مصنوعی، برقراری عدالت آموزشی در آزمون‌های مجازی را با چالش جدی روبرو کرده است. به همین دلیل اراده وزارتخانه بر بازگشت تدریجی به آموزش حضوری است، هرچند که اساتید تلاش می‌کنند با روش‌هایی نظیر آزمون‌های شفاهی و اختصاصی، این آسیب‌ها را به حداقل برسانند.

تاثیرات مخرب قطع اینترنت بر تعاملات آکادمیک جهانی

 معاون وزیر علوم به تاثیرات مخرب قطع اینترنت بر تعاملات آکادمیک جهانی اشاره کرد و گفت: قطع ارتباط با فضای بین‌المللی باعث شد هزاران مقاله تولید شده توسط پژوهشگران داخلی امکان ثبت بین‌المللی پیدا نکنند که این امر منجر به افت رتبه علمی ایران به جایگاه ۱۸ جهان شد. برای جلوگیری از تکرار این خسارت، رایزنی‌هایی با ریاست‌جمهوری و وزارت ارتباطات جهت تعریف آی‌پی‌های فعال (IP) برای دانشگاه‌ها و اساتید در زمان‌های بحرانی صورت گرفته است.

معاون آموزشی وزیر علوم تحقیقات و فناوری درخصوص مهلت دفاع از پایان‌نامه‌ها اعلام کرد: دانشجویانی که تا ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ موفق به دفاع شدند، مشمول قوانین آموزشی دوره خود خواهند بود و در غیر این صورت تابع مقررات سنواتی خواهند شد.

واحدی در پاسخ به پرسشی درباره تغییرات سهمیه‌ها در کنکور، از اختصاص سهمیه ویژه به داوطلبان مناطق بحران‌زده جنگی خبر داد.

 وضعیت آزمون جامع دانشجویان دکتری

معاون وزیر علوم همچنین درباره وضعیت آزمون جامع دانشجویان دکتری عنوان کرد: آزمون جامع حذف نشده است، اما برای آن جایگزین‌هایی پیش‌بینی شده است. بر اساس مصوبه شورای برنامه‌ریزی، آزمون جامع می‌تواند در برخی موارد با شاخص‌هایی مانند معدل بالاتر از ۱۸، ارائه مقاله علمی یا اجرای یک طرح کاربردی ویژه جایگزین شود.

وی افزود: بنابراین آزمون جامع همچنان برقرار است، اما این امکان فراهم شده که دانشگاه‌ها و گروه‌های آموزشی برای دانشجویان واجد شرایط، از روش‌های جایگزین استفاده کنند و در این موارد الزام به شرکت در آزمون جامع وجود نداشته باشد.

معاون آموزشی وزیر علوم تحقیقات و فناوری توضیح داد: در مقطعی از زمان، توسعه آموزش عالی با هدف پاسخگویی به تقاضای اجتماعی انجام شد، اما اکنون با کاهش تعداد داوطلبان و محدودیت منابع، بودجه‌ها و امکانات، ضرورت بازآرایی مؤسسات آموزش عالی بیش از گذشته احساس می‌شود.

معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به روند اجرای آمایش آموزش عالی ادامه داد: در مقطعی از زمان، توسعه آموزش عالی با هدف پاسخگویی به تقاضای اجتماعی انجام شد، اما اکنون با کاهش تعداد داوطلبان و محدودیت منابع، بودجه‌ها و امکانات، ضرورت بازآرایی مؤسسات آموزش عالی بیش از گذشته احساس می‌شود.

واحدی افزود: بر همین اساس، باید متناسب با مأموریت‌گرایی، نقاط قوت و مزیت‌های هر دانشگاه در مناطق مختلف کشور، بازنگری و بازآرایی در نظام آموزش عالی صورت گیرد. فاز نخست آمایش آموزش عالی پیش از این انجام شده، طرح آن آماده، ابلاغ و اجرا شده است. فاز دوم نیز به همین ترتیب مورد بررسی قرار گرفته، نتایج آن استخراج شده و اکنون در حال اجراست.

معاون آموزشی وزیر علوم تصریح کرد: بر اساس خروجی‌های این مراحل، فاز سوم نیز با همان رویکردها و با تأکید بر مسئله‌محوری دانشگاه‌ها در دستور کار قرار خواهد گرفت.

واحدی با اشاره به رویکرد وزارت علوم در حوزه آموزش عالی خاطرنشان کرد: شعار ما دانشگاه پویا، هوشمند و جامعه‌محور است. جامعه‌محور بودن به این معناست که دانشگاه باید در خدمت نیازهای واقعی جامعه باشد و توسعه آن نیز بر مبنای همین نیازها شکل گیرد.

خبر تکمیل می‌شود...