آموزش صرف، رسالت مدرسه نیست/ لزوم مشارکت فراگیر همه دانش‌آموزان در ساحت‌های تربیتی

به گزارش پانا، محمود امانی طهرانی عصر امروز چهارشنبه یازدهم شهریورماه در نخستین روز گردهمایی معاونان پرورشی و فرهنگی آموزش‌وپرورش سراسر کشور، با بیان اینکه سرمایه‌گذاری عظیم مادی و معنوی جامعه، خانواده‌ها و حاکمیت برای نظام تعلیم و تربیت زمانی به بار می‌نشیند که اتفاق تربیتی واقعی در مدارس شکل بگیرد، اظهار کرد: وجه تمایز حقیقی مدرسه با صرفِ یک کلاس درس، حوزه فعالیت‌های پرورشی و تربیتی است.

تعریف یادگیری بر اساس سند تحول بنیادین

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش افزود: سند تحول بنیادین تکلیف را برای همه ما روشن کرده است؛ مدرسه جایی نیست که صرفاً چندین مطلب به دانش‌آموز بیاموزد، بلکه رسالت اصلی ما قرار دادن دانش‌آموزان در موقعیت‌های تربیتی رشددهنده است. یادگیری چیزی جز رشد انسان در موقعیت نیست. این موقعیت‌ها نسخه واحدی برای کل کشور ندارد و نیازمند طراحی دقیق بر اساس سن، جنسیت، فرهنگ و شرایط بومی است تا دانش‌آموز جذب شود و طعم موفقیت و مسئولیت را بچشد. اگر یک دانش‌آموز در طول ۱۲ سال تحصیلی در ۱۲۰ موقعیت رشددهنده طراحی‌شده قرار گیرد، منش و شخصیت او کاملاً دگرگون و متحول خواهد شد.

گذار از نگاه تبلیغی به نگاه ریشه‌ای تربیتی

امانی طهرانی با تمجید از طرح‌های نوین معاونت پرورشی نظیر «نقشینه»، به تبیین ضرورت واگذاری نقش به دانش‌آموزان پرداخت و تصریح کرد: چرخش بنیادینی که اکنون معاونت پرورشی در پیش گرفته یعنی حرکت از نگاه تبلیغی به نگاه عمیق تربیتی یک اصل حیاتی است. تبلیغ سرشاخه و محصول است، اما ریشه کار،  «تربیت» است. اگر بستر تربیت به درستی شکل نگیرد، کار تبلیغی با یک نسیم متزلزل می‌شود.

وی با یادآوری کارکردهای نهاد مدرسه در جامعه‌پذیری دانش‌آموزان و اشاره به تجربیات تاریخی نظیر تعطیلی مدارس در بحران‌ها بیان کرد: مدرسه رکن انضباط اجتماعی، جامعه‌پذیری، وقت‌شناسی و مسئولیت‌پذیری است. این کارکردها نه با فضایی پادگانی، بلکه در بستر ساحت‌های شش‌گانه سند تحول اعتقادی و عبادی، اجتماعی و سیاسی، علمی و فناورانه، هنر و زیبایی‌شناختی، زیستی و بدنی، و حرفه‌ای و اقتصادی تحقق می‌یابند و دست مربیان ما برای طراحی فعالیت‌ها در این ساحت‌ها کاملاً باز است.

لزوم تنوع‌بخشی به محیط‌ها و نقش‌های یادگیری

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش بر ضرورت بازآفرینی محیط‌های یادگیری تأکید کرد و گفت: سند تحول بر تنوع محیط‌های یادگیری تأکید دارد؛ از تغییر چینش سنتی صندلی‌های کلاس درس گرفته تا بهره‌گیری از حیاط، محیط پیرامونی مدرسه، اردوگاه‌ها و طبیعت اما مهم‌تر از تنوع کالبدی، تنوع در نقش‌ها و قالب‌های ارائه است. تجارب آموزشی و روش‌هایی همچون کلاس وارونه نشان داده است واگذاری نقش ارائه به دانش‌آموز، بازدهی و پیشرفت تحصیلی او را تا بیش از دو برابر ارتقا می‌دهد. موقعیت‌های تربیتی را باید در قالب‌های متنوعی چون نمایش، سرود، کتابخوانی، نقد، گفت‌وگو، مسابقه و بازی بازطراحی کرد؛ اموری که لزوماً وابسته به بودجه‌های سنگین نیستند و به ایده و طراحی نیاز دارند.

تربیت هدفمند و طراحی تجربه قدردانی

وی با ذکر نمونه‌هایی از اثرگذاری طرح‌های درسی تربیتی و مشاهدات خود از نظام آموزشی مدارسی در ژاپن پیرامون آیین‌های تغذیه و فرهنگ‌سازی کار گروهی افزود: تربیت امری خودبه‌خودی و تصادفی نیست؛ شاکر بودن، قدردانی از زحمات والدین و معلمان، و فهم زنجیره زیستی و اجتماعی باید در خلال طرح‌های از پیش طراحی‌شده آموخته شود. دانش‌آموز باید در موقعیتی قرار بگیرد که نسبت به محیط، جامعه و تلاش دیگران احساس مسئولیت و قدرشناسی پیدا کند.

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: مأموریت اصیل حوزه پرورشی از جنس همین برنامه‌ریزی‌های عمیق، ملموس و زمینی است. این محورها مشترکات بنیادین نظام تعلیم و تربیت کشور است که هیچ اختلافی بر سر آن وجود ندارد. هرگاه روی این اهداف مشترک متمرکز شویم، خروجی مدارس ما نسلی خودباور، خوش‌بین، حل‌مسئله‌کن و مسئولیت‌پذیر خواهد بود.