نگاه تک‌بعدی به اعتیاد پاسخگو نیست/غربالگری بیش از ۱۶.۸ میلیون نفر در شبکه بهداشت کشور

دکتر محمدرضا شالبافان چهارشنبه ۱۱ شهریور، در آیین افتتاح سومین کنگره بین‌المللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر، توسعه برنامه‌های کاهش آسیب و ادغام این برنامه‌ها در نظام شبکه بهداشت را از عوامل مهم پیشرفت در مدیریت آسیب‌های ناشی از مصرف مواد عنوان کرد و اظهار کرد: تبدیل خدمات کاهش آسیب به بخشی از ساختار نظام سلامت، زمینه تداوم و دسترسی گسترده‌تر گروه‌های در معرض خطر به خدمات مورد نیاز را فراهم کرده است.

وی افزود: در حال حاضر ۷۰ مرکز کاهش آسیب و ۹۳ تیم سیار در کشور فعال هستند و خدمات مختلف بهداشتی و حمایتی را به گروه‌های سخت‌دسترس ارائه می‌کنند.

مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت ادامه داد: در سه‌ماهه نخست سال جاری، ۲۱ هزار و ۷۴۲ نفر از مصرف‌کنندگان پرخطر از خدمات بهداشتی، واکسیناسیون، اقدامات پیشگیرانه در زمینه عفونت‌ها و مشاوره بهره‌مند شده‌اند.

شالبافان با تأکید بر اهمیت پیشگیری و شناسایی زودهنگام مصرف مواد، الکل و دخانیات، گفت: غربالگری مصرف مواد، الکل و دخانیات برای بیش از ۱۶ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در مراکز خدمات جامع سلامت انجام شده است.

وی افزود: در کنار این اقدامات، فرآیند غربالگری سلامت روان و شناسایی رفتارهای پرخطر نیز در شبکه بهداشت کشور در حال انجام است و حدود سه هزار روان‌شناس در این برنامه مشارکت دارند.

مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، ادغام برنامه‌های کاهش آسیب در ساختار نظام شبکه بهداشت را یکی از گام‌های مهم برای پایداری خدمات عنوان کرد و گفت: زمانی که یک برنامه به صورت پایدار در ساختار نظام سلامت قرار گیرد، امکان استمرار خدمات، ارزیابی عملکرد و دسترسی بهتر گروه‌های هدف به خدمات افزایش می‌یابد.

شالبافان در ادامه با اشاره به برنامه‌های پیشگیرانه در حوزه سلامت روان و اعتیاد، اظهار کرد: آموزش مهارت‌های زندگی و خودمراقبتی نیز از محورهای مهم برنامه‌های پیشگیری است و در این چارچوب، آموزش برای حدود ۱۵ میلیون نفر از والدین و نوجوانان ۱۰ تا ۱۴ ساله دنبال شده است.

وی با تأکید بر اهمیت سرمایه‌گذاری بر گروه‌های سنی پایین‌تر افزود: تقویت مهارت‌های زندگی، ارتقای سواد سلامت و افزایش توانمندی خانواده‌ها می‌تواند در کاهش رفتارهای پرخطر و پیشگیری از گرایش به مصرف مواد در سال‌های بعد نقش مؤثری داشته باشد.

مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت در بخش دیگری از سخنان خود به چالش‌های سیاست‌گذاری در حوزه اعتیاد اشاره کرد و گفت: نگاه تک‌بعدی در سیاست‌گذاری‌های کلان طی سال‌های گذشته، مدیریت اعتیاد را با چالش‌های ساختاری مواجه کرده است.

وی تصریح کرد: اعتیاد پدیده‌ای چندوجهی است و برای مواجهه مؤثر با آن نمی‌توان تنها از یک زاویه به موضوع نگاه کرد؛ بلکه سیاست‌گذاری‌ها باید همزمان ابعاد سلامت جسم و روان، مسائل اجتماعی، خانواده، پیشگیری، درمان و کاهش آسیب را مورد توجه قرار دهد.

شالبافان خاطرنشان کرد: حرکت به سمت رویکرد جامع و چندبعدی و استفاده از ظرفیت‌های نظام سلامت، دانشگاه‌ها و سایر دستگاه‌های مرتبط، می‌تواند اثربخشی برنامه‌های پیشگیری و درمان اعتیاد را افزایش دهد.

سومین کنگره بین‌المللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد در حال برگزاری است و در جریان آن آخرین یافته‌ها، تجارب و رویکردهای علمی در زمینه پیشگیری، درمان و کاهش آسیب اعتیاد مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.