معاون وزیر و رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی:
۳۵۰۰ مدرسه هیأتامنایی در مسیر تحول آموزشی/ برنامهریزی برای کاهش تنوع مدارس
تهران (پانا) - معاون وزیر آموزش و پرورش گفت: اکنون حدود ۳ هزار و ۵۰۰ مدرسه هیأتامنایی در سراسر کشور فعال هستند که یک میلیون و ۲۰۰ هزار دانشآموز در این مدارس تحصیل میکنند.
احمد محمودزاده در برنامه تلویزیونی «پرسشگر» با تأکید بر جایگاه آموزشوپرورش بهعنوان بزرگترین و مهمترین نهاد اجتماعی کشور، اظهار کرد: آموزشوپرورش به تنهایی از پس مأموریت سنگین و حساس انسانسازی برنمیآید و نیازمند مشارکت همهجانبه، از نهاد خانواده گرفته تا رسانهها و سایر دستگاههای تأثیرگذار فرهنگی و تربیتی است.
معاون وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی با اشاره به ظرفیتهای قانونی موجود افزود: در قانون شوراهای آموزش و پرورش و همچنین در نگاشت نهادی سند تحول بنیادین، برای حدود ۱۷ دستگاه مسئولیتهایی در راستای کمک به نظام آموزشی و تربیت نیروی انسانی در تراز انقلاب اسلامی تعریف شده است.
محمودزاده درخصوص آمار مدارس هیأتامنایی در کشور گفت: اکنون حدود ۳ هزار و ۵۰۰ مدرسه هیأتامنایی در سراسر کشور فعال هستند که یک میلیون و ۲۰۰ هزار دانشآموز در این مدارس تحصیل میکنند.
به گفته وی، شهر تهران دارای بیشترین تعداد مدارس و دانشآموزان هیأتامنایی است و استان خراسان جنوبی کمترین سهم را در این بخش دارد.
رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی به فراز و نشیبهای این مدارس در سالهای گذشته اشاره کرد و افزود: با انجام مطالعات آسیبشناسی در مجموعه سازمان و همچنین بهرهگیری از گزارشهای دقیق مرکز پژوهشهای مجلس، تصمیمات مهمی در سطح وزارتخانه اتخاذ شده است که محور اصلی آنها «کاهش تنوع مدارس» و «ساماندهی مدارس هیأتامنایی» است.
محمودزاده اضافه کرد: در طول سالهای گذشته نیز این مدارس با فراز و نشیبهایی روبهرو بودهاند. سه مطالعه را در مجموعه خودمان برای تقویت مشارکت انجام دادیم و مرکز پژوهشهای مجلس نیز گزارش بسیار مفصلی را در این خصوص در سالهای گذشته داشته است و همه آنها منجر به این شده است که یک تصمیم بسیار خوبی را مقام عالی وزارت هم درخصوص کاهش تنوع مدارس و هم ساماندهی مدارس هیاتامنایی داشته باشد. در این راستا مدارس بزرگسالان دولتی و غیردولتی، ایثارگران و آموزش از راه دور به مدرسه مجازی تبدیل شدند که دنبال آییننامه آن هستیم تا ابلاغ شود.
معاون وزیر آموزش و پرورش در تبیین انتظارات از مدارس هیأتامنایی تصریح کرد: طبق سند تحول بنیادین، مدرسه باید «کانون تربیتی محله» باشد. هدف ما از توسعه مشارکتها، بهرهگیری از ظرفیت خیرین، اولیا، نهادهای فرهنگی و مساجد محل است. هماکنون آییننامه توسعه مشارکتهای مردمی در شورای عالی آموزش و پرورش در حال بررسی است تا با رفع نقاط ضعفِ ارزیابیشده در مدارس موجود و تقویت نقاط قوت، شرایط برای تربیت دانشآموزان در تراز انقلاب اسلامی فراهم شود. برای تحقق این اهداف، تمامی دستگاهها باید به میدان بیایند تا فضا برای مشارکت همگانی تسهیل شود.
آییننامه جدید مدارس هیاتامنایی بر پایه سه مطالعه عمیق تدوین
رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی درباره روند تدوین آییننامه جدید مدارس هیاتامنایی اظهار کرد: آییننامه جدیدی که در حال تدوین است بر پایه سه مطالعه عمیق و نظاممند شکل گرفته است.
وی افزود: نخستین مطالعه، بررسی عملکرد مدارس هیاتامنایی در ایران بود. در این پژوهش نقاط قوتی مانند افزایش مشارکت اولیا، انعطافپذیری مدیریتی و شکلگیری نوآوریهای آموزشی و پرورشی شناسایی شد. در کنار آن، برخی ضعفها از جمله ناهماهنگی در ترکیب هیات امنا، تمرکز بیش از حد بر مشارکت مالی و نبود شفافیت در حدود اختیارات نیز مورد توجه قرار گرفت.
محمودزاده ادامه داد: در این مطالعه پیامدهای مثبتی مانند بهبود کیفیت فضاهای آموزشی، جذب منابع محلی و افزایش حس تعلق به مدرسه در میان اولیا و خیرین مشاهده شد؛ اما در مقابل، پیامدهای منفی همچون احتمال طبقاتی شدن مدارس، کاهش عدالت آموزشی و ایجاد شائبه خصوصیسازی نیز مطرح شد. این پژوهش به سفارش سازمان انجام شده و یک مطالعه جدی و دقیق بوده است.
وی با اشاره به دومین مطالعه گفت: در گام بعدی، یک مطالعه تطبیقی درباره تجارب جهانی انجام دادیم که در آن تجربه چند کشور از جمله انگلستان، نیوزلند، مصر، سنگاپور، قطر و اندونزی بررسی شد؛ کشورهایی که در این حوزه مدلهای نسبتا موفقی دارند. در این کشورها ترکیبی متوازن از مشارکت جامعه، کنترل حرفهای معلمان و مدیریت اداری مدیران شکل گرفته و در ابعاد مختلف واگذاری، مدیریت موفقی اعمال شده است.
رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی افزود: در این بررسی، ابعاد واگذاری شامل منابع مالی، نیروی انسانی، برنامه درسی، ارزیابی و زیرساختها مورد مطالعه قرار گرفت و الگوهای مشارکت مانند شوراهای مدرسه و هیات امنا با ساختار قانونی مشخص و پاسخگو بررسی شد.
محمودزاده با اشاره به سومین مطالعه اظهار کرد: مطالعه سوم به طراحی مدل مفهومی مدیریت هیئتامنایی متناسب با زیستبوم ایران اختصاص داشت. در این مدل سه محور اصلی شامل چیستی واگذاری، چگونگی واگذاری و حدود اختیارات مورد بررسی قرار گرفت و پیشنهاد اصلی آن توزیع متوازن اختیارات میان هیات امنا و سایر ارکان مدرسه از جمله شورای مدرسه و انجمن اولیا و مربیان است.
وی ادامه داد: از جمله چالشهایی که در این مطالعات شناسایی شد میتوان به مشارکت صرفا مالی، نابرابری در دسترسی و نبود رویه واحد برای ترکیب هیات امنا اشاره کرد. در کنار این موارد، مجموعهای از پیشنهادهای سیاستی نیز تدوین شده است.
معاون وزیر آموزش و پرورش به گزارش مرکز پژوهشهای مجلس اشاره کرد و گفت: این مرکز نیز در مهر ۱۴۰۲ مطالعهای درباره مدارس هیاتامنایی انجام داده بود که در آن علاوه بر اشاره به تجارب مثبت، به دو چالش مهم یعنی دریافت مبالغ مختلف از خانوادهها و تاثیر آن بر شبهغیردولتی شدن برخی مدارس و نیز مسئله عدالت آموزشی اشاره شده بود.
وی تاکید کرد: بسیاری از این مسائل در آییننامه جدید مورد توجه قرار گرفته است. البته بخشی از مشکلات مطرحشده لزوما ناشی از متن آییننامههای قبلی نبوده و گاهی به نحوه اجرای آن بازمیگشته است.
محمودزاده ادامه داد: برای مثال در آییننامههای قبلی تاکید شده بود که ثبتنام بر اساس محدوده جغرافیایی انجام شود و تنها در صورت تکمیل نشدن ظرفیت مدرسه در همان محدوده، امکان ثبتنام از سایر مناطق وجود داشته باشد. با این حال در برخی موارد محدود، شیوههایی مانند آزمون یا مصاحبه برای ثبتنام به کار گرفته شده بود.
وی افزود: همچنین در مقررات تاکید شده بود که مشارکت مالی خانوادهها صرفا برای برنامههای فوقبرنامه متناسب با نیازهای دانشآموزان باشد، اما در برخی موارد این موضوع به زمان ثبتنام گره خورده بود که از جمله ضعفهای اجرایی محسوب میشود.
رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی گفت: با توجه به رویکرد آییننامه جدید و حرکت به سمت همگانی شدن آن، ظرفیت بزرگی برای ارتقای کیفیت آموزشی و پرورشی، تقویت عدالت آموزشی و گسترش مشارکتهای مردمی در آموزش و پرورش ایجاد خواهد شد. همچنین در سالهای اخیر مردم مشارکت قابل توجهی در توسعه فضاهای آموزشی داشتهاند و حتی در ساخت مدارس در مناطق مختلف کشور نیز پای کار آمدهاند.
آسیه اسحاقی
ارسال دیدگاه