معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش در آیین گرامیداشت سالروز تاسیس سازمان دانشآموزی:
سازمان دانشآموزی ظرفیت بزرگ کشور برای سازماندهی اجتماعی است
دانشآموز باید در نسبت با لبه فناوریهای روز دنیا، نقشآفرینی اجتماعی پیدا کند
تهران (پانا) - معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزشوپرورش با اشاره به ظرفیتهای قانونی و تشکیلاتی سازمان دانشآموزی گفت: سازمان دانشآموزی با شبکه گسترده مربیان و دانشآموزان میتواند الگوهای نوین سازماندهی اجتماعی را در میان نسل نوجوان کشور توسعه دهد.
به گزارش پانا، آیین گرامیداشت بیست و هفتمین سالروز تاسیس سازمان دانشآموزی پیش از ظهر امروز ۲۱ اردیبهشت ماه با حضور صادق حسینزاده ملکی؛ معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش، علی نقی یزدانپناه؛ مشاور وزیر آموزش و پرورش در امور تشکلهای دانشآموزی، علی فلاحتکار؛ قائم مقام معاون وزیر در سازمان دانشآموزی کشور، سمیهسادات ابراهیمی؛ مدیرکل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیبهای اجتماعی وزارت آموزش و پرورش، محمد عکاف مدیرعامل خبرگزاری پانا، رحمتالله رضایی؛ معاون فعالیتهای دانشآموزی و سایر مسئولان مربوطه در سالن جلسات شهیدحاج قاسم سلیمانی این سازمان برگزار شد.
تاسیس سازمان دانشآموزی، ظرفیت مهمی به سازوکار فرهنگی، اجتماعی و تربیتی جمهوری اسلامی افزود
صادق حسینزاده ملکی در این آیین با تبریک سالروز تاسیس سازمان دانشآموزی و گرامیداشت یاد و خاطره شهدا، گفت: لازم است تبریک و تسلیت عرض کنیم شهادتهای عظیمی را که در جنگ اخیر رقم خورد؛ تسلیت به واسطه فقدان بزرگی که با رفتن این عزیزان، از دانشآموزان، فرهنگیان، معلمان، سرداران و دانشمندان گرفته تا در رأس آنان رهبری شهید، بر ما وارد شد و تبریک به واسطه توفیق زیستن در چنین ایامی و درک چنین شخصیتهایی و همزیستی با چنین ملت سلحشور و بزرگی که اینگونه فرعونیان زمان را مفتضح کرده و ماجرایی را رقم زده که در تاریخ چند قرن اخیر ایران بینظیر بوده است، بلکه حتی با در نظر گرفتن استثناهایی در تاریخ چند قرن جهان نیز میتوان گفت ایران یا در قرنهای بسیار دور ابرقدرت بوده، یا هرگاه ابرقدرتی به سراغ آن آمده، بخشی از ایران را جدا کرده و برده و جمعیتهای بزرگی، در حد چند صد هزار بلکه میلیونها نفر را قتلعام و غارت کرده است؛ که در دورههای تاریخی چه در جنگ جهانی اول، چه در جنگ جهانی دوم و چه پیش از آن و چه پس از آن، میتوان ابعاد آن را مشاهده کرد. این توفیق را داریم که در چنین عصری زندگی میکنیم و نقشآفرینی میکنیم؛ عصری که توانستهایم بدترین موجودات عالم، جامعه کودککش و کودکآزار را اینگونه مستاصل کنیم.
حسینزاده ملکی با تبریک سالگرد تاسیس سازمان دانشآموزی اظهار کرد: بنده این توفیق را داشتهام که در دورههای مختلف سازمان، به دلایل گوناگون درگیر مسائل آن باشم و بهطور خاص در جریان تاسیس آن نیز حضور داشتهام. همانطور که میدانید، سازمان در طول این سالها فراز و فرودهای زیادی داشته است؛ اما طبیعتا با ظرفیتهای عظیمی که در طول این ۲۷ سال در خود ایجاد کرده و همچنین با توجه به ماموریتهای سنگین و مسئولیت خطیری که بر عهده دارد، ظرفیت بسیار بزرگی برای توسعه فعالیتها و تنوع کارها در اختیار دارد. حقیقتا باید تبریک گفت که با تاسیس سازمان دانشآموزی، ظرفیت بسیار مهمی به سازوکار فرهنگی، اجتماعی و تربیتی نظام مقدس جمهوری اسلامی افزوده شد.
سازمان دانشآموزی یکی از مهمترین ظرفیتهای کشور در حوزه «الگوهای سازماندهی اجتماعی» است
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین مسائل در سازوکارهای حکمرانی در جهان که جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی در آن از توانمندیهای قابل توجهی برخوردار بودهاند، موضوع الگوهای سازماندهی اجتماعی است، گفت: در این حوزه نیز ما فراز و نشیبهایی داشتهایم؛ در دورههایی، مانند زمان شکلگیری سازمان، با خوشفکریهایی که صورت گرفت به سمت توسعه این الگوها حرکت کردیم و در دورههایی نیز متاسفانه ضعفهای جدی وجود داشت. تقریبا از اواخر دهه ۹۰ و اوایل دهه ۱۴۰۰ احساس شد که حوزه سازماندهی اجتماعی در شرایطی قرار گرفته که نیازمند بازنگریهای اساسی است و باید ظرفیتهایی که توانایی سازماندهی اجتماعی در ساحات مختلف را دارند، کاملا فعال شوند و با تمام ظرفیت به میدان بیایند. شما آثار خلا این سازماندهیها را در برخی فتنهها، اغتشاشات و ماجراهای ضدملی، ضدایرانی و ضداسلامی که در یک دهه گذشته رخ داده را مشاهده و تبعات آن را نیز احساس کردید.
سازمان دانشآموزی با شبکه مربیان، پیشکسوتان و تجربیات ارزشمند خود، قدرت بزرگی برای سازماندهی دانشآموزان در اختیار دارد
وی بر اهمیت فعالیت سازمان دانشآموزی تاکید کرد و گفت: سازمان دانشآموزی با ظرفیتهای قانونی از یک سو و با ظرفیتهای سازمانی و داشتههای درونی خود از سوی دیگر که درباره آنها میتوان بسیار سخن گفت، قدرت عظیمی برای سازماندهی دانشآموزان و سازماندهی اجتماعی در اختیار نظام تعلیم و تربیت قرار داده است. از جمله این داشتههای درونی میتوان به شبکه مربیان، پیشکسوتان سازمان، تجربیات و دغدغههای آنان اشاره کرد.
حسینزاده ملکی ادامه داد: سرمایه دیگر سازمان، ابعاد هویتی، مهارتی و زمینههای فعالیت تشکیلاتی آن است. البته در برخی دورهها مسئله تشکیلات و تشکل در سازمان دانشآموزی مورد غفلت جدی قرار گرفت؛ غفلتی که آسیبهای فراوانی به همراه داشت. سازمان دانشآموزی اگر ابعاد کار تشکیلاتی و تشکلی را درک نکند و آن را در سازوکار خود نهادینه نسازد، بسیاری از فرصتها و ظرفیتهای خود را از دست خواهد داد؛ اتفاقی که در برخی دورهها متاسفانه در بخشهایی از سازمان رخ داد.
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین ظرفیتهای درونی سازمان، ظرفیت عظیم دانشآموزی است که سازمان توان سازماندهی آن را دارد، گفت: متاسفانه در برخی مقاطع، به دلیل برداشتهای نادرست از مفهوم تشکیلات و تشکل، سازماندهی دانشآموزی به مجموعهای از فعالیتهای نمایشی تقلیل پیدا کرد و حتی در برخی موارد، حضور داوطلبانه اعضا برای افزایش آمار ظاهری به حضورهای نهچندان داوطلبانه تبدیل شد. در کنار این موارد، ظرفیتهای قانونی و آییننامهای سازمان نیز بسیار مهم است. واقعا باید قدر افرادی را که در طراحیهای اولیه این سازمان در طول سالها نقشآفرینی کردهاند، دانست. همانطور که در فیلمهای سال گذشته که با حضور وزیر پخش میشد نیز اشاره شد، باید قدردان دکتر مظفر در طراحیهای اولیه و همچنین دکتر کاظمی در دورهای که نیاز به بهسازیهایی در سازمان وجود داشت باشیم؛ چرا که هر دو شخصیت، یادگارهای مهمی در اصول ساختاری و تشکیلاتی سازمان از خود به جا گذاشتهاند.
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش افزود: مجموعه این ظرفیتها؛ چه ظرفیتهای قانونی و آییننامهای و چه داشتههایی که در طول این ۲۷ سال به دست آمده، بستر بسیار مناسبی برای شکلگیری الگوهای نوین سازماندهی اجتماعی در فضای دانشآموزی فراهم کرده است و ما به هیچ وجه نباید حتی یک روز را برای تحقق این مهم از دست بدهیم.
وی در ادامه با بیان اینکه جنگ اخیر و سرنوشتساز رمضان حقیقتا شگفتانگیز است، اظهار کرد: سرعت و عظمت تحولات در این جنگ آنقدر زیاد بوده که حتی فرصت روایت کامل آن نیز فراهم نشده و مجال تامل و پژوهش درباره آن کمتر به دست آمده است. در این جنگ، روزبهروز اتفاقاتی رخ داده که برای یک دهه از تاریخ یک کشور یا منطقه کافی است. البته این سرعت تحولات از جایی به بعد بیشتر شد و در دو سه سال اخیر شاهد سرعت گرفتن جریان تاریخ در منطقه و تا حدودی در جهان بودهایم. این شتاب تاریخی میتواند از یک سو امیدبخش اتفاقات بزرگ باشد و از سوی دیگر خدای نکرده، اگر فرصتها از دست برود، میتواند زمینهساز خسارتهای بزرگ نیز شود.
حسینزاده ملکی به بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: جمله مهمترین این تحولات، مسئله تحول اجتماعی در جامعه و شکلگیری مدلهای جدیدی از سازماندهی اجتماعی است؛ مدلهایی که ریشههای عمیق معنوی، حماسی و الهی دارند و به تعبیر امام شهید ما «بعثت ملت ایران» نام گرفتهاند. در رابطه با این بعثت باید بسیار گفت، بسیار شنید، بسیار تامل کرد و بسیار اقدام نمود؛ زیرا برای این بعثت هزینههای بسیار سنگینی پرداخت شده است؛ از خون مطهر نوزاد شهید گرفته تا مظلومیت دانشآموزان شهید مدرسه میناب و همه دانشآموزان و فرهنگیان شهیدی که سند حقانیت، مظلومیت و اقتدار ملت ایران شدند.
وی ادامه داد: از جمله این سرمایهها، خون مطهر امام عارف، مجاهد، شجاع، حکیم و مهربان شهید است که در جمعی خانوادگی و فرهنگی، در کنار دانشآموزان و فرهنگیان مدرسه میناب به شهادت رسید. خانواده ایشان نیز حقیقتا یک خانواده معلمی بودند؛ دختر، عروس و داماد ایشان هر سه معلم و استاد بودند و دغدغه تربیت و فعالیتهای فرهنگی و پرورشی داشتند. این سرمایههای عظیم فراهم شده تا یک ملت مبعوث شود.
در دوره «بعثت ملت ایران»، هر یک از ما برای ایفای مسئولیتی بزرگ در یک بزنگاه تاریخی مبعوث شدهایم
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه وقتی از بعثت ملت سخن میگوییم، نباید صرفا نگاه کلان و جامعهشناختی داشته باشیم؛ هرچند آن نگاه نیز درست و لازم است، گفت: باید نگاه فردی و مسئولیتی نیز داشته باشیم. یعنی باید بگوییم شما که امروز مسئول سازمان در یک استان هستید نیز مبعوث شدهاید. تکتک ما برای یک مسئولیت بزرگ در یک بزنگاه تاریخی مبعوث شدهایم. اگر خدای نکرده مسئولیت خود را در این بعثت تمدنی نشناسیم و در تراز یک انسان مبعوثشده عمل نکنیم، قطعا آینده تاریخ و فطرتهای پاک بشری از ما مطالبه خواهند کرد.
وی با طرح این سوال که باید از خود بپرسیم تشکل ما و تشکیلات ما چقدر مبعوث شده است؟ اظهار کرد: حضور دانشآموزان، معلمان و فرهنگیان را در میدانهای مختلف میبینیم؛ اما شبکه عظیم دانشآموزی سازمان بهصورت منسجم و مدیریتشده در این بعثت ملی چه نقشی ایفا کرده است؟ اینها پرسشهایی است که باید جدی به آنها پاسخ داد. بنابراین به نظر میرسد که سازمان دانشآموزی، هم به واسطه ظرفیت عظیم سازماندهی اجتماعی خود و هم به دلیل شرایط خاص تاریخی و اجتماعی که در پی این جنگ و این بعثت تمدنی پدید آمده، باید از این پس نقش متفاوت و برجستهتری ایفا کند. تحقق این نقش نیز جز با ارتقای نگرش، بینش و رفتار همه اعضای تشکیلات و متولیان این سازمان پربرکت ممکن نخواهد بود.
تشکل پیشتازان باید با الگوهای نوینِ تشکلداری، دوران اوج خود را آغاز کند
حسینزاده ملکی با بیان اینکه یکی از ابعاد مهم این تحول، ارتقای سطح مسئولیتی، فرایندی و عملیاتی تشکل پیشتازان است، ادامه داد: تشکل پیشتازان باید با الگوهای نوینِ تشکلداری، دوران اوج خود را آغاز کند. این مسیر جزئیات دارد؛ تشکل اصولی روش دارد، سازوکار دارد و قواعد مشخص دارد. این، یک بُعد بسیار مهم از کار ما است. در این دوره باید روشن شود که دانشآموزان در تشکل پیشتازان تا چه حد واقعا میداندار هستند؛ چون میدانداری، مسئلهای کلیدی است. میدانید که در «الگوی نقشینه» که هنوز در مراحل اولیه تحقق است و تا رسیدن به نقطه مطلوب، کار دارد، با همین مقدار سازماندهی اولیه، روی سه سطح تمرکز کردهایم و میگوییم یک حداقل وجود دارد: شرکت، مشارکت، مسئولیت؛ در «شرکت»، دانشآموز در فعالیتها و برنامهها حضور پیدا میکند؛ در اردو شرکت میکند، در مراسم شرکت میکند. یک پله بالاتر «مشارکت» است؛ یعنی با همراهی مربی، در برگزاری برنامه نقش دارد، نه فقط حضور و سطح بالاتر «مسئولیت» است؛ یعنی کار را به دانشآموز میسپاریم، هم اختیار میدهیم و هم مسئولیت. ممکن است کار خراب شود؛ اشکالی ندارد. چه بهتر که خطا و تجربه در سنین دانشآموزی اتفاق بیفتد.
بازگشت به مدرسه یکی از سیاستهای راهبردی دوره جدید فرهنگیـتربیتی وزارت آموزش و پرورش است
وی با تاکید بر اینکه در دوره «بعثت ملت ایران»، الگوهای سازماندهی ما میتواند از اندیشههای ناب و کارهای بزرگ بهره بگیرد، گفت: تشکل پیشتازان در بخشهایی نیازمند بازنگری است؛ بازنگری در جهت تحول و ارتقای هویت تشکلی، با محوریت دانشآموزان و با مرکزیت مدرسه که بخشی از فعالیتهای ما در این سالها از مدرسه خارج شده و «فرا مدرسهای» شده است؛ در حالی که بازگشت به مدرسه یکی از سیاستهای راهبردی دوره جدید فرهنگیـتربیتی وزارت آموزش و پرورش است و نگاه اساسی را نمایندگی میکند. باید این سیاست محقق شود؛ آیا دانشآموزان ما در مدرسه نقشآفرینی دارند، یا صرفا در برخی رویدادهای بیرون از مدرسه «شرکت» یا «مشارکت» میکنند؟
میدانداری پانا در روایتگری و نقشآفرینی دانشآموزان
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه سازمان باید برای ارتقا، تقویت و توسعه همهجانبه تشکل پیشتازان وارد عرصههای جدیدی شود، گفت: ۱۶ میلیون دانشآموز داریم؛ این جمعیت نباید فقط «مخاطب» سازمان باشد. باید لایههای متنوعی از نقشآفرینی، با کمک ظرفیتهای سازمان دانشآموزی، برای این ۱۶ میلیون فراهم شود. نمونه مطلوب را در «پانا» دیدهایم؛ خبرگزاری پانا با یک سازوکار محکم قانونی و با ساختاری حرفهای و تخصصی، در زمان خود با خوشفکری تاسیس شد. خوشبختانه امروز ظرفیتی را برای سازمان دانشآموزی و فضای تعلیم و تربیت باز کرده است. شما میبینید در ماجرای روایت جنگ رمضان، جنگ ۱۲ روزه، روایتهای اربعین و پروژههای مختلف، پانا چگونه میدانداری میکند. البته قدرت پانا در نسبت با سازماندهی گستردهتر دانشآموزان، هنوز جای کار دارد.
وی ادامه داد: این نکته درباره پیشتازان هم صادق است؛ این جمعیت عظیمی که به هر شکل (چه داوطلبانه و چه به طرق دیگر) در «سبد سازمان» قرار گرفتهاند، چقدر سازماندهی شدهاند؟ چقدر فعال شدهاند؟ سوال اصلی این است که ما در فضای کلی تعلیم و تربیت، این ظرفیت عظیم را چقدر سازماندهی کردهایم؟ باید برای ۱۶ میلیون دانشآموز، بستههای متنوع نقشآفرینی داشته باشیم تا بتوانیم سطوح «شرکت، مشارکت و مسئولیت» را برای آنان فراهم کنیم. این یکی از گزارههای مهمی است که سازمان دانشآموزی در اقصی نقاط کشور باید به آن فکر کند و برایش عملیات انجام دهد.
اهمیت اجرای «الگوی باانرژیها» در مدارس سراسر کشور
حسینزاده ملکی به «الگوی باانرژیها» اشاره کرد و گفت: «الگوی باانرژیها» میتواند نمونهای از این جنس باشد؛ الگویی نوین و مرتبط با مسائل روز کشور چرا که میدانید در سنتهای الهی، برخی امور جلبکننده نصرت الهیاند؛ مثل وحدت ملی، وفاق و اتحاد مقدس. در نقطه مقابل، برخی امور موجب عقبماندگی و محرومیت از گشایشها میشود؛ از جمله اسراف که حتی بعید نمیدانم بخشی از مشکلات اقتصادی کشور و گرهگشایینشدن برخی مسائل معیشتی، با اسرافهای متعدد سیستمی، فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی بیارتباط نباشد. «باانرژیها» از یک منظر آمده روی این موضوع کار کرده است؛ اما سوال این است که چگونه میتواند برای همه مدارس کشور توسعه پیدا کند؛ نه به عنوان یک تشکیلات جدا، بلکه با الگوهای نقشآفرینی و حتی نه فقط برای پیشتازان، بلکه برای همه دانشآموزان است.
وی ادامه داد: خصلت تشکلها این است که ظرفیت مسئولیتدهیشان محدود است. جایگاههای تشکیلاتی مشخص است و نمیشود بینهایت مسئولیت رسمی تعریف کرد. اینجا «الگوهای نوین سازماندهی اجتماعی» به کمک میآیند؛ برای مثال «الگوی پویشها» به طور کلی، یکی از الگوهای نوین سازماندهی اجتماعی است. چرا سازمان از این ظرفیت استفاده نکند؟ فرض کنید در قالب «باانرژیها»، دیگر محدود به یک تشکل نیستیم و امکان «شرکت، مشارکت و مسئولیت» را برای ۱۶ میلیون دانشآموز فراهم میکنیم. طبیعتا پیشتازان انگیزه بیشتری دارند؛ اما باید خارج از دامنه تشکلها هم جذابیت نقشآفرینی ایجاد شود.
دانشآموز باید در نسبت با لبه فناوریهای روز دنیا، نقشآفرینی اجتماعی پیدا کند
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش افزود: در الگوی اولیه «باانرژیها»، نگاه فناورانه آن هم در لبه فناوریـ مورد هدف بود؛ البته هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب کار داریم. یکی از گزارههایی که میتواند ظرفیت اجتماعی خلق کند، ورود سازمان به ساحت فناوریهای نوین است؛ نه فقط برای اینکه به دانشآموز «استفاده از فناوری» را آموزش بدهیم (که سر جای خودش مهم است) و نه فقط اینکه سازمان در اداره خود از فناوری استفاده کند (که آن هم مهم است)، بلکه اینکه دانشآموز در نسبت با لبه فناوریهای روز دنیا، نقشآفرینی اجتماعی پیدا کند.
وی با بیان اینکه یکی از ملزومات استفاده از ظرفیتهای سازمان، بازگشت به اساسنامه است، گفت: باید اساسنامه، آییننامهها و ارکان تشکل و تشکیلات خود را تقویت کنیم. مجامع باید با قوت شکل بگیرد؛ اردوهای تشکیلاتی و موضوعات متعدد دیگر هم باید جدی گرفته شود. واقعا ارزش دارد شبکه سازمان دانشآموزی بارها اساسنامه و آییننامههای خود را مطالعه کند؛ چون کار تشکیلاتی بدون «قواعد، سازوکار و قرارهای تشکیلاتی» اصلا معنی ندارد. اگر اشکالی در آنها است، باید اصلاح شود و مسیر قانونیاش طی شود؛ اما تا وقتی برقرار است، باید به آن قواعد پایبند باشیم.
حسینزاده ملکی تاکید کرد: حقیقتا باید از مربیان سازمان و مسئولین سازمان تشکر کنم؛ با امکانات کم و مشکلات زیاد در استانها و شهرستانها و با کمبودها، واقعا شبکه سازمان، مردانه و زنانه، هویت خود را حفظ کرده و در مسیر تمدن نوین اسلامی تلاش کرده خود را بازیابی کند و نقشآفرینی کند.
زهرا محمدپور
ارسال دیدگاه