محمد برادران: هوش مصنوعی قواعد جلوه‌های ویژه و فیلمسازی را تغییر داده است
تهران (پانا) - در ادامه کارگاه‌های انتقال تجربه نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، محمد برادران، سرپرست جلوه‌های ویژه بصری سینما و تلویزیون، در نشستی تخصصی درباره تحولات جلوه‌های ویژه و تأثیر هوش مصنوعی بر آینده فیلمسازی سخن گفت.
به گزارش ستاد خبری نوزدهمین جشنواره بین المللی فیلم مقاومت، برادران در ابتدای این کارگاه با اشاره به تفاوت جلوه‌های ویژه بصری و میدانی توضیح داد که جلوه‌های بصری یا «ویژوال افکت» عمدتاً به حذف، اضافه یا تغییر عناصر تصویر در مرحله پس‌تولید مربوط می‌شود؛ در حالی که انفجار، آتش، دود و تخریب واقعی در صحنه در حوزه جلوه‌های ویژه میدانی قرار می‌گیرد.
او با تأکید بر سرعت بالای تحول فناوری گفت: «اگر کسی امروز می‌خواهد فیلمسازی کند، باید بداند هوش مصنوعی چه تأثیری بر تخصص او دارد. اگر به‌روز نشویم و یاد نگیریم، از جریان تولید عقب می‌مانیم.»
به گفته این سرپرست جلوه‌های ویژه، هوش مصنوعی امروز تنها به تولید تصویر محدود نیست و از مرحله فیلمنامه تا طراحی میزانسن، استوری‌بورد، کانسپت، تفکیک پلان‌ها و تولید تصاویر اولیه وارد فرآیند فیلمسازی شده است.
برادران در عین حال تأکید کرد استفاده آسان از برخی ابزارهای هوش مصنوعی نباید این تصور را ایجاد کند که تولید حرفه‌ای سینمایی دیگر به تخصص نیاز ندارد. به گفته او، شناخت نور، بافت تصویر، داینامیک‌رنج، کامپوزیت و استانداردهای نمایش سینمایی همچنان ضروری است و خروجی‌ای که در تلفن همراه مناسب به نظر می‌رسد، ممکن است روی پرده سینما ضعف‌های جدی خود را نشان دهد.
وی همچنین بر اهمیت حضور تیم جلوه‌های ویژه از مرحله پیش‌تولید تأکید کرد و فیلم «احمد» را نمونه‌ای از آثار «ویژوال‌درام» دانست که بخش قابل توجهی از محیط فرودگاه، جمعیت، هواپیماها، هلیکوپترها و تجهیزات آن به شکل کامپیوتری ساخته شده است.
برادران همچنین به تجربه همکاری در فیلم «خروج» اشاره کرد و گفت هماهنگی کارگردان با سرپرست جلوه‌های ویژه از همان مرحله فیلمنامه می‌تواند مشخص کند چه بخش‌هایی قابلیت اجرا دارند و کدام بخش‌ها باید از ابتدا به شکل دیگری طراحی شوند.
او یکی از برداشت‌های نادرست درباره هوش مصنوعی را کاهش قطعی هزینه تولید دانست و توضیح داد که استفاده حرفه‌ای از مدل‌های آنلاین نیازمند پرداخت ارزی است و مدل‌های آفلاین نیز سخت‌افزار بسیار قدرتمند می‌خواهند. بنابراین در برخی پروژه‌ها، روش‌های سنتی همچنان سریع‌تر و اقتصادی‌تر هستند.
برادران درباره آینده مشاغل سینمایی نیز گفت هوش مصنوعی ممکن است برخی وظایف اجرایی و دستیاری را تغییر دهد، اما نمی‌تواند جای نگاه و انتخاب هنرمند را بگیرد.
وی تأکید کرد: «هوش مصنوعی می‌تواند پیشنهاد بدهد و تصویر تولید کند، اما همچنان این هنرمند است که باید انتخاب، اصلاح و هدایت کند.»
این متخصص جلوه‌های ویژه در پایان از فیلمسازان جوان خواست در برابر فناوری‌های جدید موضع انفعالی نداشته باشند و گفت همان‌گونه که سینما از نگاتیو به دیجیتال رسید، امروز نیز وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که در آن شناخت ابزارهای نو در کنار تجربه، زیبایی‌شناسی و نگاه هنری، مسیر آینده فیلمسازی را شکل خواهد داد.
یک بازار، سه روایت؛ بندرعباس روی دیوارهای خانه وارطان
از چهره فروشندگانی که دیگر زنده نیستند تا زنانی که هر روز بساطشان را در بازار پهن می‌کنند؛ نمایشگاه «سه روایت از یک بازار» گوشه‌هایی از زندگی و تاریخ بندرعباس را به تهران آورده است. آثار سه عکاس در کنار اسناد تصویری قدیمی، روایتگر بازاری هستند که چندین نسل از مردم این شهر در آن کار کرده‌اند.
در یک سوی نمایشگاه، عکس‌های قدیمی بندرعباس از گذرها، بازارها و زندگی مردم دیده می‌شود و در سوی دیگر، تصاویری از بازار امروز؛ ماهی‌فروشی که پشت میز زردرنگش ایستاده، کیسه‌های پیازی که روی زمین چیده شده‌اند و زنانی با لباس محلی که میان بساط فروشندگان رفت‌وآمد می‌کنند. گاهی بازار در روشنایی اول صبح خلوت است و در عکس‌های دیگر، همان گذرها با حضور خریداران و فروشندگان شلوغ شده‌اند.
این مجموعه با عنوان «سه روایت از یک بازار» شنبه ۹ آبان در خانه آفرینش‌های شهری ایران (خانه وارطان) افتتاح شد. علی دولیخانی، هلیا اعتمادی و مبین مایلی، سه عکاسی هستند که زندگی روزمره بازار بندرعباس را ثبت کرده‌اند. در کنار آثار آنها، عکس‌های تاریخی شهر نیز قرار گرفته تا بازدیدکنندگان بتوانند تصویری از گذشته و امروز بندرعباس را در یک نمایشگاه ببینند.
بازار روز بندرعباس پیشینه‌ای چندصدساله دارد و همچنان یکی از محل‌های خریدوفروش محصولات محلی است. در توضیحات تاریخی نمایشگاه آمده که این محدوده در دوره قاجار از جنوب به اسکله و تجارتخانه‌ها، از غرب به محله بازرگانان هندی و از شمال به معبد هندوها می‌رسید. محصولاتی مانند ماهی، میوه و سبزیجات که روزگاری در این محدوده عرضه می‌شدند، هنوز هم در بساط فروشندگان دیده می‌شوند.
یکی از ویژگی‌های بازار، حضور گسترده زنان در فعالیت‌های اقتصادی آن است. علی دولیخانی، از عکاسان نمایشگاه، این حضور را بخشی از هویت اجتماعی بازار می‌داند و می‌گوید: «یکی از موضوعات مهم، حضور پررنگ زنان است. بیشتر فروشندگان محلی محصولات خودشان را به بازار می‌آورند و می‌فروشند. اینجا یک فضای همگانی است و آدم‌هایی از گروه‌ها و فرهنگ‌های مختلف در آن حضور دارند.»
دولیخانی معتقد است بازار علاوه بر دادوستد روزانه، ظرفیت معرفی فرهنگ بومی و تاریخ بندرعباس را نیز دارد. نزدیکی آن به دریا و معبد هندوها، از نظر او فرصتی برای شناخت بیشتر این محدوده و توسعه گردشگری فرهنگی است.
در میان عکس‌های نمایشگاه، آدم‌ها جایگاه ویژه‌ای دارند؛ فروشندگانی که سال‌ها در بازار کار کرده‌اند و برخی از آنها امروز دیگر در قید حیات نیستند. مبین مایلی، یکی دیگر از عکاسان، در توضیح علاقه‌اش به ثبت این چهره‌ها می‌گوید: «من بیشتر شخصیت‌محور عکاسی می‌کنم. وارد بازار می‌شوم و میان آدم‌ها دنبال داستان‌هایشان می‌گردم. بعضی از کسانی که از آنها عکس گرفته‌ام، امروز دیگر در قید حیات نیستند و همین موضوع عکس‌ها را ارزشمندتر می‌کند.»
بخشی از زندگی بازار که مایلی ثبت کرده، مربوط به جمعه‌بازاری است که مردم در آن حیواناتی مانند خروس و سگ را برای فروش یا مبادله می‌آورند. زنان و مردان در کنار یکدیگر در این بازار حضور دارند. حتی در دوران کرونا که رفت‌وآمدها به‌شدت کاهش یافته بود، جمعه‌بازار کاملاً تعطیل نشد و شماری از فروشندگان همچنان برای خریدوفروش به آنجا می‌آمدند.
در عکس‌های هلیا اعتمادی، ساعت‌های مختلف روز هم اهمیت پیدا کرده‌اند. بازار در هفت صبح جمعه چهره‌ای متفاوت از ظهر دارد؛ وقتی رفت‌وآمد بیشتر می‌شود و رنگ محصولات و لباس‌ها در میان جمعیت به چشم می‌آید. اعتمادی در این مجموعه، حضور نسل‌های مختلف را نیز ثبت کرده است.
او می‌گوید: «چندین قرن از شکل‌گیری این بازار گذشته، ساختمان‌ها تغییر کرده‌اند و نسل‌ها عوض شده‌اند، اما هنوز بچه‌های ۱۲ و ۱۳ ساله را در کنار فروشندگان قدیمی می‌بینیم. کسانی که پدران و مادرانشان در همین بازار کار می‌کردند و حالا خودشان همان راه را ادامه می‌دهند.»
در کنار شیوه‌های قدیمی فروش، از جمله چیدن سیب‌زمینی و پیاز روی زمین، فعالیت‌های تازه‌ای مانند قهوه‌فروشی هم در بازار دیده می‌شود. اعتمادی این هم‌زمانی را از ویژگی‌های زندگی امروز بازار بندرعباس می‌داند؛ جایی که کسب‌وکارهای تازه در کنار فروشندگان قدیمی فعالیت می‌کنند.
افتتاح این نمایشگاه با حضور عبدالرضا گلپایگانی، پیروز حناچی، محمدسعید ایزدی، فریدون بابایی‌اقدام ، علی اعطا ، محمود اولاد و جمعی از معماران، هنرمندان و عکاسان همراه بود. اجرای زنده پادکست «مُگون» نیز در برنامه افتتاحیه جای داشت.
شهاب‌الدین ارفعی، معمار، در بازدید از نمایشگاه، به اهمیت عکس‌های تاریخی و امکان مقایسه آنها با چهره امروز شهر اشاره کرد. او گفت: «بعضی از عکس‌ها ماهیت سندی دارند. حتی بررسی می‌کردیم که محل ثبت این تصاویر کجاست و امروز چه تغییری کرده است. اما به نظرم موضوع مهم‌تر، تعامل اجتماعی است که در چنین فضایی شکل می‌گیرد.»
ارفعی بازار بندرعباس را بازاری ویژه توصیف کرد و معتقد بود عکس‌های انتخاب‌شده، هرچند تمام جنبه‌های بازار را در بر نمی‌گیرند، معرفی اجمالی از زیبایی‌ها و ویژگی‌های آن ارائه می‌کنند.
او همچنین بر ضرورت تداوم برنامه‌های فرهنگی در خانه وارطان تأکید کرد و گفت: «وقتی نهادهایی مانند وزارت راه و شهرسازی ارتباط قوی‌تری با جامعه مدنی پیدا می‌کنند، زمینه برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی فراهم می‌شود. امیدوارم این روند با یکی دو نمایشگاه تمام نشود و اینجا به پایگاهی برای ارائه آثار هنرمندان تبدیل شود.»
نمایشگاه «سه روایت از یک بازار» تا ۲۱ آبان در خانه آفرینش‌های شهری ایران (خانه وارطان)، میدان فلسطین، خیابان طالقانی، پلاک ۵۱۴ ادامه دارد. ساعت بازدید شنبه تا چهارشنبه از ۱۰ تا ۱۶ و پنجشنبه‌ها از ۱۴ تا ۱۹ است.
ارسال دیدگاه