خانه تئاتر خواستار اصلاح بیمه هنرمندان و واگذاری جشنواره‌های تئاتری شد

نشست خبری هیئت‌مدیره و مدیرعامل خانه تئاتر صبح شنبه در محل این نهاد صنفی برگزار شد. در این نشست، محمد بهرامی، مهدی قلعه، علیرضا گیلوری، مریم رحیمی، بهرام ابراهیمی و مجید قناد درباره مهم‌ترین مسائل جامعه تئاتری، از جمله واگذاری جشنواره‌ها، مشکلات بیمه هنرمندان، وضعیت حمایت‌های دولتی و ظرفیت‌های اقتصادی تئاتر سخن گفتند.

واگذاری جشنواره‌ها؛ مطالبه‌ای که به نتیجه نرسیده است

محمد بهرامی در ابتدای نشست، واگذاری بخشی از امور اجرایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به نهادهای تخصصی و صنفی را یکی از موضوعات مهم خانه تئاتر دانست و گفت برگزاری جشنواره‌ها از جمله فعالیت‌هایی است که می‌توان در چارچوب این سیاست به تشکل‌های تخصصی واگذار کرد.

او با اشاره به موافقت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونان هنری با اصل این موضوع، اظهار کرد که این موافقت تاکنون به اجرای عملی واگذاری منجر نشده است.

مهدی قلعه نیز در تشریح روند پیگیری این مطالبه گفت موضوع واگذاری امور اجرایی دولت در جریان مناظره‌های انتخابات ریاست‌جمهوری مطرح شده بود و در دیدار خانه تئاتر با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز سیاست دولت برای واگذاری برخی فعالیت‌های اجرایی مورد تأکید قرار گرفت.

به گفته قلعه، در دوره مسئولیت خانم رضایی در معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، خانه تئاتر آمادگی خود را برای برنامه‌ریزی و برگزاری جشنواره تئاتر کودک و نوجوان اعلام کرد و حتی پیشنهاد داد بخشی از هزینه‌های جشنواره را نیز تأمین کند تا فشار کمتری بر منابع دولتی وارد شود.

او افزود پس از تغییر معاونت هنری و حضور دکتر شفیعی، پیگیری‌ها ادامه یافت و مکاتبات رسمی نیز برای اعلام آمادگی خانه تئاتر انجام شد. همچنین در جلساتی با حضور مسئولان فرهنگی، از جمله آقای انتظامی و آقای اتابک نادری، موضوع واگذاری جشنواره مطرح شده بود.

با این حال، قلعه گفت خانه تئاتر دو تا سه هفته پس از یکی از این جلسات از انتخاب دبیر جشنواره مطلع شده، بدون آنکه مسئولیت برگزاری جشنواره به این نهاد واگذار شود یا پیش از انتخاب دبیر، مشورتی با آن صورت گیرد.

او با انتقاد از این روند تأکید کرد که حتی اگر قرار نباشد مسئولیت جشنواره به‌طور کامل واگذار شود، استفاده از نظر و تجربه نهادهای تخصصی ضروری است؛ به‌ویژه آنکه خانه تئاتر در حوزه کودک و نوجوان از ظرفیت‌های حرفه‌ای قابل توجهی برخوردار است.

قلعه همچنین از پیشنهاد تدوین آیین‌نامه برای جلوگیری از تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای خبر داد و درباره گفت‌وگوی خود با اتابک نادری اظهار کرد که به گفته او، نادری در پاسخ به این پیشنهاد گفته است به آیین‌نامه پایبند نیست و کار را بر اساس روابط و رفاقت پیش می‌برد.

او با اشاره به اینکه اصل واگذاری از سوی برخی مسئولان ارشد فرهنگی مطرح شده بود، گفت در نهایت نه جشنواره به خانه تئاتر واگذار شد و نه از ظرفیت مشورتی آن به‌درستی استفاده شد.

قلعه همچنین با اشاره به معرفی خانم برومند به‌عنوان دبیر جشنواره، اظهار کرد که به گفته او، برخی افراد فعال در دوره‌های گذشته همچنان در بخش‌های مختلف اجرایی حضور دارند.

آمادگی خانه تئاتر برای تأمین بخشی از هزینه جشنواره‌ها

قلعه تأکید کرد پیگیری‌های خانه تئاتر صرفاً به طرح درخواست واگذاری محدود نبوده است. به گفته او، این نهاد صنفی در سال گذشته آمادگی داشت سه میلیارد تومان برای برگزاری جشنواره تئاتر کودک و نوجوان تأمین کند؛ پیشنهادی که با استقبال مواجه شد، اما در نهایت به واگذاری جشنواره منجر نشد.

او جشنواره تئاتر خیابانی مریوان را نیز از دیگر رویدادهایی دانست که استفاده از ظرفیت نهادهای تخصصی در برگزاری آن قابل بررسی است.

علیرضا گیلوری، مدیرعامل خانه تئاتر، نیز با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده از زمان آغاز مسئولیت خود گفت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و برخی مدیران، از جمله دکتر شفیعی و آقای انتظامی، در موضوع واگذاری جدیت داشته‌اند، اما این موضوع در سطوح میانی مدیریتی به نتیجه عملی نرسیده است.

او با تأکید بر امکان جذب حامیان مالی و اسپانسرها گفت خانه تئاتر می‌تواند با مشارکت بخش غیردولتی، بخشی از منابع مالی مورد نیاز جشنواره‌ها را تأمین کند. به گفته گیلوری، کمبود بودجه از مشکلات اساسی تئاتر کشور است و استفاده از ظرفیت تشکل‌های تخصصی و منابع غیردولتی می‌تواند به کاهش این مشکلات کمک کند.

مدیرعامل خانه تئاتر همچنین اعلام کرد این نهاد آمادگی دارد در صورت نیاز، مکاتبات رسمی مربوط به پیگیری واگذاری جشنواره‌ها را ارائه کند.

رحیمی: هزینه بیمه درمان برای خانواده‌های هنرمندان سنگین شده است

مریم رحیمی در بخش دیگری از نشست، مشکلات بیمه اعضای خانه تئاتر را تشریح کرد و گفت افزایش هزینه‌های درمان، حذف برخی خدمات و دشواری تأمین حق بیمه بازنشستگی، فشار زیادی بر هنرمندان وارد کرده است.

او توضیح داد که در سازوکار بیمه مورد بحث، حق بیمه ۱۸ درصدی با مشارکت اعضا و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأمین می‌شود؛ به این صورت که نیمی از هزینه را اعضا و نیم دیگر را وزارتخانه پرداخت می‌کند. با این حال، به گفته او، مشکلات مالی و بدهی‌های مرتبط با سازمان تأمین اجتماعی بر وضعیت خدمات بیمه‌ای تأثیر گذاشته است.

رحیمی با انتقاد از حذف حق درمان، این پرسش را مطرح کرد که چگونه ممکن است درمان، به‌عنوان یکی از بخش‌های اصلی بیمه، از پوشش مؤثر خارج شود.

او با اشاره به هزینه‌های اعلام‌شده گفت مبلغ حق درمان که در سال ۱۴۰۴ برای هر نفر حدود ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان بود، به حدود ۴۰۰ هزار تومان رسیده است. به گفته او، از خردادماه هزینه درمان برای افرادی که به‌تازگی تحت پوشش قرار می‌گیرند، به حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان برای هر نفر رسیده است؛ رقمی که می‌تواند هزینه بیمه یک خانواده سه‌نفره را به حدود هفت میلیون تومان در ماه برساند.

رحیمی افزود خانه تئاتر از سال گذشته این موضوع را پیگیری کرده و در ابتدای زمستان ۱۴۰۴ نیز در دیداری با سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، درباره حذف حق درمان و مشکلات پرداخت‌های مربوط به آن گفت‌وگو شده است.

او بیمه بازنشستگی را نیز از دیگر مشکلات جدی اعضا دانست و با اشاره به نمونه‌ای از مستمری دریافتی در خردادماه گفت در این مورد، مبلغ دریافتی بازنشسته حدود ۱۳ میلیون تومان بوده است.

به گفته رحیمی، افزایش هزینه‌ها و الزام به پرداخت مبالغ بیشتر برای برخورداری از مستمری بالاتر، ادامه بیمه را برای برخی هنرمندان دشوار کرده است. او همچنین به محدودیت‌های مربوط به تغییر مسیر بیمه‌ای پس از سال‌ها سابقه پرداخت اشاره کرد و خواستار رسیدگی جدی مسئولان به این وضعیت شد.

رحیمی با اشاره به گفت‌وگوهای انجام‌شده با دکتر شفیعی و دیگر مدیران فرهنگی گفت خانه تئاتر از مسئولان درخواست کرده است برای حل مشکلات بیمه‌ای هنرمندان اقدام کنند. او همچنین پیشنهاد داد دولت پرداخت حق بیمه تأمین اجتماعی هنرمندان را دست‌کم برای سه ماه از سال ۱۴۰۵ بر عهده بگیرد.

قلعه: بیمه فعلی پاسخ‌گوی نیاز هنرمندان نیست

مهدی قلعه نیز با انتقاد از وضعیت بیمه اعضا گفت بیمه مورد استفاده هنرمندان خانه تئاتر از نوع خویش‌فرماست و تفاوت آن با بیمه‌ای که افراد به‌صورت مستقل تهیه می‌کنند، از نگاه او قابل توجه نیست.

او با اشاره به وضعیت بازنشستگان اظهار کرد فردی با ۳۰ سال سابقه بیمه ممکن است مستمری‌ای کمتر از ۲۰ میلیون تومان دریافت کند و برای برخورداری از مبلغ بالاتر نیز ناچار به پرداخت هزینه بیشتری باشد.

قلعه همچنین به سهم پرداختی بیمه‌شدگان هنگام مراجعه به مراکز درمانی اشاره کرد و گفت اعضا همچنان باید بخشی از هزینه‌های درمان را از جیب خود بپردازند.

او با انتقاد از سازوکار بیمه فرهنگ و هنر، خواستار بررسی میزان کارآمدی این پوشش در تأمین نیازهای درمانی و بازنشستگی هنرمندان شد.

رحیمی نیز با اشاره به پیامدهای این وضعیت گفت خانه تئاتر در بررسی‌های خود با ریزش قابل توجه اعضای تحت پوشش مواجه شده است؛ زیرا برخی از اعضا توان پرداخت هزینه‌های بیمه را نداشته‌اند و بیمه تأمین اجتماعی خود را رها کرده‌اند.

بهرام ابراهیمی: وضعیت بیمه هنرمندان، نویسندگان و اصحاب رسانه نگران‌کننده است

بهرام ابراهیمی با اشاره به جلسات برگزارشده با مدیران بالادستی، از جمله آقای پوراحمدی، گفت در برخی از این نشست‌ها حضور نداشته و اطلاعات کاملی از همه مذاکرات ندارد؛ با این حال، وضعیت بیمه هنرمندان، نویسندگان و اصحاب رسانه را بسیار نگران‌کننده توصیف کرد.

او با اشاره به مشکلات بیمه تکمیلی گفت سهم اختصاص‌یافته به خانه تئاتر در مقایسه با سال گذشته تغییر کرده و افزایش هزینه‌ها، این نهاد را ناچار کرده است درباره تعداد افراد تحت پوشش تجدیدنظر کند.

به گفته ابراهیمی، تعدادی از اعضایی که برای بیمه تکمیلی ثبت‌نام کرده بودند، به دلیل قطع‌شدن قرارداد بیمه پایه نتوانستند از این امکان استفاده کنند؛ موضوعی که به اعتقاد او، ضرورت اتخاذ راهکاری اساسی برای مشکلات بیمه‌ای جامعه هنری را نشان می‌دهد.

توافق پرداخت سه ماه حق بیمه؛ هنوز اجرایی نشده است

در ادامه بحث بیمه، رحیمی پیشنهاد کرد سهم حمایت از هنرمندان در این زمینه از ۱۰ درصد به ۲۰ درصد افزایش یابد.

قلعه نیز با اشاره به توافق‌های مطرح‌شده در شرایط جنگی گفت قرار بوده است حق بیمه تأمین اجتماعی برخی هنرمندان برای سه ماه از سوی دولت پرداخت شود. به گفته او، ابتدا صحبت از حمایت از هزار نفر بود، سپس رقم ۶۰۰ نفر مطرح شد و در ادامه، تعداد افراد مورد حمایت در گروه‌های محدودتری مورد بحث قرار گرفت.

او توضیح داد که بر اساس توافق مطرح‌شده، قرار بوده است معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هر تعداد هنرمند را برای حمایت تأیید کند، خانه تئاتر نیز برای همان تعداد اقدام کند؛ برای مثال، اگر معاونت هنری پرداخت حق بیمه ۲۰۰ نفر را بپذیرد، خانه تئاتر نیز در همین چارچوب همکاری کند.

قلعه با انتقاد از اجرا نشدن این توافق گفت تا زمان برگزاری نشست، حتی یک نفر نیز از این طریق سه ماه حق بیمه دریافت نکرده است.

گیلوری: خانه تئاتر ۴۲۰۰ عضو دارد

مدیرعامل خانه تئاتر در بخش دیگری از نشست به ظرفیت‌های صنفی این نهاد اشاره کرد و گفت خانه تئاتر حدود ۴۲۰۰ عضو دارد؛ در حالی که به گفته او، آمار افراد فعال در سطح کشور که از سوی معاونت هنری مطرح شده، حدود ۱۲ هزار نفر است.

گیلوری افزود در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۱۰۰ نفر از اعضای خانه تئاتر تحت پوشش بیمه بوده‌اند و با احتساب خانواده‌های آنان، شمار افراد برخوردار از این پوشش به حدود ۳۷۰۰ تا ۳۸۰۰ نفر می‌رسد.

او با اشاره به ساختار صنفی خانه تئاتر گفت این مجموعه ۱۷ صنف دارد که هر یک به‌صورت تخصصی مسائل و مشکلات حوزه فعالیت خود را بررسی می‌کنند. به گفته او، در طول سال حدود ۴۰۰ جلسه تخصصی برگزار می‌شود که بخش قابل توجهی از آن‌ها به همت صنوف تخصصی شکل می‌گیرد.

گیلوری همچنین برگزاری انتخابات سراسری برای انتخاب هیئت‌مدیره مرکزی با مشارکت اعضا را از ویژگی‌های این نهاد صنفی دانست و بر ضرورت انتقال مطالبات جامعه تئاتری به مدیران و سیاست‌گذاران فرهنگی تأکید کرد.

او با اشاره به بررسی‌های میدانی و اطلاعات مرتبط با تئاتر و صندوق اعتباری هنر، از کاهش شمار برخی گروه‌های آماری فعال در این حوزه سخن گفت و اظهار کرد که شمار مورد اشاره از حدود ۲۲۰۰ نفر به حدود ۲۰۰۰ نفر رسیده است.

ظرفیت اقتصادی تئاتر و ضرورت سیاست‌گذاری تخصصی

گیلوری در ادامه، با اشاره به ظرفیت اجراهای تئاتری، گفت بر اساس آمار مورد استناد او، در شب ۲۴ مهرماه ۱۷۰ اجرای دارای مجوز برگزار شده است.

او با در نظر گرفتن ظرفیت حدود ۵۰ هزار صندلی در هر شب و فرض ۲۲۰ شب اجرای سالانه، ظرفیت بالقوه فروش را حدود ۱۱ میلیون بلیت برآورد کرد.

مدیرعامل خانه تئاتر با اشاره به میانگین قیمت بلیت در محدوده ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان، بر ضرورت توجه به ظرفیت اقتصادی این بازار تأکید کرد و گفت بودجه عمومی تئاتر کشور، بنا بر برآورد مطرح‌شده در نشست، کمتر از ۱۵۰ میلیارد تومان است.

او با طرح این پرسش که چه نهادی باید برای استفاده از ظرفیت اقتصادی تئاتر برنامه‌ریزی کند، خواستار سیاست‌گذاری تخصصی، تدوین قوانین حمایتی و استفاده بهتر از ظرفیت سالن‌ها، اجراها و بازار فروش بلیت شد.

گیلوری همچنین با اشاره به پیگیری‌های خانه تئاتر در کمیسیون فرهنگی مجلس، از جمله در جلساتی با حضور آقای آقاتهرانی، گفت مشکلات این حوزه نشان می‌دهد تئاتر به سیاست‌گذاری تخصصی و متناسب با شرایط حرفه‌ای خود نیاز دارد.

او از تشکیل شورای عالی هنر و ادب و آغاز فعالیت آن نیز استقبال کرد و از مسئولان مرتبط، از جمله آقای عارف و دکتر شفیعی، قدردانی کرد. به گفته او، پذیرفته‌شدن یک عضو از خانه تئاتر در این شورا می‌تواند زمینه حضور دیدگاه‌های صنفی در فرایند سیاست‌گذاری را فراهم کند.

گیلوری همچنین به تبدیل دفتر مرتبط با تئاتر به اداره کل در دوره مدیریت دکتر شفیعی اشاره کرد و گفت تقویت ساختار اداری این حوزه باید با اقدامات مؤثر در زمینه بیمه، اشتغال، اقتصاد تئاتر و حمایت از هنرمندان همراه شود.

مجید قناد: تلویزیون و آموزش‌وپرورش از ظرفیت تئاتر کودک استفاده کنند

مجید قناد در بخش دیگری از نشست با خوشامدگویی به خبرنگاران و قدردانی از فعالیت آنان گفت اهمیت کار خبرنگاران به روز خبرنگار محدود نیست و تلاش آن‌ها در تمام روزهای سال ارزشمند است.

او در ادامه، با اشاره به موضوع جشنواره تئاتر کودک و نوجوان، درباره انتخاب دبیران جشنواره‌ها گفت استمرار مدیریت و استفاده از تجربه افراد آشنا با یک رویداد می‌تواند به شناخت بهتر مشکلات و اصلاح روندها کمک کند.

قناد همچنین از نبود ارتباط مؤثر میان تئاتر، صداوسیما و آموزش‌وپرورش انتقاد کرد و گفت تلویزیون می‌تواند با اختصاص زمانی مشخص به پخش آثار نمایشی، زمینه آشنایی بیشتر خانواده‌ها با تئاتر را فراهم کند.

او پیشنهاد کرد با هماهنگی خانه تئاتر، آثار مناسب نمایشی در شبکه‌های تلویزیونی پخش شوند تا خانواده‌ها بتوانند در کنار یکدیگر به تماشای این آثار بنشینند.

قناد با اشاره به تجربه‌های گذشته در زمینه تبدیل محتوای کتاب‌های درسی به آثار تصویری گفت چنین رویکردی می‌تواند به مشارکت خانواده‌ها در فرایند یادگیری کودکان کمک کند. او با ابراز تأسف از وضعیت کنونی، تأکید کرد کودکانی که امروز مخاطب آثار نمایشی‌اند، در آینده معلمان، مدیران و مسئولان جامعه خواهند بود و باید برای پرورش فرهنگی آنان برنامه‌ریزی کرد.

ضرورت حمایت از هنرمندان در دوران تعطیلی اجراها

قناد با اشاره به تعطیلی فعالیت‌های تئاتری در دوران جنگ و کرونا، این پرسش را مطرح کرد که چه نهادی باید از هنرمندانی حمایت کند که به دلیل توقف اجراها امکان کسب درآمد ندارند.

او همچنین به وضعیت فارغ‌التحصیلان رشته‌های هنری اشاره کرد و خواستار فراهم‌شدن بسترهای مناسب برای ورود آنان به بازار کار و استمرار فعالیت حرفه‌ای شد.

قناد با تأکید بر اینکه خانه تئاتر به‌تنهایی قادر به حل تمام مشکلات نیست، گفت این نهاد صنفی تلاش می‌کند با همراهی مسئولان و مدیران دولتی، برای بهبود شرایط جامعه تئاتری اقدام کند.

او در ادامه به وضعیت گروه‌هایی پرداخت که برای اجرای نمایش قرارداد بسته‌اند، اما به دلیل جنگ یا شرایط بحرانی امکان ادامه اجرا را از دست داده‌اند. به گفته او، در چنین شرایطی ممکن است گروه نمایشی و هنرمندان با تعهدات مالی مواجه باشند، در حالی که تهیه‌کننده نیز به دلیل توقف اجرا نتواند درآمد مورد انتظار خود را کسب کند.

قناد تأکید کرد دولت باید برای حمایت از گروه‌های آسیب‌دیده و انجام تعهدات مالی، سازوکارهای مشخصی در نظر بگیرد و در صورت لزوم از منابع حمایتی خود استفاده کند.

او در پایان، با اشاره به تلاش‌های خانه تئاتر برای حضور مؤثرتر در جامعه، بر ضرورت همکاری میان هنرمندان، نهادهای صنفی، رسانه‌ها و مسئولان فرهنگی تأکید کرد.

ضرورت عبور از وعده‌ها و رسیدن به راهکارهای اجرایی

محورهای مطرح‌شده در نشست خبری خانه تئاتر نشان داد که مطالبات این نهاد صنفی، از واگذاری جشنواره‌ها تا اصلاح وضعیت بیمه، حمایت از هنرمندان، تقویت اقتصاد تئاتر و توسعه ارتباط این هنر با تلویزیون و آموزش‌وپرورش را دربرمی‌گیرد.

اعضای هیئت‌مدیره و مدیرعامل خانه تئاتر با تأکید بر ظرفیت‌های تخصصی این نهاد، خواستار مشارکت بیشتر تشکل‌های صنفی در تصمیم‌گیری‌های فرهنگی و اجرای عملی توافق‌های حمایتی شدند؛ مطالباتی که به گفته آنان، تحققشان نیازمند همکاری مؤثر دولت، نهادهای فرهنگی و جامعه تئاتری است.