توسعه نگارخانه‌ها، مسیر آینده هنرهای تجسمی است

آیدین مهدی‌زاده سرپرست اداره کل هنرهای تجسمی در نشست هم‌اندیشی مدیران نگارخانه‌های سراسر کشور، با اشاره به تغییرات پیش‌روی جهان و تأثیر فناوری‌های جدید بر حوزه فرهنگ و هنر اظهار کرد: جهان آینده، حتی در فاصله یک سال، با امروز متفاوت خواهد بود و بسیاری از ادبیاتی که امروز در حوزه هنر رایج است، تحت تأثیر هوش مصنوعی و تحولات اجتماعی و اقتصادی تغییر خواهد کرد.

وی افزود: در دوره‌های مختلف، توسعه هنرهای تجسمی از مسیرهایی مانند حمایت مستقیم از هنرمندان، آموزشگاه‌ها، فضاهای هنری و برگزاری رویدادها دنبال شده است، اما امروز به این جمع‌بندی رسیده‌ایم که مسیر توسعه هنرهای تجسمی از مسیر توسعه نگارخانه‌ها عبور خواهد کرد.

مهدی‌زاده ادامه داد: نگارخانه موفق و حرفه‌ای می‌تواند به شکل مستقیم بر وضعیت هنرمندان، رویدادها و اقتصاد هنر تأثیر بگذارد و به همین دلیل جایگاه مدیران نگارخانه‌ها در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی آینده هنرهای تجسمی اهمیت زیادی دارد.

مدیرکل هنرهای تجسمی با بیان اینکه این نشست متعلق به مدیران نگارخانه‌هاست، گفت: ما در این جلسه آمده‌ایم تا بیشتر بشنویم و از تجربه مدیران نگارخانه‌ها یاد بگیریم. به اعتقاد من، روزگار آینده، روزگار یادگیری مدیران دولتی از فعالان این حوزه است.

وی همچنین بر ضرورت شکل‌گیری یک جریان ملی میان نگارخانه‌های کشور تأکید کرد و گفت: انجمن نگارخانه‌داران تهران ظرفیت ارزشمندی دارد، اما مسیر آینده باید به سمت شکل‌گیری یک جریان سراسری و ملی حرکت کند.

 

مهدی‌زاده افزود: اداره کل هنرهای تجسمی در زمینه آیین‌نامه‌ها و تصمیمات مرتبط با نگارخانه‌ها نیازمند مشارکت و نظر مدیران این حوزه است و تلاش می‌کنیم سازوکارهای ارتباطی مختلفی برای دریافت پیشنهادها و دیدگاه‌های آنها ایجاد کنیم.

چهار مسئله اصلی اقتصاد فرهنگ و هنر

در ادامه این نشست، سیدصادق پژمان، مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، با تشریح رویکرد این مؤسسه در حوزه اقتصاد فرهنگ و هنر گفت: این مؤسسه به‌عنوان بازوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه اقتصاد فرهنگ، هنر و رسانه فعالیت می‌کند و در دوره جدید فعالیت خود، رونق اقتصاد فرهنگی را در دستور کار قرار داده است.

وی چهار مسئله اصلی این حوزه را «تأمین مالی»، «آموزش و توانمندسازی»، «حضور در بازارهای جهانی و توسعه صادرات» و «اصلاح قوانین و مقررات» عنوان کرد.

پژمان با اشاره به چالش‌های موجود در تأمین مالی حوزه هنر اظهار کرد: دارایی‌های نامشهود مانند آثار هنری، مالکیت فکری و قراردادهای فرهنگی هنوز در نظام مالی کشور به شکل مناسبی به رسمیت شناخته نشده‌اند و یکی از ضرورت‌ها، ایجاد امکان ارزش‌گذاری و انتقال این دارایی‌هاست.

وی همچنین از راه‌اندازی صندوق فناوری توسعه فرهنگ و هنر با همکاری معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی و مشارکت بخش خصوصی خبر داد و گفت: این صندوق برای صدور ضمانت‌نامه و ارائه تسهیلات به فعالان حوزه فرهنگ و هنر ایجاد شده است.

مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با اشاره به کاهش هزینه‌کرد فرهنگی خانوار ایرانی در سال‌های اخیر، نبود آمار و اطلاعات جامع درباره اقتصاد هنرهای تجسمی را یکی دیگر از مشکلات این حوزه دانست.

پژمان همچنین از اقدامات انجام‌شده برای ایجاد ابزارهای جدید تأمین مالی در بازار هنر خبر داد و گفت: مذاکرات با بورس کالا برای پذیرش آثار هنری در حال نهایی شدن است و با رفع موانع موجود، از جمله موضوع بیمه، امکان پذیرش آثار به‌ویژه آثار هنرمندان جوان و نوظهور فراهم خواهد شد.

وی افزود: سامانه اصالت آثار و صدور شناسنامه، پذیرش آثار هنری در بورس کالا و ایجاد امکان خرید اعتباری آثار هنری از جمله اقداماتی است که برای تقویت اقتصاد هنرهای تجسمی دنبال می‌شود.

امکان استفاده از آثار هنری به‌عنوان وثیقه بانکی

حمیدرضا پورمیرزا، نماینده بانک کارآفرین، نیز در این نشست با اشاره به تغییر رفتار مصرف‌کنندگان و ضرورت استفاده از ابزارهای نوین مالی گفت: یکی از چالش‌های اصلی در ورود آثار هنری به نظام بانکی، نبود سازوکار استاندارد برای ارزش‌گذاری این آثار و پذیرش آنها به‌عنوان وثیقه بود.

وی افزود: با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بانک مرکزی و مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، امکان پذیرش آثار هنری به‌عنوان وثیقه تسهیلات بانکی فراهم شده است.

پورمیرزا یکی دیگر از چالش‌ها را نبود بیمه تخصصی آثار هنری عنوان کرد و گفت: در همکاری با مجموعه‌های بیمه‌ای تلاش شده است این مسئله نیز برطرف شود.

وی همچنین از طراحی محصولات مالی جدید برای حوزه هنر خبر داد و توضیح داد: در یکی از این محصولات، خریداران آثار هنری می‌توانند بخشی از ارزش اثر را در قالب تسهیلات بانکی دریافت کنند و مبلغ تسهیلات به حساب نگارخانه یا دارنده اولیه اثر واریز شود.

نماینده بانک کارآفرین ادامه داد: در محصول دیگری نیز هنرمندان می‌توانند با استفاده از ارزش‌گذاری انجام‌شده برای آثار هنری، از ظرفیت تسهیلات بانکی برای تأمین مالی تولید اثر استفاده کنند.

خرید اقساطی آثار هنری با همکاری GSM Pay

در بخش دیگری از این نشست، شهاب شهوازیان، مدیرعامل GSM Pay، درباره سازوکار خرید اعتباری آثار هنری توضیح داد و گفت: این مجموعه قرار نیست وارد فضای نگارخانه یا رابطه هنرمند و مخاطب شود، بلکه در نقطه‌ای وارد می‌شود که مخاطب اثر هنری را پسندیده اما به دلیل محدودیت در شیوه پرداخت امکان خرید آن را ندارد.

وی افزود: هدف این است که فرایند پرداخت برای خریدار آسان‌تر شود و در عین حال، نگارخانه‌دار نیز به جای مدیریت چک و دریافت اقساط از مشتری، مبلغ فروش خود را دریافت کند.

شهوازیان ادامه داد: افزایش قدرت خرید مخاطبان می‌تواند به شکل‌گیری مجموعه‌داران جدید، افزایش فروش آثار و بزرگ‌تر شدن بازار هنر کمک کند.

بر اساس توضیحات ارائه‌شده در این نشست، در همکاری میان GSM Pay، بانک کارآفرین، مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر و مجموعه‌های فعال در بازار هنر، زیرساخت خرید اقساطی آثار هنری ایجاد شده است. در فاز نخست این طرح، متقاضیان می‌توانند با تأمین بخشی از ارزش اثر، برای دریافت تسهیلات خرید اقدام کنند. GSM Pay نیز اعلام کرده است که فرایند اعتبارسنجی و پرداخت تسهیلات در بستر این مجموعه انجام خواهد شد.

در پایان این نشست، مدیران نگارخانه‌های سراسر کشور درباره مسائل، ظرفیت‌ها و پیشنهادهای خود برای توسعه شبکه نگارخانه‌ها و اقتصاد هنرهای تجسمی به بحث و تبادل نظر پرداختند.

رها اردشیری