یک جامعهشناس در گفتوگو با پانا:
تحولات فناوری، شیوه ارتباط و یادگیری نوجوانان را تغییر داده است
تهران (پانا) - جامعهشناس گفت: کاهش اعتماد نوجوانان به برخی نهادهای سنتی و افزایش اعتماد به فناوری، هوش مصنوعی را از یک ابزار آموزشی فراتر برده و به منبعی جدید برای کسب معرفت، دریافت مشورت و پاسخ به مسائل زندگی تبدیل کرده است.
امیر طیبی در گفتوگو با پانا درباره چرایی ترجیح گفتوگو با هوش مصنوعی از سوی برخی نوجوانان به جای والدین، دوستان یا معلمان اظهار کرد: «این موضوع را میتوان از دو منظر بررسی کرد؛ نخست اینکه امر تکنولوژیک تا حدی جای منابع سنتی یادگیری و انتقال تجربه را گرفته است.»
این جامعهشناس افزود: «نوجوان به دلیل تجربه محدودتر و قرار گرفتن در موقعیتهای مختلف اجتماعی، هنگام مواجهه با مسائل و مشکلات به راهنما نیاز دارد. در گذشته، بخش زیادی از پاسخهای مورد نیاز فرد از دل سنت و فرهنگ جامعه شکل میگرفت و از طریق نهادهایی مانند خانواده، آموزش و مذهب منتقل میشد.»
طیبی ادامه داد: «امروز بخشی از نوجوانان به دلیل فاصله گرفتن از این نهادها و در مقابل، اعتماد بیشتر به فناوری، برای یافتن پاسخ به مسائل خود به هوش مصنوعی مراجعه میکنند؛ فناوریای که پاسخهای آن الزاماً از چارچوب سنتهای رایج جامعه نشأت نمیگیرد.»
این جامعهشناس با اشاره به تفاوت رویکرد هوش مصنوعی با برخی نهادهای سنتی گفت: «فرهنگ و سنتی که از طریق خانواده و آموزش منتقل میشود، در برخی موارد میتواند رویکردی قضاوتگر، سلبی یا حتی حذفگرا داشته باشد. این رویکرد ممکن است برای حفظ انسجام اجتماعی کارکرد داشته باشد، اما هوش مصنوعی چنین ساختاری ندارد و میتواند پاسخهایی منعطفتر و همراه با تساهل بیشتر ارائه کند.»
وی درباره استفاده نوجوانان از هوش مصنوعی برای بیان مسائل شخصی نیز بیان کرد: «این اتفاق نشان میدهد کاربرد این فناوری به حوزههای مختلف زندگی اجتماعی وارد شده است. یکی از دلایل این تغییر، ناهماهنگی برخی نهادهای سنتی با تحولات جدید است. نهادهایی که نتوانند متناسب با تغییرات جامعه و نیازهای نسل جدید خود را بازتعریف کنند، به تدریج بخشی از اعتماد و اثرگذاری خود را از دست میدهند.»
دسترسی به هوش مصنوعی؛ شکاف جدید اجتماعی
این جامعهشناس درباره احتمال شکلگیری نوع تازهای از نابرابری اجتماعی در نتیجه دسترسی نابرابر نوجوانان به هوش مصنوعی گفت: «در آینده وابستگی افراد به فناوری افزایش پیدا خواهد کرد و هوش مصنوعی در کنار نقش ابزاری، در تسهیل زیست اجتماعی نیز نقش پررنگتری خواهد داشت.»
وی افزود: «در چنین شرایطی، نداشتن دسترسی یا دسترسی محدود به این فناوری میتواند بخشی از افراد را از رقابت عقب بیندازد و زمینه شکلگیری شکاف اجتماعی جدیدی را فراهم کند. این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که فناوری نسبت به امروز پیشرفتهتر شود و نفوذ آن در بخشهای مختلف جامعه افزایش یابد؛ چراکه همزمان ممکن است بخشی از کارکرد و تأثیر نهادهای سنتی نیز کاهش پیدا کند.»
خانواده و آموزش باید خود را با فناوری تطبیق دهند
طیبی درباره نقش خانواده و جامعه در مواجهه با گسترش حضور هوش مصنوعی در زندگی نوجوانان گفت: «در گذشته نهادهای اجتماعی مختلف تعیینکننده شکل و ساختار جامعه بودند، اما امروز تکنولوژی نیز در کنار این نهادها به یکی از عوامل مؤثر در شکلگیری ساختار اجتماعی تبدیل شده است. نخستین اقدام این است که نهادهای سنتی خود را با تحولات تکنولوژیک منطبق کنند و در درون خود تحول ایجاد کنند.»
این جامعهشناس با اشاره به گستردهتر شدن حضور فناوری در زندگی انسان افزود: «هر تحول اجتماعی در ابتدا با چالشهایی همراه است و جامعه برای سازگار شدن با آن به تجربه و آزمون و خطا نیاز دارد. فناوری نیز متناسب با اقتضائات هر جامعه تغییر خواهد کرد و شکل متناسب با همان جامعه را به خود میگیرد.»
طیبی درباره آینده روابط انسانی نیز خاطرنشان کرد: «مفهوم روابط انسانی ثابت نیست و همزمان با تحولات اجتماعی تغییر میکند. بنابراین با گسترش فناوری، شکل و نوع این روابط نیز دستخوش تغییر خواهد شد، اما روابط انسانی همچنان به عنوان یکی از مؤلفههای اساسی جامعه انسانی به حیات خود ادامه خواهد داد.»
ریحانه خوافی
ارسال دیدگاه