پانا گزارش میدهد
پزشک خانواده؛ اولویت دولت برای تحول در نظام سلامت
تهران (پانا) - طرح پزشک خانواده که سالها در مرحله اجراهای محدود و آزمایشی باقی مانده بود، اکنون در دولت چهاردهم وارد فاز اجرایی شده و به یکی از مهمترین اولویتهای اصلاح نظام سلامت تبدیل شده است. دولت با تأکید بر اجرای مرحلهای این برنامه و تقویت نظام ارجاع، آن را گامی مؤثر برای ارتقای عدالت در دسترسی به خدمات درمانی، کاهش هزینههای سلامت و حرکت از درمانمحوری به پیشگیری میداند؛ مسیری که موفقیت آن به فراهم شدن زیرساختها، هماهنگی بیمهها و تأمین منابع مالی پایدار وابسته است.
طرح پزشک خانواده که از دهه ۸۰ در نظام سلامت ایران آغاز شد، طی سالهای گذشته بهصورت محدود و آزمایشی در برخی استانها اجرا شد، اما بهدلیل ضعف زیرساختهای الکترونیک، ناهماهنگی در نظام ارجاع و چالشهای مالی، هیچگاه به مرحله اجرای سراسری نرسید. با این حال، این طرح همچنان بهعنوان یکی از مهمترین برنامههای اصلاحی حوزه سلامت باقی ماند.
دولت چهاردهم؛ تلاش برای عبور از مرحله طرح به اجرا
اکنون در دولت چهاردهم، اجرای واقعی و مرحلهای طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع بار دیگر بهطور جدی در دستور کار قرار گرفته است. وزارت بهداشت در ماههای اخیر اعلام کرده که این برنامه وارد فاز اجرا شده و با حمایت رئیسجمهور، بهعنوان یکی از محورهای اصلی اصلاح نظام سلامت دنبال میشود.
بر اساس گزارشهای رسمی، جلسات منظم در سطح دولت و وزارت بهداشت برای رفع موانع اجرایی، هماهنگی با بیمهها و آمادهسازی زیرساختها در حال برگزاری است و هدف، اجرای تدریجی طرح در دانشگاههای علوم پزشکی و سپس تعمیم آن به سراسر کشور است. مسئولان دولت چهاردهم تأکید دارند که پزشک خانواده میتواند ستون فقرات نظام سلامت آینده باشد؛ برنامهای که هم به عدالت درمانی کمک میکند، هم پرداخت از جیب مردم را کاهش میدهد و هم نظام سلامت را از درمانمحوری به سمت پیشگیری سوق میدهد.
در کنار این رویکرد، برخی نمایندگان مجلس نیز بر لزوم دقت در اجرای این برنامه تأکید دارند. به باور آنان، اصل طرح مورد اجماع است، اما موفقیت آن به فراهم بودن زیرساختها، هماهنگی بیمهها و اجرای مرحلهای و دقیق وابسته است.
توافق بر سر اصل ماجرا؛ اختلاف بر سر شیوه اجرا
شاید کمتر برنامهای در حوزه سلامت وجود داشته باشد که تقریباً همه مسئولان درباره ضرورت آن اتفاق نظر داشته باشند. پزشک خانواده یکی از همان برنامههاست.
سید محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، معتقد است اصل اجرای پزشک خانواده و نظام ارجاع مورد تردید هیچیک از کارشناسان سلامت نیست. به گفته او، این برنامه میتواند یکی از مهمترین اصلاحات ساختاری نظام سلامت باشد؛ اما پرسش اصلی این است که آیا کشور امروز برای اجرای کامل آن آماده است؟
او میگوید: نگرانی اصلی نه اصل طرح، بلکه نحوه اجرا و میزان آمادگی زیرساختها است. هنوز جزئیات دقیقتری از مدل اجرایی، سازوکار ارجاع، تأمین منابع مالی و نحوه فعالیت پزشکان بهطور کامل تبیین نشده است و همین موضوع ضرورت شفافسازی بیشتر را پررنگ میکند.
وزارت بهداشت؛ پزشک خانواده محور تحول نظام سلامت
در مقابل، وزارت بهداشت و تیم اجرایی دولت چهاردهم تأکید دارند که پزشک خانواده یکی از اصلیترین مسیرهای اصلاح نظام سلامت است. در این مدل، هر خانواده تحت پوشش یک پزشک قرار میگیرد که وظیفه او تنها درمان نیست، بلکه مدیریت سلامت، پیشگیری از بیماری و پیگیری مستمر وضعیت افراد است.
از نگاه مسئولان، اجرای این طرح میتواند به کاهش مراجعات غیرضروری به متخصصان، کاهش ازدحام بیمارستانها و مدیریت بهتر منابع درمانی منجر شود؛ موضوعی که در نهایت به افزایش کیفیت خدمات و رضایت بیماران کمک خواهد کرد.
چالشها در مسیر یک تحول بزرگ
در کنار این رویکرد امیدوارانه، برخی نمایندگان مجلس و کارشناسان بر ضرورت توجه به چالشها نیز تأکید دارند. از جمله مهمترین مسائل مطرحشده، وضعیت نظام بیمهای کشور، تأخیر در پرداخت مطالبات مراکز درمانی و نیاز به تقویت زیرساختهای الکترونیک سلامت است.
رستگار یوسفی، نماینده مردم اورامانات، تأکید میکند که پایداری مالی شرط مهم اجرای موفق این طرح است و بدون حل مشکلات بیمهای، اجرای گسترده پزشک خانواده با دشواری روبهرو خواهد شد.
همچنین موضوع آموزش و نیروی انسانی نیز از محورهای مهم بحث است. افزایش ظرفیت آموزش پزشکی بدون توسعه متناسب زیرساختها میتواند بر کیفیت تربیت پزشکان اثرگذار باشد؛ پزشکانی که قرار است نقش کلیدی در اجرای این طرح ایفا کنند.
تجربههای قبلی و مسیر پیشرو
اجرای آزمایشی پزشک خانواده در برخی استانها مانند فارس و مازندران اگرچه دستاوردهایی داشته، اما با چالشهایی مانند کمبود منابع پایدار و ضعف در نظام ارجاع نیز روبهرو بوده است. همین تجربهها اکنون بهعنوان مبنایی برای اصلاح و بهبود مدل اجرایی در دولت چهاردهم مورد توجه قرار گرفتهاند.
مسیری که در حال شکلگیری است
پزشک خانواده امروز بیش از هر زمان دیگری در مسیر اجرا قرار گرفته است؛ مسیری که دولت چهاردهم آن را بهعنوان یکی از اولویتهای اصلی اصلاح نظام سلامت دنبال میکند. در کنار این تلاشها، مجلس و کارشناسان نیز بر لزوم اجرای دقیق، تدریجی و همراه با آمادهسازی کامل زیرساختها تأکید دارند.
با وجود تفاوت دیدگاهها درباره سرعت و شیوه اجرا، یک جمعبندی مشترک وجود دارد: نظام سلامت ایران در حال حرکت به سمت تقویت مراقبتهای اولیه و استقرار پزشک خانواده است؛ مسیری که میتواند در آینده نزدیک ساختار ارائه خدمات درمانی را منسجمتر، عادلانهتر و کارآمدتر کند.
ریحانه خوافی 
ارسال دیدگاه