نگاهی به فیلم «فِراری» به کارگردانی علیرضا داودنژاد
سوار شدن براسب سیاه چموش
گلنار با فرار خود تلاش می کند که به اسب سیاه «فراری» برسد غافل از اینکه اسب سیاه سوارکار زبده تری می خواهد و بسیار چموش تر از ان است که به یک دختربچه، بی هیچ بهایی سواری بدهد.
بینش اجتماعی نگاه مسلط بر فیلم های ایرانی است. بجز معدود فیلم هایی که بینش فردی افراد را مسئله و سرلوحه کار خود قرار می دهند. سایر فیلم معمولا با هر موضوع و رویکردی حتی اگر نگرشی سیاسی بر بافت فیلم مسلط باشد باز بینش اجتماعی نگاه غالب بر فیلم است. معمولا در چنین فیلم هایی مسئله ای مطرح می شود که در نمود اولیه، یک مسئله، مشکل و معضل شخصی است اما در ادامه این معضل به اجتماع تسری داده می شود و ریشه این مشکلات به اجتماع ارجاع داده می شود.
داستان فیلم «فِراری» درباره «گلنار» دختری شهرستانی است که به امید عکس گرفتن با یک اتومبیل «فِراری» از خانه فرار می کند و در سطح شهر تهران به امید پیدا کردن صاحب «فراری» ۸ میلیاردی سرگردان می شود. گلنار در چندمین روز سرگردانی در تهران با «نادر» راننده تاکسی آشنا می شود و نادر از سر دلسوزی حاضر می شود که دختر را در راه پیدا کردن اتومبیل «فِراری» کمک کند. در نهایت آن دو موفق می شوند که نشانی صاحب خودروی ۸ میلیاردی را که تنها یک نمونه آن در ایران وجود دارد را پیدا کنند.
گلنار و نادر سفری یک روزه در سطح شهر تهران را آغاز می کنند اما در این بین افرادی که نادر به طور روزمره با آنها در ارتباط است به نوعی نقبی به اعماق جامعه است. مسافر زنی که در دو نقطه متفاوت شهر تهران با چهره متفاوتی ظاهر می شود و هیچ اطلاعاتی هم از پیشه آن زن به تماشاگر داده نمی شود. رزمنده جانبازی که قطع نخاع شده است و در بستر بیماری گرفتار امده است.
روایت اطلاعات درباره گلنار و انگیزه او را قطره ای ارائه می دهد. فیلم از جایی شروع می شود که دختر پریشان و گریان با گوشی موبایل حرف می زند و ما می فهمیم که دختر دچار یک گرفتاری شده است. روایت موازی از افرادی که جلوی دوربین درباره دختر و انگیزه او اظهار نظر می کنند، خبر از حادثه مهم و احتمالا تلخی می دهد که درارتباط با گلنار است. پسرطلافروشی که با گلنار دوست بوده است قضاوتی درباره دختر ارائه می دهد که دیدگاه منفی درباره او پدید می آورد. روایت بخش هایی از معرفی شخصیت گلنار و انگیزه های او را بر عهده افرادی می گذارد که پیش از سفر به تهران یا در تهران با او در ارتباط بوده اند. همچنین بخش های مهم دیگری از وجوه شخصیت دختر را خود او برای نادر بازگو می کند. گلنار از شب خوابیدن در اورژانس، حرم امام و نمازخانه ترمینال برای نادر می گوید. گلنار با هر بازگویی از گذشته اش نادر را با واقعیتی روبرو می کند که دختربچه پیش روی او به هیچ عنوان یک دختر چشم و گوش بسته نیست. او یک دختر تیز و زرنگ و خیالاتی و فرصت طلب است که خود را در پوشش یک دختر ساده برای رسیدن به مقصود خود مخفی کرده است. او همانند گرگی است که پوستین بره ای را بر تن کرده است که به وقت شکار ( پیدا کردن سجاد) از پوستین دروغین بیرون آید و شکارش را ببلعد.
گلنار هدفش از آمدن به تهران را عکس گرفتن با فراری ۸ میلیاردی تعریف می کند و بخوبی همه را گمراه می کند و خود را دختری ساده لوح و احمق جلوه می دهد که به چه امید واهی روانه شهر پر از گرگ تهران شده است. اما هر چه به هدفش یعنی صاحب فراری نزدیک می شود ظاهر فریبنده اش رنگ می بازد تا اینکه در آخرین لحظات پیش از پیدا شدن سجاد شک اینکه دختر از قبل با سجاد اشنایی دارد، برای تماشاگر تبدیل به یقین می شود.
ساختار فیلمنامه اینگونه شکل گرفته است که با دامنه اطلاعات قطره ای یک بره تبدیل به گرگ شود. البته مهمترین بخش از شخصیت دو روی گلنار با چند نکته ناگفته کامل می شود. روایت چند نکته نامکشوف و پاسخ داده نشده را باقی می گذارد تا تماشاگر در نقطه اوج و بحران درام خود آن سوالات را همراه با کنش گلنار پاسخ دهد. نکاتی که گذشته گلنار را مشخص می کند. در طول فیلم چندین بار به گوشی آیفون گرانقیمت گلنار اشاره می شود و از انجایی که دختر استطاعت خرید چنین گوشی گرانقیمتی را ندارد این سوال همچنان باقی می ماند که گلنار این گوشی را از کجا بدست اورده است. حتی نادر هم این سوال را از او می پرسد و او با لبخندی جواب آن را به بعدا موکول می کند.
زمانی که دختر با سجاد مواجه می شود و با نشانی دادن از شب مهمانی در ویلا به سجاد آشنایی می دهد و آنگاه است که بر بیننده روشن می شود که گوشی ایفون از کجا آمده است.
نگاه فیلم به دخترهای کم سن و سال است که شاید بیشتر از آنچه که ما تصور می کنیم با دنیای پیرامون آشنا هستند. شاید انها خیالپرداز و پول پرست باشند و از هویت واقعی خود بیزار و فرای باشند اما اگر کوچکترین مجالی برای فرار از هویت واقعی خود داشته باشند لحظه ای بر تصمیم خود شک نمی کنند. گلنار گریان به نادر می گوید که اگر سجاد از او بخواهد که بماند، او می ماند و به خانه اش در شهرستان باز نمی گردد.
فیلم می خواهد که ظاهرساده لوحانه را از دختران امروزی بزداید. وجه دیگر فیلم تصورات و انتظارات بی اساس و نادرست جوانان امروز بخصوص دختران از دنیای پیرامون شان است. سرگردانی و بی هویتی دختران جوان و عدم نظارت والدین شخصیت آنها را می سازد.
یکی از الگوهای گلنار مادرش است که آرزوی داشتن یک ماهواره را دارد و پولهایش را پس انداز کرده است تا به این خواسته خود برسد. حال در سطح دیگری گلنار دختر این مادر را می بینیم که بیننده ثابت سریال های بی محتوا و دور از اخلاق شبکه های ماهواره ای است که با فرار از خانه به سوی سریال های پوچ شبکه های ماهواره ای حرکت می کند.
گلنار با فرار خود تلاش می کند که به اسب سیاه «فراری» برسد غافل از اینکه اسب سیاه سوارکار زبده تری می خواهد و بسیار چموش تر از ان است که به یک دختربچه، بی هیچ بهایی سواری بدهد.
ارسال دیدگاه