پانا گزارش میدهد؛
تابآوری اجتماعی در روزهای بحران؛ خانوادهها چه نکاتی را رعایت کنند؟
تهران (پانا) - در روزهایی که سایه بحران بر زندگی مردم سنگینی میکند، حفظ آرامش روانی و انسجام در خانوادهها به یکی از مهمترین ضرورتهای اجتماعی تبدیل میشود؛ شرایطی که به گفته رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران، مدیریت اضطراب، گفتوگو با کودکان و پرهیز از تنشهای خانوادگی میتواند نقش مهمی در کاهش فشارهای روانی ناشی از بحران داشته باشد.
در موقعیتهایی همچون جنگ، فقط اقدامات ایمنی و امدادی نیست که اهمیت دارد؛ بلکه توجه به سلامت روان افراد، بهویژه کودکان و سالمندان، نیز بخشی مهم از مدیریت شرایط بحرانی به شمار میرود. در این رابطه حسن موسویچلک، رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران مجموعهای از توصیههای اجتماعی و روانشناختی را برای خانوادهها مطرح کرد و دربارع اهمیت خودمراقبتی در شرایط جنگی به پانا گفت: خانوادهها در چنین شرایطی باید بیش از هر زمان دیگری برای حفظ آرامش و امنیت خود و اعضای خانواده تلاش کنند. شناسایی نقاط امن در محل زندگی و محل کار و همچنین داشتن برنامهای مشخص برای مواقع اضطراری میتواند به کاهش اضطراب و افزایش آمادگی کمک کند.
به گفته موسویچلک، در کنار آمادگیهای فیزیکی، توجه به فضای روانی داخل خانه نیز اهمیت دارد. او معتقد است که خانوادهها باید فضایی ایجاد کنند تا اعضای خانواده، بهویژه کودکان، بتوانند احساسات و نگرانیهای خود را درباره شرایط موجود بیان کنند و در گفتوگوهای خانوادگی مشارکت داشته باشند.
آمادگی برای شرایط اضطراری
یکی از توصیههای مهم در چنین شرایطی، آماده داشتن تجهیزات ضروری است. رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران با اشاره به توصیههای جمعیت هلال احمر میگوید: بهتر است خانوادهها یک کیف اضطراری شامل داروهای ضروری، مواد غذایی مورد نیاز و وسایل ایمنی تهیه کرده و آن را در دسترس قرار دهند تا در صورت نیاز به تخلیه اضطراری بتوانند از آن استفاده کنند.
در کنار این موضوع، شناسایی منابع حمایتی اطراف محل سکونت نیز اهمیت دارد. مراکز بهزیستی، مؤسسات مردمنهاد، مراکز بهداشتی و خدمات امدادی از جمله نهادهایی هستند که در شرایط بحرانی میتوانند نقش مهمی در ارائه خدمات حمایتی و اجتماعی ایفا کنند.
سلامت روان در شرایط بحران
شرایط جنگی و بحرانی بهطور طبیعی با افزایش اضطراب و نگرانی همراه است. موسویچلک در اینباره میگوید: انجام فعالیتهایی مانند مطالعه، ورزش، دعا و مناجات، گوش دادن به موسیقی مورد علاقه و سایر فعالیتهای آرامشبخش میتواند به بهزیستی اجتماعی و افزایش تابآوری روانی کمک کند.
در عین حال، او نسبت به افراط در پیگیری اخبار هشدار میدهد و معتقد است دنبال کردن مداوم اخبار، بهویژه در جمعهایی که کودکان یا بیماران حضور دارند، میتواند اضطراب را افزایش دهد. به همین دلیل توصیه میشود اخبار تنها از منابع معتبر دنبال شود و از مصرف بیش از حد آن پرهیز شود.
گفتوگو با کودکان؛ ساده اما صادقانه
کودکان از جمله گروههایی هستند که در شرایط بحران بیش از دیگران در معرض اضطراب قرار میگیرند. رییس انجمن مددکاران اجتماعی ایران تأکید میکند که لازم است کودکان با زبانی ساده و قابل فهم از شرایط آگاه شوند.
او توضیح میدهد: استفاده از روشهایی مانند بازی، داستانگویی یا عروسکبازی میتواند به کودکان کمک کند شرایط را بهتر درک کنند. در کنار این موضوع، آموزش نکات ایمنی متناسب با سن آنها نیز ضروری است.
توجه به سالمندان
در شرایط بحران، برخی گروهها بیش از دیگران نیازمند حمایت هستند. سالمندان، افراد دارای محدودیتهای جسمی و حرکتی و مبتلایان به بیماریهای شناختی مانند آلزایمر از جمله این گروهها هستند. موسویچلک در اینباره میگوید: خانوادهها بهتر است از قبل برای این افراد برنامهریزی کنند و مسیرهای دسترسی و خروج اضطراری را به گونهای در نظر بگیرند که برای آنها قابل استفاده باشد.
نباید فراموش کرد، در شرایطی که جامعه با فشارهای روانی روبهروست، فضای خانه میتواند به پناهگاهی برای آرامش تبدیل شود؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، نیازمند مدیریت گفتوگوها و روابط خانوادگی است. رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران در این زمینه توصیه میکند: خانوادهها از ورود به بحثهای مجادلهبرانگیز که میتواند تنش و اضطراب را افزایش دهد پرهیز کنند چراکه چنین بحثهایی در شرایط بحرانی میتواند فشار روانی اعضای خانواده را بیشتر کند.
در عین حال حفظ ارتباط با دوستان، اقوام و همسایگان میتواند به کاهش احساس تنهایی و اضطراب کمک کند. موسویچلک معتقد است گفتوگو و همفکری درباره نحوه کمک به یکدیگر در شرایط بحران میتواند شبکهای از حمایت اجتماعی میان افراد ایجاد کند.
دسترسی به خدمات مشاوره و امدادی
در کنار حمایتهای خانوادگی و اجتماعی، برخی خدمات تخصصی نیز برای کمک به افراد در نظر گرفته شده است. موسویچلک میگوید: خانوادهها در صورت نیاز میتوانند برای دریافت مشاوره رایگان در زمینه کاهش استرس و اضطراب با شماره ۱۴۸۰ سازمان بهزیستی تماس بگیرند.
همچنین برای مواردی مانند پیشگیری از خودکشی، کودکآزاری یا خشونت خانگی میتوان با اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی به شماره ۱۲۳ تماس گرفت.
به گفته او، «خط ملی اعتیاد» به شماره ۰۹۶۲۸ نیز برای ارائه خدمات مشاورهای به خانوادههایی که با مسئله مصرف مواد مواجه هستند فعال است. علاوه بر این، خانوادههای دارای دانشآموز میتوانند برای دریافت مشاوره تحصیلی و کاهش اضطراب فرزندان خود با شماره ۱۵۷۰ آموزش و پرورش تماس بگیرند. در مواقع اضطراری نیز تماس با سازمانهای امدادی از جمله هلال احمر (۱۱۲)، پلیس (۱۱۰)، آتشنشانی (۱۲۵) و اورژانس (۱۱۵) ضروری است.
رفتارهای پرخطر را کنار بگذاریم
موسویچلک در بخش دیگری از توصیههای خود به برخی رفتارهای پرخطر در شرایط بحران اشاره میکند. او میگوید: در صورت شنیدن صدای انفجار، افراد باید به سرعت به مکانهای امن پناه ببرند و از رفتن به پشتبام یا فیلمبرداری از صحنههای خطرناک خودداری کنند.
همچنین به گفته او، شهروندان باید از خرید بیش از نیاز و انبار کردن مواد غذایی و بهداشتی پرهیز کنند؛ زیرا این رفتارها میتواند به ایجاد فشار بر بازار و افزایش نگرانی عمومی منجر شود.
به گزارش پانا، در مجموع، آنچه کارشناسان اجتماعی بر آن تأکید دارند این است که در شرایط بحران، حفظ آرامش در محیط خانواده، مدیریت درست اخبار و تقویت ارتباطات انسانی میتواند نقش مهمی در کاهش اضطراب و افزایش تابآوری جامعه داشته باشد. توجه به نیازهای روانی کودکان، حمایت از سالمندان و گروههای آسیبپذیر و تقویت روحیه همدلی و همکاری میان مردم، از جمله عواملی است که میتواند به عبور آرامتر جامعه از روزهای دشوار کمک کند.
ارسال دیدگاه