هوش مصنوعی، قدرت جهانی و گفتمان عمومی؛ تحلیل ژئوپولیتیکی یک فناوری نوظهور

 مقاله تازه‌ای با عنوان «Artificial Intelligence and the Future of International Law and Power» نشان می‌دهد که گفتمان عمومی، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی، چگونه بر درک و سیاست‌گذاری جهانی درباره هوش مصنوعی تأثیر می‌گذارد و هوش مصنوعی را به میدان رقابت قدرت‌های بزرگ بدل می‌کند.

مقاله «Artificial Intelligence and the Future of International Law and Power» به بررسی نقش هوش مصنوعی در گفتمان عمومی و ژئوپولیتیک جهانی می‌پردازد و بر این نکته تأکید دارد که سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری فناوری هرگز در خلأ انجام نمی‌شود و پیش از تدوین قوانین رسمی، فضای عمومی پر از ترس، امید و روایت‌های مسلط درباره فناوری شکل می‌گیرد.

بر اساس یافته‌های این پژوهش، هوش مصنوعی نه یک ابزار خنثی، بلکه منبعی نوین از قدرت جهانی است که می‌تواند موازنه‌های قدرت میان دولت‌ها را تغییر دهد، مشابه نقش نفت در قرن بیستم یا انرژی هسته‌ای در دوران جنگ سرد. رقابت میان ایالات متحده و چین، کنترل داده‌ها و زیرساخت‌های محاسباتی و امکان نظامی‌سازی الگوریتم‌ها، از جمله محورهای این رقابت قدرت به شمار می‌روند.

یکی از ویژگی‌های برجسته مقاله، تحلیل گفتمان عمومی در شبکه اجتماعی X است؛ جایی که سیاستمداران، رسانه‌ها، نخبگان و کاربران عادی با هم حضور دارند. پژوهشگران با بررسی بیش از ۲۱٬۴۸۶ پست انگلیسی‌زبان بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، روند تغییر نگرش‌ها و تشدید نگرانی‌های عمومی را پیگیری کردند.

روش‌شناسی تحقیق بر علوم اجتماعی محاسباتی استوار است و شامل پردازش زبان طبیعی، مدل‌سازی موضوعی (LDA)، تحلیل احساسات با ابزار VADER و تحلیل هیجانات با مدل‌های مبتنی بر BERT می‌شود. همچنین، شناسایی موجودیت‌های نامدار برای استخراج نام کشورها، سازمان‌ها و مفاهیم ژئوپولیتیکی به کار رفته است تا تصویری چندبعدی از گفتمان عمومی ارائه شود.

یافته‌ها نشان می‌دهد که گفتمان عمومی پیرامون هوش مصنوعی غالباً سیاسی و ژئوپولیتیکی است. نگرانی‌ها و ترس‌ها درباره سلطه شرکت‌های بزرگ، نظامی‌سازی هوش مصنوعی و رقابت ایالات متحده و چین غالب هستند. احساسات غالب در این گفت‌وگوها شامل ترس، خشم و بی‌اعتمادی است، به‌ویژه درباره کاربردهای نظامی و امنیتی فناوری.

مقاله همچنین به بازنمایی جنوب جهانی در گفتمان عمومی اشاره می‌کند. کشورهای جنوب جهانی عمدتاً به‌عنوان مصرف‌کننده یا قربانی فناوری تصویر می‌شوند و نقش فعال در تولید و حکمرانی هوش مصنوعی ندارند. این بازنمایی نشان‌دهنده بازتولید نابرابری‌های ساختاری نظم جهانی حتی در سطح گفت‌وگوهای روزمره است.

در بخش بحث، نویسندگان تأکید می‌کنند که گفتمان‌ها و احساسات عمومی می‌توانند پیامدهای واقعی برای سیاست‌گذاری و حقوق بین‌الملل داشته باشند. به‌ویژه، احساسات منفی گسترده ممکن است مشروعیت‌بخشی به سیاست‌های سخت‌گیرانه، افزایش نظامی‌سازی و گسترش نظارت‌ها را تسهیل کند.

با وجود نقاط قوت، مقاله محدودیت‌هایی نیز دارد؛ از جمله تمرکز بر داده‌های انگلیسی‌زبان و یک پلتفرم خاص که بخشی از تنوع گفتمانی جهانی را پوشش نمی‌دهد و اتکای زیاد به روش‌های کمی که ظرایف فرهنگی و تاریخی را کمتر تحلیل می‌کند.

به‌طور کلی، این پژوهش اهمیت گفتمان عمومی را در فهم ژئوپولیتیک هوش مصنوعی برجسته می‌کند و نشان می‌دهد که آینده این فناوری نه تنها در آزمایشگاه‌ها و شرکت‌ها، بلکه در گفت‌وگوها، نگرانی‌ها و تخیلات جمعی شکل می‌گیرد.