در گفتوگو با پانا:
مستندساز باید حقیقت را روایت کند؛ حتی اگر پرخطر باشد
مستندسازی برای من از علاقه به طبیعت آغاز شد و به تعهد انسانی رسید
تهران (پانا) _ نیما عسگری، مستندساز حوزه محیطزیست و حیاتوحش، با بیان اینکه ورودش به مستندسازی نتیجه یک علاقه عمیق و جسورانه بوده است، تأکید کرد مستند محیطی و حفاظتی تلاشی رسانهای برای پیوند انسان و طبیعت و ایجاد مسئولیت اجتماعی در مخاطب است.
نیما عسگری، مستندساز در گفتوگو با پانا درباره مسیر ورود خود به دنیای مستندسازی گفت: «از دوران کودکی به حیاتوحش و حیوانات علاقه داشتم، اما این علاقه در آن زمان با شناخت عمیق همراه نبود. این اشتیاق در من ادامهدار بود تا اینکه حدود ۲۶سالگی تصمیم گرفتم مسیر زندگیام را تغییر بدهم. رشته تحصیلیام شیمی بود و موقعیت شغلی خوبی هم داشتم، اما با جسارتی که امروز خودم هم به آن فکر میکنم، همهچیز را رها کردم و وارد حوزه محیطزیست شدم.»
وی افزود: «ابتدا بهعنوان یک فعال محیطزیست و پژوهشگر کارم را آغاز کردم و ادامه تحصیل دادم. در یکی از نشستها با فتحالله امیری آشنا شدم و همین آشنایی مسیر تازهای برای من باز کرد. او پیشنهاد داد وارد حوزه تصویربرداری شوم و پس از گذراندن دورهها و آموزشهای لازم، کارم را بهعنوان تصویربردار مستند آغاز کردم.»
این مستندساز ادامه داد: «شروع جدی من در مستندسازی از همانجا شکل گرفت. ابتدا در حدود شش یا هفت فیلم بهعنوان تصویربردار حضور داشتم که یکی از آنها موفق به دریافت سیمرغ شد. پس از آن نخستین فیلم خودم با عنوان عروس بوکان را ساختم؛ مستندی درباره یکی از بزرگترین پرندگان پروازی جهان که در ایران در آستانه انقراض قرار دارد. استقبال از این فیلم باعث شد مسیر فیلمسازی را با جدیت بیشتری ادامه بدهم.»
عسگری با اشاره به همکاری طولانیمدت خود با فتحالله امیری تصریح کرد: «ما حدود ۱۷ سال است که با هم کار میکنیم و نگاه و دغدغه مشترکی داریم. بسیاری از آثارمان بهصورت کارگردانی مشترک تولید شده و این شیوه برای ما یک انتخاب آگاهانه است، چون به یک زبان مشترک در روایت رسیدهایم.»
وی درباره نگاه شخصیاش به مستند گفت: «مستندی که ما میسازیم، مستند محیطی و حفاظتی است؛ جایی که انسان و طبیعت در کنار هم قرار میگیرند. مستند حیاتوحش صرفاً نمایش طبیعت نیست، بلکه نوعی حفاظتگری رسانهای است. مستند تعریف واحدی ندارد؛ هزاران گونه و جان دارد و هر فیلمساز در ژانر خودش معنا پیدا میکند. ما سالهاست در یک گونه مشخص کار میکنیم و به آن وفادار ماندهایم، چون به آن علاقه داریم و از تولید لذت میبریم.»
این مستندساز درباره نقش مستندساز در جامعه اظهار کرد: «در فرآیند ساخت، ما بیشتر مشاهدهگر هستیم، اما بعد از ساخت فیلم، کنشگری آغاز میشود. تأثیری که فیلم بر جامعه میگذارد، همان کنش اجتماعی مستندساز است.»
عسگری درباره شکلگیری ایدههای مستند توضیح داد: «بخش مهمی از انتخاب سوژه به تجربه برمیگردد. مستندساز باید ریسک کند، اما ریسکی مبتنی بر دانش و تجربه. فضای مجازی، آرشیوها و ارتباط با آدمهای خاص نیز در یافتن سوژه بسیار مؤثر است. گاهی یک سوژه، سوژهای دیگر را در دل خودش به دنیا میآورد.»
وی با اشاره به مسئولیت اجتماعی مستندساز گفت: «به نظر من یک شخصیت میتواند نماینده یک کلیت باشد. روایت جزئی از زندگی یک فرد، اگر درست ساخته شود، میتواند روایت یک مسئله عمومی و جهانشمول باشد. مستند یک هنر است و نیاز به قصه و ساختار دارد؛ مخاطب باید بتواند با روایت همراه شود.»
این مستندساز درباره خطرات حرفه خود بیان کرد: «مستندسازی حیاتوحش ذاتاً پرریسک است. ما با طبیعت خشن، حیوانات وحشی، جادههای ناامن و شرایط سخت آبوهوایی سروکار داریم. از گمشدن در کویر و کوهستان گرفته تا تعقیب شکارچیان، تیراندازی و حتی تعقیبوگریزهای دریایی. این خطرات هم طبیعی است و هم انسانی.»
عسگری در پایان با اشاره به آینده سینمای مستند ایران گفت: «به اعتقاد من، سینمای مستند ایران امروز حتی از سینمای داستانی جلوتر است. مخاطبان بیشتری دارد و باورپذیرتر است، چون مستندسازان پژوهشمحور، دغدغهمند و متعهد به حقیقتاند. همین صداقت باعث شده مستندهای ایرانی در جهان دیده شوند و جوایز معتبر بگیرند.»
وی خطاب به مستندسازان جوان تأکید کرد: «نگران سوژه نباشند؛ هر انسان ظرفیت تبدیلشدن به یک فیلم مستند را دارد. مهم این است که بر اساس علاقه درونیشان کار کنند و در ژانری که دوست دارند، تجربه بهدست بیاورند. اگر علاقه باشد، رشد هم اتفاق میافتد.»
فاطمه آبروش
ارسال دیدگاه