ارزیابی شایستگی معلمی، یکی از نقاط محوری و راهبردی نظام تعلیم و تربیت است

مهرزاد حمیدی مدیر پروژه ارزیابی شایستگی معلمی در آزمون اختصاصی تربیت معلم سال ۱۴۰۵، در نشست ملی هماهنگی و تبیین فرایند ارزیابی شایستگی معلمی داوطلبان سال ۱۴۰۵ که روز یکشنبه مورخ ۲۲ شهریور در اردوگاه شهید باهنر برگزار شد، با اشاره به جایگاه دانشگاه فرهنگیان در نظام تعلیم و تربیت کشور، ارزیابی شایستگی معلمی را یکی از محورهای اساسی و نقاط محوری این نظام دانست.

وی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید انقلاب اسلامی(ره) درباره دانشگاه فرهنگیان و جایگاه آن در تربیت معلم، اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب دانشگاه فرهنگیان را مرکز ثقل اصلی نظام تعلیم و تربیت کشور دانستند و این تأکید، بخاطر نگاه عمیق و شناخت ایشان نسبت به نقش نظام تعلیم و تربیت در آینده کشور است.

حمیدی افزود: معلم نقشی بنیادی در پیشرفت کشور و تمدن‌سازی دارد؛ ازاین‌رو همان‌گونه که نقش معلم اهمیت دارد، جذب معلم و سنجش شایستگی او نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. ارزیابی شایستگی معلمی یکی از نقاط محوری نظام تعلیم و تربیت است؛ نقاطی که در یک سیستم، با صرف انرژی و منابع محدود می‌توانند آثار و نتایج بزرگی ایجاد کنند و نقش پیشران داشته باشند.

سرپرست دانشگاه فرهنگیان کشور با تأکید بر حساسیت این مرحله ادامه داد: باید در این مرحله حساس نهایت دقت را داشته باشیم؛ زیرا اگر نیروی شایسته را به‌درستی شناسایی، انتخاب و جذب نکنیم، نظام تعلیم و تربیت ممکن است برای ۳۰ تا ۳۵ سال از ورود نیروی انسانی نامناسب آسیب ببیند و نسل در حال رشد و تربیت با پیامدهای این انتخاب نادرست مواجه شود.

وی این موضوع را یک مسئله استراتژیک برای نظام تعلیم و تربیت کشور دانست و گفت: نظام تعلیم و تربیت و فرهنگ از مسائل راهبردی کشور هستند و سایر بخش‌ها نیز باید با یک پیوست فرهنگی و تربیتی تعریف و دنبال شوند. بر همین اساس، افرادی که در فرایند ارزیابی شایستگی معلمی نقش دارند، مسئولیتی مهم و راهبردی برعهده دارند.

حمیدی با اشاره به جایگاه نیروی انسانی در سازمان‌ها تصریح کرد: این گزاره که «نیروی انسانی برترین سرمایه یک سیستم است» به‌تنهایی کامل نیست؛ بلکه نیروی انسانی شایسته، برترین سرمایه یک سیستم است. ابتدا باید نیروی انسانی شایسته وجود داشته باشد و پس از آن می‌توان از راهبرد و برنامه سخن گفت.

وی در ادامه به تشریح مفهوم شایسته‌سالاری پرداخت و اظهار کرد: شایسته‌سالاری شامل شایسته‌خواهی، شایسته یابی، شایسته‌پروری، شایسته‌گماری و شایسته‌داری است. مجموعه این فرایندها در نهایت به شکل‌گیری نظام شایسته‌سالاری منجر می‌شود.

سرپرست دانشگاه فرهنگیان کشور با بیان اینکه معلم یکی از اثرگذارترین عوامل پیشرفت کشور است، خاطرنشان کرد: اگر بر اهمیت این موضوع تأکید می‌شود، به دلیل جایگاه و اثرگذاری معلم در ساخت آینده کشور است. نمی‌توان فرزندان نسل آینده و فرزندان مردم را به دست فردی سپرد که از شایستگی لازم برای انجام مسئولیت خطیر معلمی برخوردار نیست.

وی با اشاره به تفاوت میان سنجش علمی و ارزیابی شایستگی گفت: افرادی که از طریق آزمون سراسری برای ورود به دانشگاه فرهنگیان معرفی می‌شوند، از نظر دانش و توان علمی مورد سنجش قرار گرفته‌اند؛ اما ارزیابی شایستگی معلمی مأموریت دیگری دارد و باید ابعاد شخصیتی و حرفه‌ای داوطلب را مورد توجه قرار دهد.

حمیدی ادامه داد: در این مرحله باید مؤلفه‌هایی همچون انسانیت، مسئولیت‌پذیری، انگیزه، خوداتکایی، جمع‌گرایی و برخورداری از نگاه تربیتی و توان ایفای نقش در تربیت انسان تمام‌ساحتی مورد ارزیابی قرار گیرد. بنابراین، مسئله صرفاً این نیست که چه کسی وارد دانشگاه فرهنگیان شود، بلکه باید مشخص شود چه کسی شایستگی قرار گرفتن در جایگاه معلمی و پذیرش مسئولیت تربیت نسل آینده را دارد.

سرپرست دانشگاه فرهنگیان در بخش دیگری از سخنان خود، ارزیابی شایستگی را به کوه یخ تشبیه کرد و گفت: آنچه از یک کوه یخ در سطح آب دیده می‌شود، تنها بخش کوچکی از آن است و بخش عمده در زیر آب قرار دارد. در ارزیابی شایستگی نیز صلاحیت‌ها و توانمندی‌های قابل مشاهده، تنها بخشی از ویژگی‌های فرد هستند؛ در حالی که بخش مهم و نامشهود شخصیت فرد، شامل نگرش‌ها، ارزش‌ها، انگیزه‌ها و ویژگی‌های درونی اوست.

وی تأکید کرد: وظیفه ارزیابان شایستگی این است که علاوه بر بخش‌های آشکار، بتوانند ابعاد پنهان و نامشهود شخصیت داوطلب را نیز به‌درستی شناسایی و ارزیابی کنند؛ چراکه کیفیت انتخاب امروز، آینده نظام تعلیم و تربیت و کیفیت تربیت نسل‌های آینده را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

حمیدی با تأکید بر ضرورت دقت، مسئولیت‌پذیری و نگاه حرفه‌ای در فرایند ارزیابی شایستگی معلمی، خاطرنشان کرد: این مرحله، نقطه‌ای حساس و تعیین‌کننده در مسیر ورود نیروی انسانی به نظام تعلیم و تربیت است و باید با دقت و حساسیت لازم دنبال شود.