نگاهی به آثار فیلمسازان اول در جشنواره فجر
سینمای ایران ؛ رشد در فردگرایی یا رسیدن به اصالت سینمای ایرانی
خبرگزاری پانا: سینمای ایران در چند سال گذشته شاهد پیشرفت های بسیاری بوده که نوید روزهای خوبی را برای این هنر و صنعت می دهد؛ اما این پیشرفت ها را بیشتر می توان در فردیت افراد دید تا کلیت سینما و باید منتظر ماند و دید که آیا می تواند فردگرایی به کلیت سینمای ایران برسد یا خیر.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا؛ طی دوران اخیر، چنانچه هر زمینهای با مرور زمان دارای جریان رشد بوده، در بطن هنر ایران هم بدون شک گونهای از سینما در حال شکل گیری است. شاید برای فرهنگ و هنر ایران کمی دیر باشد و شاید زمانش همین اکنون است؛ به هر حال پیگیران هنر هفتم به اتفاق، متوجه جریانی جدید و بالغانه در سینمای ایران هستند.
البته همیشه استثنائاتی در هر بازه زمانی بوده؛ مثلاً حتی در دورهای که سینمای ایران تقریباً جز ابتذال چیزی نداشت هم، فیلمسازانی بودهاند که هنوز آثارشان مثال زدنی است و در جرگه سینمای حرفهای، حرفی برای گفتن داشتهاند که این بیشترهم شخصی بوده مثلاً مرحوم علی حاتمی دارای سبک ویژه و منحصر به فردی در فیلمسازی بوده و هست. این در واقع مُهر هنری و شخصی فیلمساز است و دخلی به سینمای یک کشور ندارد. به نوعی هیچ وقت چنین نبوده که دنیا برای سینمای ایران تعریف کاملی داشته باشد. بد یا خوب، در سینمای بسیاری ملل دیگر هم اینطور بوده و در واقع فقط چند کشور دنیا هستند که ژانر ویژهای برای سینمای ملیشان تعریف میشود. مابقی ژانرها به یک کشور مربوط نیست و طور دیگری تفکیک میشوند.
صرف نظر از تعریف دهکده جهانی، موج سوم و عصرالکترونیک که به برکت آن، امروزه در همه جای دنیا شاهد هنرهای همهی ژانرها هستیم (یعنی ممکن است در افریقا هم فیلمی ساخته شود با استانداردهای هالیوود!) و صرفاً از همان دیدگاه سنتی که ببینیم در روزگار معاصر و جاری به واسطه عواملی، سینمای ایران به سطح بالاتری هدایت میشود که از لحاظ ساختاری به طور کلی شاهد موجی جدید هستیم؛ فیلمهایی نوین که در مجموع نشان دهنده عمق و رشدی درونی برای سینمای کشور هستند.
با اینکه تعداد این فیلمها زیاد هم نیست و گذشته از اینکه به نام سینما در این کشور اتفاقات حقیر بسیاری رخ میدهد که بازخوردی هم ندارند اما همان آمار اندک فیلمهای مثبت که شاید طی دو سال پیش آثار انگشت شماری شامل این موج جدید بودهاند به هر حال حرکتی جدید با نتایجی حرفهای هستند که ذهن تحلیل گران را به خود معطوف داشته است. خارج از بحث سینما (که البته نامربوط نیست) این جریان در تلویزیون و گونههای دیگر فیلمسازی نظیر صد ثانیهای و غیره هم احساس میشود و اینها همه به وجود این فرآیند نوپا صحه میگذارند.
دو بحث کاملاً مفصل باقی میماند که در ادامه به آن خواهیم پرداخت. یکی تعریف همین موج یا فرآیند جدید است که مدعی وجود و جریان پویای آن هستیم یعنی ابتدا باید اتفاقاتی را در سینمای ایران مثال بزنیم که علت آن را یک موج مثبت و در حال رشد میدانیم (اصلاً این نظریه چیست و چگونه اثبات میشود؟ این موج یا فرآیند جدید سینمای ایران چه خاصیتی دارد؟!) و بحث دیگر، صحبت از عواملی است که باعث این شکل گیری و بلوغ فرآیند پیش روی سینمای ایران شده است؛ یعنی چه چیزی باعث شده که این جریان بهبودی یا تغییر در سینمای ایران آغاز شده و به بلوغ امروز برسد.
با گذر از این دو بحث که خود مقالهای بسیط را میطلبد، بروز این موج جدید سینما که هم اصالت دارد، هم مدرن است و هم خاصیتهای بسیاری دیگر دارد که در همهی همان آثار مثال زده مشترکند، در کل اتفاق مثبتی است و با نگاه تخصصی به خوبی مشخص میشود که به زودی برای سینمای ایران الفبایی تبیین و تدوین خواهد شد که مخاطبان جهانی حتی، با تماشای یک فیلم آن را از لنز ژانر فیلم ایرانی تمیز دهند و دنیا سینمایی را با این گونه بشناسد.
شاهد مثال اینکه با رصد جشنواره فیلم فجر به عنوان ماحصلی سالانه از سینمای ایران در سالهای اخیر آثاری دیده میشود که در این مقال میگنجند. (اگر چه رشد انفرادی بعضی فیلمسازان با این موضوع پیوسته است) از منظر جامعی که بررسی کنیم میفهمیم این فردیتها در حال بیشتر شدن است؛ مثلاً جشنواره سی ویکم پربار تر از جشنواره سیام بود. این نوشته پیشبینی میکند که جشنواره امسال (۳۲) هم قطعاً از سال پیش بهتر خواهد بود و این یک روند رشدی انکار ناپذیر است که تقریباً نمیشود جلوی آن را گرفت؛ یعنی اگر امروز بیلان سالانه سینمای ایران مثلاً ۱۰ درصد، دارای آثار جهانی و مطلوب است، به زودی روزی خواهد رسید که به فرض، ۷۰ درصد فیلمهای ایرانی به این امتیازات برسند!
(ادامه دارد)
سید محمد حسین حسینی
ارسال دیدگاه