در گفتوگو با پانا مطرح شد
«جُوجا»؛ وقتی جنگ، زندگی روزمره خانوادهها را جابهجا میکند
تهران (پانا) - مستند ۶۵ دقیقهای «جُوجا» به کارگردانی رسول پولادی، روایتی مشاهدهگرانه از زندگی سه خانواده در روزهای جنگ است که خانههای خود را ترک میکنند و به روستای باغک در استان بوشهر پناه میبرند؛ اثری که با ثبت لحظههای واقعی زندگی این خانوادهها، تأثیر جنگ بر روابط انسانی و جریان زندگی روزمره را به تصویر میکشد.
جنگ فقط به معنای صدای انفجار، ویرانی خانهها و آوارگی نیست؛ گاهی تلخترین پیامد آن، برهم خوردن جریان عادی زندگی آدمهایی است که ناگهان خود را در جغرافیایی ناآشنا مییابند. مستند «جُوجا» به کارگردانی رسول پولادی، دوربین خود را به دل همین تجربه انسانی برده است؛ جایی که سه خانواده در پی نگرانی از جنگ، خانه و زندگی آشنای خود را ترک میکنند و در روستای باغک بوشهر، تلاش میکنند در شرایطی ناخواسته، زندگی را از نو ادامه دهند.
رسول پولادی، کارگردان مستند «جُوجا»، در گفتوگو با پانا درباره شکلگیری این اثر در روزهای جنگ رمضان گفت: «جُوجا» در گویش بوشهری به معنای جابهجا شدن است. زمانی که خانوادهای به دلیل نگرانی از بمباران بوشهر، خانه خود را ترک کردند و به روستای باغک پناه بردند، موقعیتی شکل گرفت که توجه مرا به خود جلب کرد. این جابهجایی، خانواده را از فضای آشنای زندگیشان جدا کرد و آنها را در موقعیتی تازه قرار داد؛ موقعیتی که به نظرم ظرفیت ثبت یک تجربه انسانی و اجتماعی را داشت.
ثبت جریان زندگی در دل شرایط بحرانی
وی ادامه داد: «چیزی که برایم اهمیت داشت، فقط اتفاقات مربوط به جنگ یا جابهجایی خانواده نبود، بلکه میخواستم ببینم آدمها در چنین شرایطی چگونه زندگی میکنند. وقتی شرایط عادی زندگی به هم میریزد و آدمها ناچار میشوند در محیطی متفاوت روزگار بگذرانند، چه اتفاقی برای روابط، رفتارها و مناسبات روزمره آنها میافتد؟ در کنار نگرانی و اضطراب ناشی از جنگ، زندگی همچنان جریان دارد. آدمها با مسائل روزمره روبهرو میشوند، گفتوگو میکنند، گاهی شادی میکنند، نگران میشوند و تلاش میکنند شرایط تازه را بپذیرند. همین همزمانی وضعیت بحرانی با جریان زندگی روزمره، برای من جذابیت زیادی داشت.»
تلاش برای ثبت واقعیت بدون دخالت در زندگی خانوادهها
پولادی درباره رویکرد خود در تصویربرداری این مستند توضیح داد: «شخصیتهای حاضر در فیلم، اعضای سه خانواده هستند که با یکدیگر نسبت فامیلی دارند و ثبت زندگی آنها در چنین شرایطی کار سادهای نبود. تلاش کردم در جایگاه مشاهدهگر باقی بمانم و در جریان اتفاقها دخالت نکنم. نمیخواستم چیزی را برای دوربین تغییر بدهم یا از آنها بخواهم زندگیشان را به شکل خاصی مقابل دوربین پیش ببرند. برای من مهم بود که اتفاقها همانطور که در واقعیت رخ میدهند، ثبت شوند. به همین دلیل سعی کردم بهجای ساختن موقعیتهای از پیش تعیینشده، همراه جریان زندگی خانواده باشم و اجازه بدهم اتفاقها مسیر خودشان را پیدا کنند.»
این مستندساز افزود: «در شرایطی که خانواده با بحران جنگ و جابهجایی روبهرو بود، حضور دوربین در کنار آنها میتوانست بر رفتارشان تأثیر بگذارد. از طرفی نمیخواستم حضور من باعث تغییر در مناسبات طبیعی خانواده شود و از طرف دیگر، لازم بود در کنار آنها باشم تا بتوانم لحظههای مختلف زندگیشان را ثبت کنم. این موضوع بهویژه در شرایطی که خانواده درگیر نگرانیها و مسائل خاص خود بود، چالشبرانگیز بود. تلاش کردم با حضور مداوم اما بدون مداخله، امکان ثبت لحظههایی را فراهم کنم که بهصورت طبیعی در جریان زندگی اتفاق میافتادند.»
جابهجایی؛ مفهومی فراتر از ترک خانه
کارگردان «جُوجا» درباره انتخاب نام فیلم نیز گفت: «جُوجا» در گویش بوشهری به معنای جابهجا شدن است. جابهجایی اعضای خانواده و رفتن آنها به روستای باغک، نخستین معنایی است که از این عنوان به ذهن میرسد، اما مفهوم جابهجایی در فیلم به همین موضوع محدود نمیشود. خانواده از فضای آشنای زندگی خود جدا شده و وارد موقعیتی تازه میشود. در این مسیر، شرایط زندگی، روابط و مناسبات آنها نیز دستخوش تغییر میشود. حتی در خانهای که به آن پناه بردهاند، اتفاقها و موقعیتهایی شکل میگیرد که ابعاد دیگری از این جابهجایی را نشان میدهد. به همین دلیل این عنوان را برای فیلم انتخاب کردم.»
وی درباره محل تصویربرداری این اثر بیان کرد: «فیلمبرداری در روستای باغک، از توابع شهرستان تنگستان در استان بوشهر انجام شده است.»
سینماحقیقت؛ رویدادی اثرگذار برای مستندسازان
پولادی درباره جشنواره سینماحقیقت نیز اظهار کرد: «سینماحقیقت برای مستندسازان و مخاطبانی که سینمای مستند را دنبال میکنند، رویدادی مهم و اثرگذار است. هر سال بسیاری از علاقهمندان منتظر برگزاری این جشنواره هستند تا تازهترین آثار مستند را از نزدیک تماشا کنند. استمرار چنین رویدادهایی میتواند به پویایی و رشد جامعه کمک شایانی کند.»
عوامل مستند «جُوجا» عبارتاند از: کارگردان، تهیهکننده، فیلمبردار و تدوینگر: رسول پولادی؛ اصلاح رنگ و نور: سعید تنگستانی؛ صداگذار: میلاد استخری؛ آهنگساز: رضا پولادی؛ طراح پوستر: احسان پولادی و دستیار کارگردان: بهراد پولادی.
رسول پولادی پیش از این مستند «سایه باران» را با موضوع زندگی دو فرد دارای معلولیت ذهنی ساخته است که در هجدهمین جشنواره بینالمللی سینماحقیقت حضور داشت. وی همچنین کارگردانی و تهیهکنندگی مستند «از نظر دیگران» را برعهده داشته که در نهمین جشنواره تلویزیونی مستند در پنج بخش نامزد دریافت جایزه شد و جایزه بهترین فیلم کوتاه از نگاه مخاطبان را کسب کرد.
مستند «جُوجا» متقاضی حضور در بیستمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» است.
ارسال دیدگاه