عضو هیأت علمی مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی در گفتوگو با پانا:
بازگشایی بازار سرمایه منوط به گزارش شفاف از وضعیت بنگاهها و طراحی ابزارهای نوین مالی است
امیررضا سوری:اوراق سرمایهگذاری کالاهای سرمایهای آنی با دوره چهارماهه پیشنهاد میشود
تهران (پانا) - عضو هیأت علمی مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی با اشاره به ابزارهایی مانند اوراق تبعی «هموطن» که کف بازدهی ۳۰ درصدی را برای سهامداران حقیقی تضمین میکند، گفت که این ابزارها کافی نیستند و آنچه مغفول مانده، طراحی سازوکارهایی برای پوشش ریسک سرمایهگذاران خرد در بازارهای پایه و توافقی است.
تعطیلی بورس همواره یکی از بحثبرانگیزترین تصمیمات در حوزه سیاستگذاری مالی محسوب میشود. دولتها معمولاً تنها در شرایط بحرانی و به عنوان آخرین راهکار، به تعطیلی موقت بازار سرمایه متوسل میشوند. عواملی مانند جنگ، بلایای طبیعی گسترده، ریزش بیسابقه شاخص (همانند آنچه در بورس مصر طی بهار عربی یا بورس یونان در بحران بدهی روی داد)، اختلالات شدید فنی و سایبری، یا خطر سرایت بحران به سیستم بانکی و بیمه، از جمله دلایلی هستند که میتوانند منجر به این تصمیم شوند.
در شرایط کنونی که بازار سرمایه ایران به دلیل تنشهای نظامی تعطیل شده، این پرسش مطرح میشود که آیا زمان مناسبی برای بازگشایی فرارسیده است؟
امیررضا سوری در گفتوگو با پانا با بیان اینکه پاسخ به پرسش بازگشایی بازار سرمایه کاملاً به اقداماتی بستگی دارد که سیاستگذاران برای مدیریت ریسک و حمایت از سهامداران از پیش تدارک دیدهاند، اظهار کرد: «ابزارهایی مانند اوراق تبعی «هموطن» گامی مثبت محسوب میشوند. این اوراق که با خرید هر ورقه به قیمت یک ریال، کف بازدهی حداقل ۳۰ درصدی را برای سهامداران حقیقی با پرتفوی زیر یک میلیارد تومان تضمین میکند، اما کافی نیستند. آنچه مغفول مانده، طراحی سازوکارهایی برای پوشش ریسک سرمایهگذاران خرد و سایر سهامداران فعال در بازارهای پایه و توافقی است.»
نگرانی سرمایهگذاران از تعطیلی دوباره بورس
وی با اشاره به نگرانی سرمایهگذاران از تداوم فضای جنگی و احتمال تعطیلی دوباره بورس تصریح کرد: «نکته مهم دیگر، نگرانی سرمایهگذاران از تداوم فضای جنگی و احتمال تعطیلی دوباره بورس در آینده نزدیک است. این بلاتکلیفی، رفتار محتاطانهای را میان سهامداران دامن میزند. در چنین شرایطی، اگر ابزارهای حمایتی به گونهای طراحی شوند که بتوانند ریسک سرمایهگذاری را مدیریت کرده و ارزش ازدسترفته را به قیمت واقعی و عادلانه جبران کنند، آنگاه میتوان امیدوار بود که فشار فروش و ریزش بازار به میزان قابلتوجهی کاهش یابد. به عبارت دیگر، این ابزارها باید «ارزش افزوده واقعی» برای سرمایهگذار ایجاد کنند؛ نه صرفاً یک پوشش نمادین.»
لزوم ارائه گزارش شفاف از وضعیت بنگاهها
این عضو هیأت علمی مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی با اشاره به یکی از نقاط ضعف اساسی در شرایط کنونی گفت: «یکی از نقاط ضعف اساسی در شرایط کنونی، نبود گزارشهای شفاف از وضعیت بنگاههای اقتصادی است. رشتههای مختلف فعالیت، شرایط یکسانی ندارند؛ برخی واحدهای اقتصادی به طور کامل از بین رفتهاند، برخی آسیب جزئی دیدهاند، گروهی به دلیل قرار گرفتن در زنجیره ارزش صنایع آسیبدیده، متضرر شدهاند و برخی نیز روند عادی خود را ادامه میدهند.»
سوری افزود: «متولیان بازار موظفاند بر اساس چنین دستهبندی شفافی، گزارشی دقیق از وضعیت بنگاهها ارائه دهند و متناسب با شرایط هر رشته فعالیت (و در مواردی هر بنگاه بزرگ) ابزارهای متنوعی برای پوشش ریسک معرفی کنند. این ابزارها میتوانند در قالب طرحهای بازسازی و توسعه واحدهای اقتصادی یا اعطای حق تقدم به سهامداران شرکتهای آسیبدیده تدوین شوند.»
فعالسازی بازار بدهی با تضمین دولتی
وی با توجه به بیم احتمال خروج گسترده سرمایه از بازار در این شرایط، بر لزوم فعالسازی بیشتر ابزارهای بازار بدهی با تضمین دولتی تأکید کرد و گفت: «حتی فراتر از آن، تعریف ابزارهای نوین مالی برای جذب نقدینگی سرگردان ضروری است.»
اوراق سرمایهگذاری کالاهای سرمایهای آنی
سوری به عنوان یک پیشنهاد مشخص، طراحی «اوراق سرمایهگذاری کالاهای سرمایهای آنی» با دوره گردش چهارماهه را مطرح کرد و گفت: «این اوراق که میتوانند ریالی یا دلاری باشند، صرفاً برای تأمین و واردات کالاهای سرمایهای مانند تجهیزات راهسازی، ماشینآلات صنعتی و حتی خودرو به کار میروند؛ کالاهایی که تولید داخلی آنها در کوتاهمدت ممکن یا مقرونبهصرفه نیست.»
این کارشناس اقتصادی مکانیزم پیشنهادی را تشریح کرد و گفت: «دولت از طریق وزارتخانههای مربوطه، اقلام مورد نیاز را شناسایی و به سفیران، رایزنهای بازرگانی و تجار معتبر داخلی و بینالمللی اطلاعرسانی میکند. پس از شناسایی، نهاد واسط اقدام به خریداری و واردات کرده و سپس کالاها را از طریق بورس کالا به فروش میرساند. سود دارندگان اوراق بر اساس نرخ سود بینالمللی (مانند بازده اوراق خزانه آمریکا) یا نرخ سود ریالی محاسبه میشود که ممکن است بخشی از آن ثابت و بخشی دیگر متغیر و وابسته به سود حاصل از فروش کالا در بورس کالا باشد.»
وی مزیت این روش را تأمین منابع مالی برای جایگزینی کالاهای سرمایهای تخریبشده یا مستهلکشده، رعایت الزامات مرتبط با ساخت داخل و سایر ضوابط واردات، و عدم نیاز به نهادسازی جدید دانست وگفت: «در هر زمان میتوان انتشار اوراق را متوقف و نهادهای واسط را حذف کرد.»
تعطیلی بازار جلوی ریزش منطقی قیمت را نمیگیرد
سوری در پایان با اشاره به اینکه تعطیلی بازار هرگز جلوی ریزش منطقی قیمت را نمیگیرد، گفت: «تعطیلی بازار هرگز جلوی ریزش منطقی قیمت را نمیگیرد، بلکه فقط آن را به آینده موکول کرده و هزینه کشف قیمت را افزایش میدهد.»
وی برای بازگشایی موفق، سه دسته اقدام را ضروری دانست: «گام اول، ثباتسازی پیش از بازگشایی شامل تزریق نقدینگی هدفمند توسط بازارگردانها، کشف قیمت عادلانه از طریق حراجهای تکجلسهای با دامنه نوسان محدود، و رفع ابهامات بنیادی است. گام دوم، قواعد عملیاتی مثل دامنه نوسان بسیار محدود در روزهای اول، افزایش شفافیت اطلاعاتی شرکتها، و تمهیدات ویژه برای سهام عدالت و صندوقهای خرد است.
وی در پایان افزود: «دسته سوم اقدامات حمایتی همزمان نظیر فعالسازی خط اعتباری بانک مرکزی برای بازارگردانها و انتشار بستههای خبری واقعگرایانه از وضعیت اقتصاد کلان است.»
آرمیتا رزاقیان
ارسال دیدگاه