پایتخت زیر چتر ایمنی

جلال ملکی سخنگوی سازمان آتش نشانی تهران گفت: بر اساس آمار‌های رسمی، در حال حاضر ۱۷ هزار آتش‌نشان رسمی، دوره‌دیده و متخصص در بخش‌های عملیاتی کشور (جدا از نیرو‌های ستادی) در ۱۸۰ ایستگاه آتش‌نشانی مشغول به خدمت هستند. از این میان، ۵۴۰۰ نیروی متخصص در سازمان آتش‌نشانی تهران فعالیت می‌کنند. در حوزه تجهیزات نیز از مجموع ۱۸ هزار و ۴۰۰ دستگاه عملیاتی موجود در کشور، ۱۵۰۰ دستگاه متعلق به شهر تهران است که وظیفه پوشش حوادث پایتخت را بر عهده دارند.

افزایش نرخ حوادث؛ از روز‌های عادی تا شرایط بحرانی

وی ادامه داد: بررسی روند ده ساله حوادث نشان‌دهنده شیب صعودی ماموریت‌ها در تهران است. در حالی که ۱۰ سال پیش، آمار حوادث روزانه تهران بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ مورد ثبت می‌شد، این عدد اکنون به طور میانگین به ۳۰۰ تا ۳۵۰ حادثه در روز رسیده است. این فشار عملیاتی در مواقع بحران، مانند جنگ ۱۲ روزه اخیر، به شدت افزایش یافته و روزانه بیش از ۴۰۰ مورد حادثه مرتبط با شرایط جنگی به لیست حوادث معمولی افزوده شده است.

یکی از نکات درخشان در عملکرد مدیریت شهری و استفاده بهینه از منابع انسانی، حفظ زمان طلایی رسیدن به محل حادثه است. در حالی که نُرم جهانی پذیرفتنی بین ۴ تا ۶ دقیقه تعریف می‌شود، آتش‌نشانان تهران در روز‌های عادی به طور میانگین ظرف ۴ دقیقه و ۲۰ ثانیه در محل حادثه حاضر می‌شوند.

تاب‌آوری در زمان جنگ

ملکی اذعان کرد: نکته امیدوارکننده این است که حتی در دوران بحرانی جنگ اخیر و با وجود اضافه شدن صد‌ها ماموریت دشوار و مرتبط با حملات، زمان رسیدن به محل حادثه تنها حدود ۴۰ ثانیه افزایش داشت. این پایداری عملیاتی نشان می‌دهد که علی‌رغم افزایش حجم حوادث، آتش‌نشانی تهران همچنان در محدوده استاندارد جهانی عمل کرده و توانسته است با مدیریت صحیح منابع، کارنامه موفقی از خود به جای بگذارد.

وی افزود: بررسی آخرین آمار ماموریت‌های مرتبط با حوادث جنگ اخیر و بحران‌های همزمان (مانند جنگ رمضان) حاکی از آن است که نیرو‌های عملیاتی با فداکاری در خط مقدم ایمنی حضور داشته‌اند. در این بازه زمانی، حدود ۳۸ نفر از آتش‌نشانان شهر تهران دچار مصدومیت شدند. در سطح کل کشور نیز آمار مصدومان این صنف به بیش از ۱۰۰ نفر رسید که شامل نیرو‌هایی از سایر شهر‌ها می‌شود که در حین امدادرسانی دچار حادثه شدند.

تخصص در مهار خطر؛ صفر شدن آمار فوتی در بحران اخیر

ملکی اظهار داشت: نکته قابل توجه و افتخارآمیز در عملکرد سازمان آتش‌نشانی، عدم ثبت هیچ‌گونه مورد شهادت یا فوت همکاران در جریان عملیات‌های تهران و سطح کشور در بحران اخیر است. این موفقیت مرهون استفاده از تجربه‌های پیشین، رصد دقیق حوادث مشابه در سطح جهان و لحاظ کردن تمام ملاحظات ایمنی در محل حادثه است. آتش‌نشانان با شناسایی دقیق ریسک‌ها و خطرات احتمالی، توانسته‌اند ماموریت‌های پرخطر جنگی را با کمترین آسیبِ انسانی ممکن به پایان برسانند.

تاریخچه ایثار؛ از دیروز تا امروز

وی اذعان کرد: در ورق زدن دفتر ایثارگری‌های این سازمان، آمار کل شهدای آتش‌نشان در طول سال‌های گذشته بیانگر فداکاری این قشر است. مجموع شهدای آتش‌نشان در کل کشور عددی نزدیک به ۱۰۰ نفر را نشان می‌دهد که از این تعداد، ۶۱ شهید سرافراز متعلق به مجموعه آتش‌نشانی تهران هستند. این آمار نشان‌دهنده سهم بالای پایتخت در عملیات‌های حساس و خطرآفرین تاریخی است.

فصل جدید؛ فعالیت‌ها در جنگ تحمیلی سوم

ملکی تصریح کرد: اقدامات و رشادت‌های نیرو‌های عملیاتی در جریان «جنگ تحمیلی سوم» فصلی زرین در کارنامه امدادرسانی کشور است. نیرو‌های آتش‌نشان با حضور در محل‌های اصابت و حوادث مرتبط به حملات، نه‌تنها به وظایف ذاتی خود عمل کرده، بلکه با مدیریت بحران در لحظات اولیه، از گسترش ابعاد فاجعه جلوگیری کردند. مروری بر تصاویر فعالیت‌های این غیورمردان در دل آتش و آوار، گویای آن است که چگونه تخصص و ابزار در کنار تجربه سال‌های دور، به نجات جان شهروندان انجامیده است.

آمار درخشان نجات‌یافتگان در سطح ملی و استانی

ملکی اضافه کرد: ررسی آمار‌های عملیاتی نشان می‌دهد که فداکاری نیرو‌های آتش‌نشانی در سراسر کشور منجر به نجات ۱۳۰۰ نفر از همکاران و شهروندان شده است. از این میان، ۴۲۷ نفر از نجات‌یافتگان مربوط به عملیات‌های تخصصی در شهر تهران بوده‌اند. این حجم از موفقیت در حالی به دست آمده که پایتخت در جریان تنش‌ها و بحران‌های اخیر (جنگ دوم و سوم)، شاهد بیش از ۶۰۰ مورد اصابت بوده که در ۴۰۰ مورد آن، نیرو‌های آتش‌نشانی مستقیماً در خط مقدم عملیات حضور داشته و مانع از گسترش فاجعه شده‌اند.

تجهیزات در زمان بحران؛ شهرداری تهران پای کار ماند

وی خاطر نشان کرد: در حالی که بسیاری از شهر‌های کشور با کمبود شدید تجهیزات و فرسودگی ناوگان رو‌به‌رو هستند، در تهران وضعیت تجهیزاتی با حمایت‌های دستگاه‌های اجرایی، به ویژه شهرداری تهران، در سطح قابل قبولی حفظ شده است. در میانه بحران‌ها و حتی در اوج شرایط جنگی، شهرداری تهران با فراخوان کارخانه‌ها و جذب امکانات، اجازه نداد ناوگان عملیاتی پایتخت تنها بماند؛ هرچند این وضعیت در بسیاری از مراکز استان‌ها و شهر‌های کوچک‌تر همچنان نیازمند نگاه ویژه ملی است.

گره کور قانونی؛ تبعیض در بازنشستگی و مشاغل سخت

ملکی متذکر شد: بزرگترین مطالبه فعلی آتش‌نشانان تهران، اصلاح قانون مشاغل سخت و زیان‌آور است. در حال حاضر، آتش‌نشانان در تمامی شهر‌های کشور (به جز تهران و چند نقطه بسیار کوچک) تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی هستند و می‌توانند با ۲۰ سال سابقه و حقوق کامل بازنشسته شوند. اما در تهران، به دلیل اینکه پرسنل رسمی تحت پوشش صندوق بازنشستگی شهرداری تهران و بیمه هماهنگ هستند، قانون فعلی آنها را مشمول این مزایا نمی‌داند. این در حالی است که ۵۴۰۰ پرسنل تهران، معادل ۳۵ تا ۴۰ درصد کل بار حوادث کشور را به دوش می‌کشند و در اوج مخاطرات قرار دارند.

مطالبه از مجلس؛ ۱۰ سال انتظار برای یک اصلاحیه ساده

سخنگوی سازمان آتش نشانی تهران در ادامه گفت: این بن‌بست قانونی که نزدیک به ۱۰ سال است در انتظار اصلاح در صحن مجلس شورای اسلامی مانده، باعث شده نیرو‌های عملیاتی با وجود رسیدن به سن ۴۰ سالگی و کاهش توان جسمی، امکان بازنشستگی نداشته باشند. کارشناسان معتقدند با اصلاح این قانون، حدود ۱۵۰۰ نیروی عملیاتی بالای ۲۰ سال سابقه می‌توانند بازنشسته شوند که این امر موجب «چابکی» سازمان و تزریق خون تازه به بدنه عملیاتی خواهد شد. سازمان آتش‌نشانی تهران آمادگی خود را برای پرداخت هزینه‌های مربوط به این انتقال و اصلاح اعلام کرده و اکنون چشم‌انتظار مجلس است تا با یک الحاقیه، عبارت «تمام بیمه‌ها» را جایگزین انحصار «بیمه تامین اجتماعی» در قانون مشاغل سخت کند.

نوسازی بدنه انسانی و ورود بانوان به عرصه عملیات

وی تصریح کرد: در حوزه جذب نیرو، شهرداری تهران گام‌های بزرگی برداشته و مجوز استخدام ۲۰۰۰ نفر را صادر کرده است. بر این اساس، برای سومین سال متوالی، سالانه حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر نیروی جدید جذب سازمان می‌شوند. همچنین در حوزه عدالت جنسیتی، پایگاه بانوان آتش‌نشانی در غرب تهران راه‌اندازی شده و مرحله دوم جذب زنان آتش‌نشانی نیز در حال انجام است. همچنین برنامه‌ریزی‌ها برای راه‌اندازی پایگاه اختصاصی بانوان در شرق تهران نیز در دستور کار قرار دارد تا از ظرفیت متخصصان این بخش در عملیات‌های ویژه استفاده شود.

توسعه ایستگاه‌های عملیاتی و پایگاه‌های بانوان

وی افزود: در راستای افزایش ضریب ایمنی پایتخت، برنامه‌ریزی‌ها به گونه‌ای است که با افتتاح ایستگاه‌های جدید، از این پس به طور مستمر هر یک یا دو سال، شاهد بهره‌برداری از مراکز عملیاتی جدید در اقصی‌نقاط شهر باشیم. این توسعه، شامل گسترش پایگاه‌های بانوان نیز خواهد بود تا پس از غرب تهران، پوشش عملیاتی زنان آتش‌نشان در شرق و سایر نقاط نیز تثبیت شود.

ملکی خاطر نشان کرد: در حال حاضر شهر‌های بزرگ کشور و به ویژه تهران، با آمار روزانه ۳۰۰ تا ۳۵۰ مورد حادثه رو‌به‌رو هستند؛ آماری که نشان‌دهنده حجم عظیم مسئولیت بر دوش این قشر است.