چالش‌های مالی، سد و نقطه ضعف منابع طبیعی البرز است

اصغر بیات در نشست خبری به مناسبت هفته منابع طبیعی در پاسخ به سوال دانش‌آموزخبرنگار پانا اظهار کرد: نیروی انسانی متخصص، اصحاب رسانه و دانش‌آموزان دغدغه‌مند از مهم‌ترین ظرفیت‌های منابع طبیعی استان هستند. با این حال چالش‌های مالی، مهم‌ترین نقطه ضعف این مجموعه به شمار می‌رود و آن‌گونه که شایسته است به منابع طبیعی توجه نمی‌شود.

 وی از مردم و دستگاه‌های اجرایی خواست یاری‌گر این حوزه باشند و افزود: اجرای کامل قانون هوای پاک می‌تواند بسیاری از مشکلات را برطرف کند؛ چراکه آلودگی هوا تنها منابع طبیعی را درگیر نمی‌کند، بلکه همه مردم متأثر می‌شوند و استان البرز نیز از استان‌های پرمخاطره کشور است.

بیات اضافه کرد: اگر بتوانیم همیاران طبیعت را در تمام طیف‌های اجتماعی گسترش دهیم، اتفاقات مؤثری رقم خواهد خورد. تفاهم‌نامه‌های خوبی میان منابع طبیعی و آموزش و پرورش منعقد شده و حدود ۵۰۰ هزار دانش‌آموز استان می‌توانند در این مسیر یاری‌رسان باشند.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان البرز با بیان اینکه منابع طبیعی با مشکلات متعددی مواجه است، تصریح کرد: مسئولیت‌پذیری هموطنان نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ عرصه‌های طبیعی دارد و در استان البرز باید بیش از سایر استان‌ها دغدغه‌مند باشیم. امسال سومین سال اجرای طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت است و طی سه سال گذشته حدود ۲۲ میلیون اصله نهال در استان تولید شده است.

وی اضاقه کرد: البرز در تولید نهال‌های استاندارد جزو استان‌های برتر کشور محسوب می‌شود. در دو سال نخست اجرای طرح، یک میلیون و ۱۰۰ هزار اصله نهال در استان کاشته شد و ۷۲۹ هزار اصله نهال نیز به استان‌های همجوار به‌ویژه تهران ارسال شده است.

بیات گفت: ۹۷.۳۶ درصد اراضی منابع طبیعی استان سنددار شده و باقی‌مانده اراضی به دلیل برخی اختلافات مالکیتی با دستگاه‌ها، به‌ویژه اوقاف، در دست پیگیری است. امیدواریم با هماهنگی‌های انجام‌شده با اوقاف و راه و شهرسازی، تا سال ۱۴۰۵ تمامی اراضی منابع طبیعی استان دارای سند شوند.

وی افزود: در حوزه آبخیزداری نیز اقدامات مطالعاتی مناسبی در سال‌های گذشته انجام شده و حدود ۲۲۰ هزار هکتار عرصه دارای مطالعه و آماده اجراست،همچنین ۸۷ نقطه بحرانی شناسایی شده که از سال گذشته براساس اولویت‌بندی عملیات اجرایی در آن‌ها آغاز شده است.

بیات تأکید کرد: منابع طبیعی متعلق به یک دستگاه خاص نیست و همه مردم و نهادها باید به موضوع آبخیزداری توجه داشته باشند. خیرین نیز می‌توانند این حوزه را در اولویت حمایت‌های خود قرار دهند، چراکه هر اقدام در عرصه منابع طبیعی به سلامت مردم استان کمک می‌کند. تمامی دستگاه‌های اجرایی در پروژه‌های عمرانی مکلف به انجام مطالعات زیست‌محیطی و توجه به منابع طبیعی هستند و کارگروهی ویژه در این زمینه تشکیل شده است.

وی با اشاره به طرح‌های ویژه استان گفت: یکی از طرح‌های مهم که از سال گذشته مطرح و مطالعات آن نهایی شده، محور ماهدشت–اشتهارد است که می‌تواند نقش مؤثری در توسعه فضای سبز ایفا کند. همچنین در کنار آزادراه غدیر کمربند سبز ایجاد خواهد شد.

مدیرکل منابع طبیعی البرز با بیان اینکه استان با چالش کم‌آبی مواجه است، اظهار کرد: بخش مهمی از اقدامات ما در حوزه آبخیزداری متمرکز است و امسال بیش از هزار و ۵۰۰ هکتار بذرپاشی انجام شده است. استفاده از ظرفیت پساب در دستور کار قرار دارد؛ چراکه تأمین آب شرب جمعیت تهران و البرز در اولویت است و از آب سد کرج حتی یک قطره نیز برای کشاورزی تخصیص نمی‌یابد. در شهرستان ساوجبلاغ نیز با حمایت فرماندار، شهرک‌های صنعتی مکلف شدند روزانه پساب تولیدی را به توسعه فضای سبز اختصاص دهند.

وی با اشاره به فعالیت مجمع خیرین آبخیزداری در استان بیان کرد: در کشور تنها دو استان دارای مجمع خیرین آبخیزداری هستند که یکی از آن‌ها البرز است و این مجمع می‌تواند نقش مهمی در پیشبرد اهداف منابع طبیعی ایفا کند.

بیات در ادامه با تأکید بر ضرورت هوشمندسازی افزود: در نهالستان بزرگ کرج، سامانه آبیاری هوشمند براساس نیاز گیاه اجرا شده است. استان البرز به عنوان نخستین استان کشور در حوزه «پارک تغییر اقلیم» معرفی شده و دبیرخانه آن در شهرستان طالقان مستقر است. همچنین با بهره‌گیری از اقدامات دانش‌بنیان، نقاط بحرانی طالقان از طریق هوشمندسازی شناسایی شده و استفاده از هوش مصنوعی برای مدیریت عرصه‌ها و پایش اراضی در دستور کار قرار دارد. پیشنهاد ما این است که منابع طبیعی استان البرز به عنوان پایلوت ملی در حوزه هوشمندسازی معرفی شود.

وی با اشاره به شرایط خاص اراضی این استان اظهار کرد: البرز به دلیل ارزش افزوده بالای زمین و تراکم جمعیتی، با معضل زمین‌خواری و تصرف اراضی  مواجه است، اما در حوزه منابع طبیعی کمترین میزان تصرف و تخلف را شاهد بوده‌ایم، سال گذشته در ایام نوروز در شهرستان ساوجبلاغ فردی با کاشت دو هکتار نهال قصد تصرف اراضی را داشت که با اقدام به‌موقع، از ادامه تخلف جلوگیری شد.

 مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان البرز عنوان کرد: در سال ۱۴۰۴ نیز هشت هکتار از اراضی ملی از تصرف خارج و رفع تصرف شد و در مجموع ۳۳.۷ هکتار از اراضی به منابع طبیعی بازگشت.

بیات بیان اینکه افزایش هزینه‌ها حجم عملیات آبخیزداری را کاهش داده است، تصریح کرد: در سال ۱۳۹۰ با اعتبار سه میلیارد تومان امکان اجرای ۳۳ هزار هکتار عملیات آبخیزداری وجود داشت، اما امسال با حدود ۲۲۰ میلیارد تومان تنها می‌توان حدود ۱۰ هزار هکتار عملیات انجام داد که نشان می‌دهد حجم عملیات به کمتر از یک‌سوم رسیده است.

وی ادامه داد: از زمان تأسیس استان البرز تاکنون ـ به‌جز سال ۱۴۰۴ ـ در مجموع ۱۵۵ هزار هکتار عملیات آبخیزداری انجام شده است،همچنین برای سال ۱۴۰۵ حدود ۲۲۰ میلیارد تومان اعتبار به منابع طبیعی استان تخصیص یافته است.

مدیرکل منابع طبیعی البرز ادامه داد:  در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۸ هزار مترمکعب عملیات سازه‌ای آبخیزداری در استان اجرا شد که شامل ۱۳ هزار مترمکعب سنگ‌ملاتی و پنج هزار مترمکعب عملیات خاکی بود. استان البرز متعهد به اجرای ۱۰۰ هزار هکتار عملیات آبخیزداری است که سال گذشته چهار هزار هکتار آن محقق شد. پیش‌بینی می‌شود در صورت تخصیص کامل اعتبارات، ۱۰ هزار هکتار دیگر اجرایی شود، هرچند ۲۰ هزار هکتار تعهد سال دوم است و کمبود اعتبارات مهم‌ترین چالش پیش‌رو به شمار می‌رود.

وی خاطرنشان کرد: مجموع اعتبارات منابع طبیعی استان از زمان تأسیس تاکنون حدود ۴۰۰ میلیارد تومان بوده و در این مدت چهار هزار سازه آبخیزداری در سطح استان احداث شده است.

مدیرکل منابع طبیعی البرز با اشاره به عملکرد استان در برنامه ششم توسعه گفت: البرز توانست نزدیک به سه برابر تعهد تعیین‌شده کشوری عملیات اجرایی انجام دهد که این موفقیت را مرهون نگاه و توجه مقام معظم رهبری هستیم. سال ۱۴۰۳ حدود ۴۸۰ هکتار عملیات بیولوژیک و بیومکانیک در مراتع اجرا شد و این میزان در سال ۱۴۰۴ به ۹۶۰ هکتار افزایش یافت. همچنین مدیریت چرای دام در سطح استان انجام شده است.

 وی در پایان گفت: در شهرستان‌های اشتهارد و نظرآباد اراضی بیابانی وجود دارد و متأسفانه کانون‌های بحرانی فرسایش بادی در این دو شهرستان فعال است همچنین در حوزه بیابان‌زدایی نیز طی سال ۱۴۰۳ در شهرستان‌های نظرآباد و اشتهارد ۵۰۰ هکتار نهال‌کاری و ۲۱۳ هکتار عملیات مراقبت و آبیاری انجام شد و در سال ۱۴۰۴ نیز ۱۰۵ هکتار آبیاری صورت گرفت.