«بازیچه»؛ روایتی از تصویب حق کاپیتولاسیون / وقتی شاه ایران در برابر سرباز آمریکایی سر خم کرد

ایران؛ حیاط خلوت آمریکا

بر اساس متن این پوستر، در دوران پهلوی ایران نه یک کشور مستقل، بلکه حیاط خلوت ایالات متحده محسوب می‌شد. حضور ده‌ها هزار مأمور آمریکایی تحت عنوان «مستشار» در حساس‌ترین پست‌های کشور، نمادی از این وابستگی بود. این افراد با دریافت حقوق‌های چند برابری، عملاً نبض امور را در دست داشتند و شاه ایران بدون اجازه آن‌ها قادر به تصمیم‌گیری نبود.

کاپیتولاسیون؛ مصونیت قضایی برای جنایت

گزارش حاکی از آن است که انفعال محمدرضا شاه باعث گستاخی بیشتر طرف آمریکایی شد تا جایی که قانون «کاپیتولاسیون» را پیش روی او گذاشتند. طبق این قانون، اتباع آمریکایی در ایران از مصونیت کامل قضایی برخوردار می‌شدند.

نویسنده این پوستر با زبانی صریح تشریح می‌کند: «اگر سرباز آمریکایی به یک ایرانی تعرض می‌کرد، اموالش را می‌برد یا حتی او را به قتل می‌رساند، هیچ مقام ایرانی حق اعتراض و محاکمه او را نداشت.»

امضای سند ذلت بدون اعتراض

پایان‌بندی این روایت تاریخی به پذیرش بی‌چون‌ و چرای این قانون توسط شاه اشاره دارد؛ موضوعی که نشان می‌دهد چگونه استقلال قضایی و سیاسی کشور در آن دوران به بازیچه دست بیگانگان تبدیل شده بود.