جمعیت زیر خط فقر مطلق در ایران ۲ برابر شد

سید جواد حسینی با تشریح دلایل اعتراضات معیشتی مردم گفت: از سال ۱۳۹۷ به بعد روند فقر در جامعه ایران روزافزون شد به گونه‌ای که اکنون در این دهه جمعیت زیر خط فقر مطلق دو برابر شده است.

وی افزود: امروز به لحاظ جامعه‌شناختی با مولود یک ساختار اقتصادی معیوب مواجه نیستیم و با پدیده‌ای روبرو هستیم که از مسئله اقتصادی عبور کرده و تبدیل به مسئله مزمن ساختاری تهدیدزا شده است و ثبات اجتماعی و کارآمدی حکمرانی را به طرز معناداری با چالش مواجه کرده است.

حسینی تصریح کرد: فقر در همه جوامع وجود دارد اما زمانی است که فقر عمومیت می‌یابد و متاسفانه در ایران با این پدیده مواجهیم و نتیجه آن فشرده شدن طبقات است. این‌ها سبب می‌شود تاب آوری اقتصادی و اجتماعی مردم کاهش یابد.

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به نظریه یکی از اساتید جامعه شناسی کره جنوبی متذکر شد: فقر سه دار دارد، دار معیشتی، منزلتی و فرصتی که باعث می‌شود افراد بسیاری از فرصت‌های زندگی مانند ازدواج، سفر و... را از دست بدهند.

۴۰ درصد جمعیت زیر خط فقر 

وی افزود: تا سال ۱۳۹۷ به مدت ۱۰ سال نرخ فقر ۲۰ درصد بود و در سال ۹۸ به ۳۰ درصد رسید که در ۱۴۰۳ به ۴۰ درصد رسید و تحلیل‌ها می‌گوید امکان اینکه ۱۰ درصد دیگر اضافه شود وجود دارد و با پدیده عمومی شدن فقر مواجهیم یعنی الان جمعیت فقیر مطلق به دو برابر افزایش یافته است و این یعنی ۱۶ میلیون نفر فقیر به ۳۴ میلیون نفر رسیده است و ۴۰ درصد زیر خط فقر مطلق داریم.

رئیس سازمان بهزیستی تصریح کرد: دهک ۵ و ۶ که دهک‌های متوسط هستند و یک مقدار از فقر فاصله دارند، میزان فاصله آنها با مرز فقر نزدیک شده است و اکنون ۱۵ درصد آنها در حال رسیدن به فقر مطلق هستند همچنین با افول تاب‌آوری خانواده‌ها مواجه می‌شویم و امکان متوازن‌سازی را در زندگی به شکل متعارف از دست دادند.

رئیس سازمان بهزیستی اظهار داشت: در تقسیم بندی جهانی به لحاظ اقتصادی، ۷۰ درصد هزینه‌های خانوار صرف ۶ نیاز اصلی شامل خوراک، پوشاک، مسکن، حمل و نقل و آموزش می‌شود اما در ایران اکنون به طور میانگین ۸۰ درصد هزینه‌های خانوار را تامین این ۶ قلم کالا اختصاص می‌دهد و این رقم در کلان‌شهرها ۹۰ درصد است و این یعنی خانواده امکان مانور و جابه‌جایی هزینه‌ها را ندارند و اگر شوک اقتصادی به خانواده وارد بیاید، امکان جابه جایی هزینه مصرفی وجود ندارد و شاهد افول تاب آوری خانواده خواهیم بود.

۶۸ درصد هزینه خانواده بابت خوراک و مسکن

وی در ادامه دو عامل تشدیدکننده را برشمرد و گفت: دو نکته این را تشدید کرده است، نخست سهم هزینه‌های مسکن است که از ۲۷ درصد سبد هزینه خانوار تا سال ۱۳۹۵ در سال ۱۴۰۳ به ۴۲ درصد رسیده است و این سهم برای کلان‌شهرها بالای ۶۰ درصد است همچنین بیش از ۶۸ درصد هزینه‌های خانوارها را خوراک و مسکن تشکیل می‌دهد.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به آمارهای اقتصادی گفت: از سال ۱۳۹۰ به بعد نرخ تورم سالانه ۲۷ درصد بود و متوسط افزایش دستمزد کارکنان رسمی دولت ۱۷ و کارکنان غیردولتی ۱۶ درصد بود و سالانه ۱۰ درصد و ۱۱ درصد قدرت تسلط این گروه‌ها به هزینه‌های زندگی کاهش یافته است.

۴ میلیون نفر دچار فقر شدید

وی عنوان کرد: فقر مطلق و فقر شدید در جامعه رشد یافته است و ۴۴ درصد جمعیت کشور دچار فقر مطلق هستند یعنی ۳۵ میلیون نفر از مردم توان تامین هزینه‌های ضروری زندگی را آنگونه که شایسته است ندارند و ۴ میلیون دچار فقر شدید هستند و هزینه‌های کافی برای تامین معمول زندگی را ندارند و این وضعیت تضعیف سلامت جسمی، روانی و چرخه بین‌نسلی فقر را به همراه دارد.‌

‌حسینی با بیان اینکه تناقض نمایی بین دستگاه‌های حمایتی داریم، توضیح داد: سال ۱۴۰۴، ۹۲۳ هزار میلیارد تومان برای حمایت اجتماعی از سوی دولت تخصیص یافت و ۱۷۳ هزار میلیارد تومان برای محرومیت‌زدایی داشتیم و ۲۰ درصد بودجه کشور برای نهادهای حمایتی و سه درصد تولید ناخالص ملی برای رفع محرومیت‌زدایی است. در جهان سهم بودجه حمایتی از تولید ناخالص ملی ۱.۵ درصد است و این رقم در ایران دو برابر است اما خروجی ندارد چون فاقد رشد اقتصادی پایدار هستیم و هر چقدر هزینه کنیم، بلعیده می‌شود همچنین فراوانی و پراکندگی دستگاه‌های حمایتی زیاد است و همپوشانی مؤثر ندارند از سوی دیگر ضعف در هدف‌گیری داریم مثلاً برخی طرح‌های حوزه اشتغال فرد بیکار را به بیکار بدهکار تبدیل می‌کند با این حال اصل قضیه بن‌بست رشد اقتصادی است.

رئیس سازمان بهزیستی ادامه داد: در دهه‌های اخیر در ایران دو درصد رشد اقتصادی داشتیم و میانگین رشد اقتصادی جهان سه درصد و منطقه ۴ درصد بود نتیجه این وضعیت سقوط ۳۵ درصد درآمد سرانه نسبت به سال ۱۳۹۰ بود و همزمانی رشد ضعیف اقتصادی با تورم بالا و تحریم‌ها باعث دو برابر شدن خط فقر شده و طبقات متوسط را به مرز فقر رسانده است.

حسینی با اشاره به اینکه در سال ۱۴۰۱ دو میلیون نفر به جمعیت فقر مطلق اضافه شد، گفت: دولت‌ها در این شرایط باید محافظتی شوند و با طرح‌هایی نگذارند طبقات متوسط به دامن فقر مطلق بیفتند و این اتفاق در جامعه ایران در حال رخ دادن است.

وی عنوان کرد: به شدت نیازمند توسعه سیاست‌های حمایتی هستیم و طبقه متوسط عامل اصلی توسعه است و دو ویژگی دارد، زندگی‌اش فقیرانه نیست و بیشتر شکوفایی اجتماعی در آنها وجود دارد و حس می‌کند با تلاشی که می‌کند زندگی‌اش رو به بهبود می‌رود. وقتی این طبقه در آستانه فقر قرار بگیرد، زندگی همراه با فقر را تجربه می‌کند یا در معرض تجربه آن قرار می‌گیرد و این اتفاق خطرناک است.

رئیس سازمان بهزیستی ادامه داد: سقوط طبقه اقتصادی، نبود امکان جبران و درک بی عدالتی بستر اعتراض و حتی نارضایتی خشن را فراهم می‌کند و تمام این مواردی که مطرح کردم جزو دلایلی است که ما اعتراضات معیشتی را به حق می‌دانیم.

راهکار رهایی

رئیس سازمان بهزیستی متذکر شد: گذر از یارانه‌بگیری فراگیر به سمت گذر به سیاست‌های هدفمند یارانه‌ای، اصلاح سیاست‌های دستمزدی متناسب با تورم، سرمایه‌گذاری در کیفیت آموزش و سلامت، ایجاد فرماندهی واحد برای نهادهای حمایتی و تمرکز بر موانع رشد اقتصادی در تحریم‌ها را جدی بگیریم در غیر این صورت رهایی از مشکلات معیشتی و فقر کار ساده‌ای نیست.

وی با تاکید بر لزوم حفظ امنیت ملی گفت: عده‌ای وقتی این وضعیت را می‌بینند به بدنه اعتراضات اضافه و آن را اغتشاش می‌کشانند. الان ماموریت هر ایرانی است که حفاظت کند تا اعتراض درست مردمی به اغتشاش نیانجامد.

گفت‌وگو با نسل جدید را بلد نیستیم

آیت‌الله هاشمی، مدیرعامل انجمن بیماران ای‌بی نیز در ادامه این نشست گفت: در این دوره ۴۰۰ بیمار مبتلا به بیماری ای‌بی، عضو سازمان بهزیستی شدند و از خدمات و عملکرد این سازمان رضایت دارند.

وی افزود: متأسفانه زبان نسل جدید را به خوبی نمی‌دانیم و با آنها به خوبی گفت‌وگو نکردیم و باید زبان نسل جدید و افرادی را که الان بیرون می‌آیند به خوبی بدانیم و با آنها مماشات کنیم.

اکبر رجبی، مدیرعامل جمعیت طلوع بی‌نشان‌ها، گفت: ۱۵ روز است که بچه‌ها را در مرکز نگه داشتم تا از مرکز بیرون نیایند و تمام تلاش‌مان را می‌کنیم تا آنها را سرگرم کنیم تا از مراکز بیرون نیایند و به اعتراضات نروند.

وی با انتقاد از اصرار کارشناسان بهزیستی برای ترخیص فرزندانی که در مراکز نگه‌داری می‌شوند در سن ۱۸ سالگی افزود: اگر بچه را در ۱۸ سالگی رها کنیم به کجا برود؟ آیا می‌شود در این سن او را رها کرد؟

۸۰ درصد اعتراضات معیشتی است

یوسف اصلانی مدیرعامل مجموعه بهشت امام رضا گفت: ۸۰ درصد کسانی که به خیابان می‌آیند جیب خالی دارند و الان باید به جامعه هدف بهزیستی به لحاظ معیشتی واقعاً رسیدگی کرد و جامعه هدفمان را حفظ کنیم و نگذاریم به خیابان‌ها بیایند.

صمدی‌نیا از دیگر حاضران در نشست گفت: در کشور تا به حال چیزی به نام آموزش اعتراض نداشتیم. چه کسی باید به مردم آموزش دهد اگر اعتراض دارید باید چگونه اعتراض کنید؟ امروز جنگ ما جنگ روایت‌هاست و باید به مردم روشنگری کنیم که این اغتشاشات چه تبعاتی دارد و امکان اعتراض به حق را هم ایجاد کنیم.

جعفری نیز عنوان کرد: تشکل مردمی که بتواند اعتراضات و مشکلات را به گوش حاکمیت برساند نداریم و سازمان اجتماعی وزارت کشور امروز باید زودتر از بهزیستی این نشست را برگزار می‌کرد. این مجموعه‌ها بستری هستند برای ارتباط میان مردم با حاکمیت.

وی افزود: تبعات آزادسازی نرخ ارز برای موسسات غیردولتی خیلی بیشتر است و نیازمند حمایت جدی هستند تا بتوانند فعالیت‌های خود را ادامه دهند.