کارشناس کشاورزی در گفتوگو با پانا:
آموزش مهارتی در هنرستانها میتواند کشاورزی را از روشهای سنتی خارج کند
تهران (پانا) - کارشناس کشاورزی، با تأکید بر ضرورت تقویت آموزشهای تخصصی و عملی در هنرستانهای کشاورزی گفت: تربیت نیروی ماهر و آشنا با فناوریهای روز میتواند نقش مهمی در افزایش بهرهوری، مدیریت منابع آب و جلوگیری از خسارتهای ناشی از روشهای سنتی کشاورزی داشته باشد.
در حالی که نگاه عمومی به بخش کشاورزی همچنان معطوف به روشهای سنتی و نیروی کار یدی است، نسل جدید هنرجویان در هنرستانهای کشاورزی کشور در حال بازتعریف این صنعت هستند. این مراکز آموزشی دیگر صرفاً محل آموزش شخم زدن نیستند، بلکه به آزمایشگاههای زندهای برای پیادهسازی «کشاورزی دقیق»، مدیریت زنجیره تأمین و تولید محصولات با ارزش افزوده بالا تبدیل شدهاند.
عبور از کلیشهها در کشاورزی
برخلاف تصورات رایج، سرفصلهای آموزشی در هنرستانهای پیشرو اکنون بر محور فناوریهای نوین میچرخد. هنرجویان رشتههای امور باغی و زراعی، امروز با مفاهیمی مانند «اینترنت اشیاء (IoT)» در مدیریت آبیاری، استفاده از پهپادها برای پایش سلامت گیاهان و تحلیل دادههای خاک آشنا میشوند.
این تغییر رویکرد نشان میدهد که خروجی این هنرستانها، تکنسینهایی هستند که قادرند با کمترین مصرف منابع (آب و کود)، بالاترین بازدهی را ایجاد کنند. این همان حلقه مفقودهای است که میتواند بحران آب و خاک کشور را از طریق «مدیریت علمی» مهار کند.
اقتصاد کشاورزی؛ تمرکز بر ارزش افزوده به جای خامفروشی
یکی از جدیترین ابعاد فعالیت هنرستانهای کشاورزی، آموزش اصول «صنایع تبدیلی و تکمیلی» است. هنرجویان شاخه صنایع غذایی یاد میگیرند که چگونه یک محصول خام را با فرآوری استاندارد، بستهبندی مناسب و برندسازی، به کالایی صادراتی تبدیل کنند.
از منظر اقتصادی، این یعنی جلوگیری از هدررفت سرمایه ملی. اگر هنرجویی بتواند ضایعات پس از برداشت را از ۳۰ درصد به زیر ۱۰ درصد برساند، عملاً بدون افزایش سطح زیر کشت، حجم قابل توجهی به سبد غذایی کشور اضافه کرده است.
این نگاه، هنرستان را به یک بنگاه اقتصادی کوچک تبدیل میکند که مستقیماً بر تراز تجاری غیرنفتی اثرگذار است.
تربیت مدیران مزرعه؛ پیوند مهندسی و اجرا
با توجه به نیاز روزافزون بازار به نیروهای متخصص، هنرستانهای کشاورزی پلی میان علوم مهندسی و واقعیتهای میدانی هستند. دانشآموزان در این مراکز نه تنها با بیولوژی گیاه، بلکه با «اصول حسابداری کشاورزی»، «مدیریت ریسک» و «بازاریابی دیجیتال» آشنا میشوند.
این ترکیب مهارتی باعث میشود فارغالتحصیلان این هنرستانها توانایی راهاندازی استارتاپهای کشاورزی (Agri-Tech) را داشته باشند. آنها کسانی هستند که میتوانند طرحهای کلان دولتی را در مقیاس خرد و با دقت بالا اجرا کنند.
تابآوری ملی و اشتغال پایدار
از منظر امنیت ملی، هنرستانهای کشاورزی ستون فقرات «تابآوری غذایی» کشور هستند. در شرایطی که تحریمها یا نوسانات ارزی واردات نهادهها را دشوار میکند، وجود نیروی انسانی ماهر که توانایی تولید بذر، اصلاح الگوهای کشت و پرورش جایگزینهای پروتئینی (مانند آبزیان و دامهای سبک) را دارد، یک مزیت استراتژیک محسوب میشود.
همچنین، ایجاد اشتغال در این بخش به دلیل ماهیت تقاضای همیشگی برای غذا، از ثبات بیشتری نسبت به سایر مشاغل برخوردار است و میتواند مهاجرت از روستا به شهر را معکوس کند.
کشاورزی؛ علمی که نگاه فنی و داشتن مهارت عملکرد بسیار متفاوتی ایجاد میکند
مسعود فارغی؛ کارشناس کشاورزی در گفتوگو با پانا با اشاره به تجربه خود در هنرستان کشاورزی اظهار کرد: «آموزش اصولی و فنی در حوزه کشاورزی تفاوت قابل توجهی با ورود افراد بدون تخصص به این حوزه دارد. کسی که بداند چه کاری انجام میدهد و اصول آن را بهدرستی آموخته باشد، طبیعتاً عملکرد متفاوتی خواهد داشت.»
وی با اشاره به برخی مشکلات موجود در الگوی کشت افزود: «یکی از مشکلاتی که در کشاورزی دیده میشود، حرکت جمعی کشاورزان به سمت محصولی است که در یک سال سودآوری بیشتری داشته است. برای مثال، ممکن است یک سال همه به سمت کشت پیاز بروند و سال بعد به دلیل کاهش قیمت و اشباع بازار دچار ضرر شوند. در حالی که با آموزش اصولی و برنامهریزی برای تنوع کشت میتوان از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری کرد.»
ضرورت آموزش مدیریت آب و فناوریهای نوین
این کارشناس کشاورزی با اشاره به مصرف بالای آب در برخی محصولات و روشهای کشت سنتی گفت: «میزان مصرف آب و تأثیر آن بر منابع موجود باید از همان زمان آموزش به کشاورزان آینده منتقل شود.»
فارغی، توسعه آبیاری قطرهای را از اقدامات مثبت در بخش کشاورزی دانست و اظهار کرد: «استفاده از روشهای نوین آبیاری علاوه بر کاهش مصرف آب، میتواند هزینههای مربوط به انرژی و برق را نیز کاهش دهد و بهرهوری را افزایش دهد. با این حال، همچنان بخش قابل توجهی از کشاورزان و باغداران از روشهای سنتی استفاده میکنند.»
وی تأکید کرد: «آموزش استفاده از تجهیزات نوین، انتخاب بذر اصلاحشده، شناخت روشهای مناسب کشت و همچنین آشنایی با اصول مدیریت آب باید در هنرستانهای کشاورزی مورد توجه قرار گیرد.»
آموزش باید با تجهیزات بهروز همراه باشد
فارغی درباره اهمیت تجهیزات هنرستانهای کشاورزی نیز گفت: «اگر هنرستانها به ماشینآلات و تجهیزات بهروز مجهز نباشند، آموزش عملی به شکل مطلوب انجام نمیشود.»
وی افزود: «هنرجویان باید کار با ماشینآلات جدید کشاورزی، تجهیزات سمپاشی و فناوریهای مورد استفاده در واحدهای تولیدی را بهصورت عملی تجربه کنند. آموزش در رشتههایی مانند کشاورزی، ماشینهای کشاورزی، صنایع غذایی و دام و طیور زمانی اثربخش خواهد بود که دانشآموز در کنار آموزش نظری، امکان کار عملی نیز داشته باشد.»
این کارشناس کشاورزی با اشاره به تجربه هنرستانهای کشاورزی در گذشته گفت: «در برخی هنرستانها امکاناتی مانند مرغداری، گلخانه و واحدهای عملی وجود داشت و دانشآموزان میتوانستند مراحل مختلف تولید را از نزدیک تجربه کنند. چنین آموزشهایی باعث میشود فرد پس از ورود به بازار کار، آمادگی بیشتری برای فعالیت حرفهای داشته باشد.»
ضرورت معرفی ظرفیتهای شغلی کشاورزی
فارغی همچنین بر لزوم اطلاعرسانی درباره فرصتهای شغلی و درآمدی رشتههای کشاورزی تأکید کرد و گفت: «بسیاری از خانوادهها و دانشآموزان از ظرفیتهای این رشتهها اطلاع کافی ندارند و به همین دلیل استقبال از هنرستانهای کشاورزی کمتر از ظرفیت واقعی آنها است.»
وی افزود: «هنرستانها میتوانند علاوه بر کشاورزی، مهارتهایی مانند مکانیکی، جوشکاری و تعمیر ماشینآلات را نیز آموزش دهند؛ مهارتهایی که برای فردی که در مناطق کشاورزی فعالیت میکند بسیار کاربردی است و حتی میتواند بخشی از نیازهای فنی خود را بدون مراجعه به شهر برطرف کند.»
این کارشناس کشاورزی با اشاره به اهمیت آموزش مهارتهای مرتبط با نقشهبرداری و اصلاح زمین نیز اظهار کرد: «آشنایی هنرجویان با شیب زمین، مسیر حرکت آب و روشهای مناسب آبیاری میتواند در آینده به افزایش بهرهوری زمینهای کشاورزی کمک کند.»
حمایت از هنرجویان برای ورود به بازار کار
فارغی با ارائه پیشنهادی اظهار کرد: «برای دانشآموختگان هنرستانهای کشاورزی، حمایتهای مالی و تسهیلاتی در نظر گرفته شود تا بتوانند آموختههای خود را در مقیاس کوچک وارد مرحله اجرا کنند.»
وی گفت: «میتوان با ارائه تسهیلات و طرحهای کوچک، زمینه فعالیت هنرجویان را فراهم کرد تا پس از پایان تحصیل بتوانند کسبوکار خود را آغاز کنند و تجربه عملی به دست آورند.»
هشدار درباره آثار بلندمدت استفاده نادرست از پلاستیک
این کارشناس کشاورزی همچنین نسبت به استفاده نادرست از پوششهای پلاستیکی در زمینهای کشاورزی هشدار داد و گفت: «استفاده از پلاستیک ممکن است در کوتاهمدت باعث افزایش تولید شود، اما اگر بقایای آن در زمین باقی بماند، در بلندمدت میتواند به خاک آسیب بزند و کیفیت زمین را کاهش دهد.»
فارغی تأکید کرد: «بسیاری از کشاورزان به دلیل نبود آموزش کافی، تنها به منفعت یک یا دو سال آینده توجه میکنند، در حالی که باید پیامدهای روشهای تولید بر زمین و منابع طبیعی نیز مورد توجه قرار گیرد.»
وی خاطرنشان کرد: «اطلاعرسانی، آموزش بهروز، تجهیز هنرستانها و حمایت از هنرجویان میتواند موجب شود آموزش کشاورزی از حالت صرفاً نظری خارج شده و نیروی انسانی ماهر و آشنا با فناوریهای جدید وارد این بخش شود.»
ارسال دیدگاه