درفش کاویانی؛ نشانِ سربلندی و مظهر عزم ملت ایران

درفش کاویانی یا اختر کاویان، پرچم کهن و باستانی ایران، از دوران پادشاهی پیشدادی و کیانی تا پایان دوران ساسانیان، همواره نماد اقتدار بوده است. بنا بر روایت حکیم فردوسی در شاهنامه، این درفش با خیزش قهرمانانه کاوهٔ آهنگر علیه ستمِ ضحاک و در پیِ آغاز پادشاهی فریدون، پدید آمد.

این پرچم باشکوه با نوارهایی به رنگ‌های سرخ، زرد، کبود و بنفش آراسته شده بود که در میان آن‌ها، ستاره‌ای درخشان (اختر) خودنمایی می‌کرد؛ از همین رو، در متون کهن با نام «اختر کاویانی» نیز از آن یاد شده است. ریشهٔ این نماد در آن لحظه رقم خورد که کاوه، پیش‌بند چرمی آهنگری‌اش را بر نیزه‌ای چوبی استوار کرد تا مردمان را برای شورش علیه ظلم، گرد خویش فراخواند.

پس از پیروزی در این نبرد حماسی و بر تخت نشستن فریدون، این درفش مورد تکریم قرار گرفت و با افزودن گوهرها و جواهراتی گران‌بها، شکوه بیشتری یافت. روایت‌ها می‌گویند این پرچم که از پوست پلنگ یا شیر ساخته شده بود، ابعادی حدود ۵ در ۷٫۵ متر داشت.

هرچند برخی پژوهشگران بر این باورند که این پرچم در دوران هخامنشی و اشکانی نیز پرچم ملی ایران بوده، اما شواهد تاریخی حکایت از آن دارند که در دوران ساسانی، درفش کاویانی پرچم رسمی و رسمی‌ترین نشانِ جنگی بود.

سرانجام در نبرد قادسیه، این درفش به فرمان عمر بن خطاب در آتش سوخت و جواهرات آن به غارت رفت؛ اما میراث این پرچم، نه در پارچه و گوهر، که در روحیهٔ آزادی‌خواهی و مقاومت ایرانیان در طول تاریخ نهفته است.»