توسعه کتابخانه‌های عمومی کشور در ۲۵ استان کشور با رونمایی از ۳۴ کتابخانه سیار

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور  از رونمایی و اضافه شدن ۳۴ کتابخانه سیار به ناوگان کتابخانه‌های عمومی کشور خبر داد و گفت: این کتابخانه‌ها با اولویت استان‌های فاقد کتابخانه سیار و مناطق محروم به کار گرفته می‌شوند.

آزاده نظربلند در نشست خبری با تشریح رویکردها و برنامه‌های جدید نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اظهار کرد: دسترسی عادلانه به منابع، ارتقای کیفیت تجربه مخاطبان و میزان اثربخشی خدمات، از جمله موضوعاتی است که در کانون توجه این نهاد قرار دارد. در این دوره، مدیریت داده‌محور و تصمیم‌گیری مبتنی بر اطلاعات به‌عنوان یکی از ارکان اصلی اقدامات دنبال می‌شود.

وی با اشاره به تغییر رویکرد نهاد در توسعه خدمات کتابخانه‌ای افزود: تلاش کرده‌ایم توسعه فضاهای کتابخانه‌ای را با اولویت مناطق کم‌برخوردار و مناطقی که فاقد کتابخانه هستند، دنبال کنیم.

نظربلند، رایگان‌سازی و یکپارچه‌سازی دسترسی به خدمات کتابخانه‌ای را از دیگر اقدامات نهاد برشمرد و گفت: عضویت در کتابخانه‌های عمومی، امانت کتاب، استفاده از فضاهای عمومی و خدمات فرهنگی به‌صورت رایگان امکان‌پذیر است. همچنین با تعریف عضویت سراسری، هر فرد ایرانی می‌تواند با عضویت در یک کتابخانه عمومی از خدمات سایر کتابخانه‌های عمومی کشور نیز استفاده کند.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با تأکید بر افزایش نقش کتابداران و مخاطبان در انتخاب منابع کتابخانه‌ای تصریح کرد: به‌جای آنکه فهرستی ثابت از منابع در مرکز تهیه و برای کتابخانه‌ها ارسال شود، تلاش کرده‌ایم کتابداران براساس نیازهای شناسایی‌شده و فهرست‌های در اختیار، منابع مورد نیاز مخاطبان خود را انتخاب کنند. همچنین به‌جای انباشت منابع، گردش و استفاده مؤثر از کتاب‌ها را مورد توجه قرار داده‌ایم.

وی توسعه کتابخانه‌های سیار، بهره‌برداری از فضاهای جدید، بازطراحی محیط کتابخانه‌ها، عضویت سراسری، تقویت زیرساخت‌های دیجیتال و گسترش برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی را از دیگر برنامه‌های این نهاد عنوان کرد.

گسترش خدمات کتابخانه‌ای با اولویت مناطق محروم

نظربلند با تشریح مفهوم جدید «نقطه خدمت» در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور گفت: در رویکرد جدید، خدمات کتابخانه‌ای دیگر محدود به ساختمان‌های ثابت نیست و تلاش می‌کنیم خدمات را به محل حضور مخاطبان ببریم. توسعه کتابخانه‌های سیار و طرح‌هایی مانند ارسال کتاب به مناطق مختلف، در همین راستا انجام می‌شود.

وی با بیان اینکه در حال حاضر ۴۴۸۶ نقطه خدمت در کشور وجود دارد، افزود: این نقاط خدمت بیش از یک‌ونیم میلیون مترمربع وسعت دارند و ۱۲۷۲ نقطه از آن‌ها در مناطق روستایی قرار گرفته‌اند.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور ادامه داد: در مجموع، تعداد نقاط خدمت در ۲۲ ماه گذشته بیش از ۱۵ درصد افزایش داشته و تعداد کتابخانه‌های عمومی نیز با رشد ۱۵ درصدی همراه بوده است. همچنین تعداد کتابخانه‌های عمومی سیار افزایش یافته و در حال حاضر ۶۸ نقطه خدمت توسط کتابخانه‌های سیار پوشش داده می‌شود.

وی با اشاره به نقش کتابخانه‌های سیار در گسترش عدالت فرهنگی اظهار کرد: در بسیاری از مناطقی که کتابخانه‌های سیار به آن‌ها مراجعه می‌کنند، هیچ نقطه یا خدمت فرهنگی دیگری وجود ندارد و این کتابخانه‌ها نقش مهمی در دسترسی ساکنان مناطق محروم و روستاهای فاقد کتابخانه به منابع فرهنگی دارند.

۳۴ کتابخانه سیار به ناوگان کتابخانه‌های عمومی اضافه می‌شود

نظربلند از رونمایی ۳۴ کتابخانه سیار همزمان با سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران خبر داد و گفت: این ۳۴ کتابخانه سیار به ۲۵ استان کشور اعزام می‌شوند و اولویت با استان‌هایی است که تاکنون از این ظرفیت برخوردار نبوده‌اند.

وی افزود: پیش از این، چهار استان کشور فاقد کتابخانه سیار بودند که با اضافه شدن این ۳۴ دستگاه، تمام استان‌های کشور از ظرفیت کتابخانه سیار بهره‌مند خواهند شد.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور ابراز امیدواری کرد تا پایان سال حداقل ۱۰ دستگاه دیگر نیز به ناوگان کتابخانه‌های سیار اضافه شود و تعداد این کتابخانه‌ها به ۱۱۶ دستگاه برسد.

وی خاطرنشان کرد: با اضافه شدن ۳۴ خودروی جدید، حدود ۳۵۰ نقطه خدمت جدید به ظرفیت خدمات‌رسانی کتابخانه‌های عمومی کشور افزوده خواهد شد. این اقدام می‌تواند زمینه دسترسی بیشتر هموطنان در مناطق محروم به کتاب و خدمات کتابخانه‌ای را فراهم کند.

افتتاح بیش از ۷۰ کتابخانه جدید در دو سال گذشته

نظربلند در ادامه با اشاره به توسعه فضاهای کتابخانه‌ای در کشور گفت: از آبان ۱۴۰۳ تا آبان ۱۴۰۵ بیش از ۷۰ کتابخانه جدید با زیربنایی بالغ بر ۲۵ هزار مترمربع به بهره‌برداری رسیده است.

وی با اشاره به برخی پروژه‌های افتتاح‌شده اظهار کرد: کتابخانه فرشتگان میناب و یکی از پروژه‌های کتابخانه‌ای شیراز از جمله طرح‌هایی هستند که با امکانات و بخش‌های متنوع از جمله فضاهای ویژه کودکان و نوجوانان و سالمندان مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌اند.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور همچنین با اشاره به آسیب‌دیدن تعدادی از کتابخانه‌ها در جریان جنگ گفت: بیش از ۶۴ کتابخانه در جریان جنگ آسیب دیدند که بخشی از آن‌ها با وجود آسیب‌های متوسط و کم، مجدداً به چرخه خدمت‌رسانی بازگشته‌اند.

وی از کتابخانه شهید باکری در آذربایجان شرقی و کتابخانه مرکزی خرم‌آباد به‌عنوان نمونه‌هایی از کتابخانه‌های بازگشایی‌شده نام برد.

بازطراحی کتابخانه‌ها متناسب با نیاز نوجوانان

نظربلند در بخش دیگری از سخنان خود، بازطراحی فضاهای کتابخانه‌ای را از برنامه‌های جدی نهاد عنوان کرد و گفت: هدف ما ایجاد محیطی چندلایه است که امکان مطالعه و تمرکز عمیق، تعامل اجتماعی و مشارکت مخاطبان را فراهم کند.

وی با تأکید بر ضرورت شناخت علایق نسل نوجوان افزود: یکی از چالش‌های کتابخانه‌های عمومی، شناخت ناکافی از سلیقه و نیازهای نسل جوان بوده است. به همین منظور، پژوهشی برای شناخت علایق نوجوانان و عوامل مؤثر بر حضور و مشارکت آنان در کتابخانه‌های عمومی سفارش داده‌ایم که نتایج آن به‌زودی منتشر خواهد شد.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور خاطرنشان کرد: تجربه نشان داده است که بازطراحی فضاها و ایجاد محیط‌های متناسب با نیاز مخاطبان، می‌تواند میزان استقبال و مراجعه به کتابخانه‌ها را چندین برابر افزایش دهد.

۳۱۰ پروژه در حال ساخت با نیاز اعتباری بیش از ۹ همت

نظربلند در ادامه به وضعیت پروژه‌های عمرانی و فضاهای در حال ساخت اشاره کرد و گفت: در حال حاضر ۳۱۰ پروژه با متراژ بیش از ۳۰۰ هزار مترمربع در حال ساخت است که تکمیل آن‌ها به اعتباری بالغ بر ۹ همت نیاز دارد.

وی با اشاره به جایگاه نهاد به‌عنوان بهره‌بردار ساختمان‌های کتابخانه‌ای، بیان کرد: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور بهره‌بردار این ساختمان‌هاست و در بحث عمرانی، ورودی مستقیمی ندارد.

دبیرکل نهاد همچنین از کتابخانه مرکزی اراک به‌عنوان یکی از پروژه‌های مهم در دست اقدام یاد کرد و گفت: این کتابخانه در مرحله تجهیز قرار دارد و در آینده‌ای نزدیک به‌عنوان بزرگ‌ترین کتابخانه مرکزی به بهره‌برداری خواهد رسید. در طراحی این مجموعه، الگوی خانواده‌محور مورد توجه قرار گرفته و بخش‌های مختلف آن برای پاسخ‌گویی به نیازهای گروه‌های مختلف اعضای خانواده پیش‌بینی شده است.

ارسال بیش از ۲ میلیون و ۳۶۶ هزار نسخه کتاب به کتابخانه‌های کشور

وی در بخش دیگری از این نشست، با تشریح سیاست‌های نهاد در حوزه منابع کتابخانه‌ای، بر تغییر رویکرد از انباشت منابع به گردش و استفاده مؤثر از کتاب تأکید کرد و گفت: در این دوره تلاش شده است نقش کتابداران در انتخاب و تأمین منابع افزایش یابد؛ چراکه کتابداران به دلیل ارتباط مستقیم با اعضا، شناخت دقیق‌تری از نیازها و علایق مخاطبان دارند.

نظربلند با اشاره به اجرای طرح‌های مختلف در این حوزه، از جمله طرح «شهرزاد»، اظهار کرد: در قالب طرح شهرزاد، رمان‌ها و آثار ادبیات داستانی با انتخاب کتابداران به کتابخانه‌ها اضافه شده است. طرح‌های «تاک» و «قایق کاغذی» نیز از دیگر برنامه‌های اجراشده در حوزه تأمین و روزآمدسازی منابع هستند.

وی افزود: در مجموع، در قالب سه طرح اجراشده، بیش از ۲ میلیون و ۳۶۶ هزار نسخه کتاب خریداری و به کتابخانه‌های سراسر کشور ارسال شده است.

دبیرکل نهاد با اشاره به ضرورت مشارکت خیرین و سازمان‌ها در توسعه منابع کتابخانه‌ای، گفت: برای تأمین نیازهای کتابخانه‌ها و گسترش منابع، به همراهی خیرین و سازمان‌ها از طریق ظرفیت مسئولیت اجتماعی نیازمندیم.

وی همچنین از امانت بیش از ۵۵ میلیون نسخه کتاب در این دوره بیست‌ودوماهه خبر داد و میزان امانت ماهانه به عضو را یک ممیز ۷ دهم درصد اعلام کرد.

توسعه خدمات دیجیتال و حرکت به سمت ساختارهای دانایی‌محور

نظربلند در تشریح اقدامات نهاد در حوزه فناوری، تحول دیجیتال را یکی از محورهای مهم فعالیت این مجموعه دانست و به اجرای طرح عضویت سراسری کتابخانه‌ها اشاره کرد.

وی با تشریح ابعاد مختلف عضویت سراسری، از جمله عضویت عمومی، عضویت پایه و معافیت دهک‌های مشمول از پرداخت حق عضویت، هدف این طرح را تسهیل و یکپارچه‌سازی دسترسی مردم به خدمات کتابخانه‌های عمومی عنوان کرد.

دبیرکل نهاد همچنین توسعه پلتفرم‌های دیجیتال را از دیگر اقدامات این حوزه برشمرد و به ظرفیت‌های پلتفرم «هم‌خوان»، «اهدانش»، پلتفرم امانت دیجیتال و «باشگاه هم‌خوان» اشاره کرد.

وی این اقدامات را بخشی از حرکت نهاد به سمت توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، تسهیل دسترسی مخاطبان به منابع و خدمات و بهره‌گیری از ظرفیت فناوری برای ارتقای کیفیت خدمات کتابخانه‌ای دانست.

اجرای بالغ بر ۲۹۰ هزار فعالیت فرهنگی در کتابخانه‌های عمومی کشور

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در بخش پایانی سخنان خود، به برنامه‌های فرهنگی و ترویجی نهاد اشاره کرد و گفت: برنامه‌های فرهنگی نهاد در سال جاری با رویکردی تازه و متناسب با مناسبت‌ها و نیازهای جامعه دنبال شده است.

وی با اشاره به برنامه‌های مرتبط با موضوع شهادت رهبر کتابخوان، در قالب برنامه «آقای شهید»، به حضور کتابداران و اعضای کتابخانه‌های عمومی در تجمعات و برنامه‌های مختلف اشاره کرد و افزود: در حوزه ترویج کتابخوانی نیز بسته‌های ویژه‌ای همچون «به استقبال» و «به پیشنهاد آقا» طراحی و اجرا شده است.

نظربلند با ارائه آماری از فعالیت‌های فرهنگی کتابخانه‌های عمومی کشور، اعلام کرد: در این مدت، بالغ بر ۲۹۰ هزار فعالیت فرهنگی در سراسر کشور اجرا شده که شامل برنامه‌های رونمایی کتاب، جمع‌خوانی، مسابقات کتابخوانی و کارگاه‌های آموزشی بوده است.

وی همچنین با اشاره به شکل‌گیری «آکادمی ترویج خواندن»، این مجموعه را بستری برای توسعه دانش و مهارت‌های تخصصی در حوزه ترویج کتابخوانی و ارتقای توانمندی فعالان این عرصه دانست.

دبیرکل نهاد در ادامه، برگزاری جشنواره‌ها و رویدادهای فرهنگی متناسب با مناسبت‌های ملی و فرهنگی را از دیگر اقدامات این مجموعه برشمرد و به پویش‌های «ایستاده برای ایران» یک و دو، رویداد کتابخوانی «هم‌مکتب» و «جان پدر» اشاره کرد.

نظربلند در پایان، با قدردانی مجدد از همراهی اصحاب رسانه، ابراز امیدواری کرد تعامل و همکاری رسانه‌ها با نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در مسیر معرفی ظرفیت‌ها، تبیین خدمات و گسترش فرهنگ مطالعه و ارتقای جایگاه کتابخانه‌های عمومی در جامعه تداوم یابد.

بهره‌برداری از ۳۴ کتابخانه سیار در هفته کتاب / کتابخانه عمومی؛ خدمتی فراگیر و در دسترس همه

در بخش پایانی این نشست، از پوستر دومین دوره رویداد «هم‌خوان؛ جایزه کتابخانه عمومی ایران» رونمایی شد.