شعیبی: ۷۴ درصد آثار جشنواره فیلم کوتاه تهران متعلق به شهرستان‌هاست/ هوش مصنوعی باید ابزار سینما باشد
تهران (پانا) - دبیر چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران با اشاره به رشد کیفی آثار داستانی و پویانمایی اعلام کرد ۷۴ درصد آثار حاضر در این دوره متعلق به شهرستان‌هاست. به گفته او، حضور ۱۶ مهمان خارجی، پیگیری تمدید اعتبار اسکارکوالیفای، توسعه حمایت‌های تولیدی و راه‌اندازی پلتفرم تخصصی نمایش فیلم کوتاه از مهم‌ترین برنامه‌های انجمن سینمای جوانان ایران است.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، نشست رسانه‌ای چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران صبح یکشنبه ۱۹v مهر با حضور بهروز شعیبی، دبیر جشنواره و مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران و رکسانا قهقرایی، مدیر روابط‌عمومی جشنواره، در پردیس سینمایی ملت برگزار شد.
این نشست با قرائت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود جمهوری اسلامی ایران آغاز شد و پس از نمایش تیزر این دوره از جشنواره، بهروز شعیبی ضمن خوشامدگویی به اهالی رسانه، درگذشت داریوش عیاری، فیلمبردار باسابقه و از پایه‌گذاران سینمای آزاد را تسلیت گفت و روز جهانی دختر را به دختران ایران تبریک گفت.
رشد کیفی آثار داستانی و پویانمایی
شعیبی با اشاره به شرایط یک سال گذشته گفت: «یک سال از دیدار قبلی ما می‌گذرد و در این مدت، سال عجیب و دشواری را پشت سر گذاشتیم؛ به‌گونه‌ای که پیش‌بینی روزهای آینده برای ما آسان نبود. با این حال، فرهنگ و هنر که می‌تواند بستر شکل‌گیری اتفاق‌ها و درام باشد، نقش خود را به‌طور کامل ایفا کرد.»
وی افزود: آثار رسیده به بخش ملی جشنواره امسال، در مقایسه با سه دوره گذشته از سطح بالاتری برخوردار بودند. یکی از ویژگی‌های مهم این دوره، رشد جدی بخش پویانمایی است که موجب افزایش زمان باکس‌های نمایش این بخش شد. بخش داستانی نیز از نظر کمی و کیفی رشد کرده و کیفیت آثار فیلم‌اولی‌ها برای برگزارکنندگان جشنواره شگفت‌انگیز بوده است.
دبیر جشنواره درباره انتخاب عبارت «اندیشه ایرانی» در فراخوان این دوره توضیح داد: انتشار فراخوان با شرایط ناشی از جنگ رمضان هم‌زمان شد و این وضعیت موجب شد داشته‌های فرهنگی و تاریخی خود را دوباره مرور کنیم. اندیشه ایرانی اشاره به مؤلفه‌هایی دارد که بخشی از پیشینه و فرهنگ ما هستند، اما گاهی از آن‌ها غفلت می‌کنیم. به همین دلیل تصمیم گرفتیم در بخش ملی، بازگشتی جدی‌تر به داشته‌های فرهنگی خود داشته باشیم.
«قصه‌های مدرسه» با داورانی از ایران، هند و روسیه
شعیبی درباره پیچینگ بین‌المللی «قصه‌های مدرسه» نیز گفت: طرح‌های متعددی به این بخش ارسال شد و در نهایت ۱۱ اثر مورد داوری قرار گرفتند. این رویداد اکنون در مرحله معرفی نامزدها قرار دارد و داورانی از سه کشور ایران، هند و روسیه به‌صورت آنلاین آثار را بررسی کرده‌اند. جمع‌بندی نهایی داوری‌ها نیز در تهران انجام می‌شود.
حضور ۱۶ مهمان خارجی در جشنواره
دبیر چهل‌وسومین جشنواره فیلم کوتاه تهران درباره بخش بین‌الملل اظهار کرد: ۱۶ مهمان خارجی به‌طور قطعی در این دوره حضور خواهند داشت که تعدادی از آن‌ها داور و تعدادی فیلمساز هستند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت امور خارجه نیز برای تسهیل حضور مهمانان بین‌المللی با جشنواره همکاری کرده‌اند.
وی ادامه داد: مهمانانی از هلند، مکزیک، روسیه، ترکیه و هند در جشنواره حضور دارند. همچنین برنامه‌هایی برای مرور سینمای آفریقا، مصر، ترکیه و روسیه طراحی شده است. نمایش فیلم‌های منتخب جشنواره‌های مختلف و برگزاری نشست‌های پس از نمایش می‌تواند فرصت ارزشمندی برای فیلمسازان و مخاطبان باشد.
شعیبی درباره حضور فیلمسازانی که در دوره‌های گذشته عضو هیأت داوری بوده‌اند نیز گفت: در سینمای کوتاه تلاش می‌شود از متخصصان همین حوزه برای داوری دعوت شود. طبیعی است فیلمسازی که یک سال اثری در جشنواره ندارد، به‌عنوان داور حضور پیدا کند و سال بعد با فیلم جدیدی به جشنواره بازگردد. این روالی حرفه‌ای و رایج در جشنواره‌های سینمایی است.
برگزاری ۲۰ نشست تخصصی
مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران درباره برنامه‌های آموزشی جشنواره توضیح داد: بخشی از کارگاه‌هایی که در سال‌های گذشته پایه‌گذاری شده بود، امسال نیز ادامه پیدا می‌کند. از جمله این برنامه‌ها می‌توان به کارگاه «استعداد نو» ویژه فیلم‌اولی‌ها اشاره کرد. همچنین ۲۰ نشست تخصصی با قوت برگزار خواهد شد.
وی افزود: براساس تجربه موفق سال گذشته، از پیشکسوتان نیز برای حضور در نشست‌ها دعوت شده است. یک‌پنجم باکس‌های نشست‌ها در اختیار اعضای هیأت انتخاب قرار گرفته تا تجربه خود از بررسی حجم گسترده آثار و وضعیت امروز سینمای کوتاه را با فیلمسازان جوان در میان بگذارند.
به گفته شعیبی، درهای این نشست‌ها به روی اهالی رسانه و فیلمسازان باز خواهد بود و دو نشست تخصصی نیز برای عکاسانی برگزار می‌شود که آثارشان در بخش عکس جشنواره حضور دارد. منتورهایی که تجربه حضور در جشنواره‌های جهانی را دارند نیز در این برنامه‌ها شرکت خواهند کرد.
وی تأکید کرد: شعار «اندیشه ایرانی در کنار روایت جهانی» زمانی معنا پیدا می‌کند که فیلمسازان بتوانند اندیشه‌های خود را به درام و قصه‌ای تبدیل کنند که ظرفیت عرضه در جهان را داشته باشد. فیلمسازان جوان ایران در بخش تکنیک، جشنواره را شگفت‌زده کرده‌اند؛ با این حال، توجه به مسائل کلان، موضوعات روز و جهان معاصر نیز باید در نشست‌ها مورد توجه قرار گیرد.
حمایت ویژه از آثار اقتباسی
شعیبی درباره بخش «کتاب و سینما» و حمایت از آثار اقتباسی بیان کرد: اقتباس برای جشنواره موضوعی جدی است. آثاری که در این بخش حضور پیدا می‌کنند، براساس آیین‌نامه از امتیاز ویژه‌ای برخوردار می‌شوند و می‌توانند به بخش‌های منطقه‌ای و دوره‌های بعدی جشنواره‌هایی که انجمن متولی آن‌هاست، راه پیدا کنند. چنین امتیازی در آیین‌نامه تنها برای بخش اقتباس پیش‌بینی شده است.
وی با تأکید بر ضرورت همکاری دوسویه با نهادهای فرهنگی افزود: هر همکاری باید برای دو طرف مسئولیت ایجاد کند. سینمای کوتاه یک فعالیت خیریه نیست که تنها در مقطع جشنواره مورد حمایت قرار گیرد و در طول سال فراموش شود. انجمن آماده همکاری است، اما طرف مقابل نیز باید دغدغه واقعی این حوزه را داشته باشد.
دبیر جشنواره شرایط اقتصادی سال جاری را دشوار توصیف کرد و گفت: هلدینگ پارسیان، مجموعه صنایع غذایی، معاونت فرهنگی شهرداری تهران و مؤسسه تصویر شهر تا امروز در کنار جشنواره بوده‌اند، اما بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی هنوز به درخواست‌های حمایتی جشنواره پاسخی نداده‌اند.
اختصاص جایزه «نگاه ملی» به آثار مرتبط با جنگ
شعیبی درباره بازتاب اتفاقات یک سال گذشته در فیلم‌های این دوره گفت: در بخش «وطن به روایت من» ۱۸ اثر حضور دارند. امسال جایزه «نگاه ملی» به فیلم‌هایی با موضوع جنگ اختصاص پیدا کرده و چند باکس نیز به آثار مرتبط با جنگ رمضان اختصاص یافته است.
وی افزود: تولیدات این حوزه صرفاً سازمانی و نهادی نیستند و آثار مستقلی نیز به جشنواره رسیده‌اند. تعدادی از این آثار به بخش داستانی، مستند و «وطن به روایت من» راه یافته‌اند. تلاش کردیم فضای بیشتری برای دیده‌شدن فیلم‌های مرتبط با جنگ فراهم شود.
دبیر جشنواره با اشاره به بازتاب حادثه میناب در آثار فیلمسازان اظهار کرد: موضوع میناب یکی از محورهای مورد توجه فیلمسازان بوده است. حتی در جلسات اولیه داوری بین‌المللی، فیلمسازانی از هلند و مالزی نیز به این موضوع پرداخته بودند. همچنین در پیچینگ «قصه‌های مدرسه» از صاحبان آثار خواسته شد فیلم‌های خود را در تیتراژ آغازین و پایانی به کودکان میناب تقدیم کنند.
وی درباره پرداختن آثار به اتفاقات دی‌ماه نیز گفت: بخش عمده‌ای از فیلم‌ها را در کنار هیأت انتخاب مشاهده کردم، اما به یاد ندارم فیلمی با موضوع اتفاقات دی‌ماه به جشنواره رسیده باشد.
تولید ۹۵ فیلم از ابتدای سال
شعیبی درباره حمایت از فیلمسازان و برنامه‌های تولیدی انجمن گفت: سال گذشته فعالیت‌های آموزشی و توسعه زیرساخت‌های آموزشی در استان‌ها دنبال شد. با همکاری بنیاد پویانمایی نیز دوره جامع پویانمایی در دفاتر انجمن آغاز می‌شود که می‌تواند گام مهمی برای توسعه تولیدات پویانمایی باشد.
وی از افتتاح مدرسه مجازی انجمن خبر داد و افزود: این مدرسه با هدف ارائه برخی سرفصل‌های آموزشی به هنرجویان سراسر کشور فعالیت خود را آغاز خواهد کرد. امسال تمرکز ویژه‌ای بر تولید داشته‌ایم و پیچینگ‌های مختلفی نیز در استان‌ها برگزار شده است.
مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران با اشاره به برگزاری پیچینگ در خراسان رضوی و گرگان گفت: پس از پایان جشنواره نیز دو پیچینگ منطقه‌ای با مشارکت استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل برگزار می‌شود. از ابتدای سال تاکنون ۹۵ اثر تولید شده است و پیش‌بینی می‌کنیم در نیمه دوم سال نیز معادل یا حتی بیش از این تعداد اثر تولید شود.
وی با اشاره به پنجاهمین سال فعالیت رسمی انجمن افزود: نخستین سند رسمی انجمن مربوط به سال ۱۳۵۵ است و فعالیت‌های آموزشی آن پس از انقلاب نیز ادامه پیدا کرد. انجمن سینمای جوانان ایران قدیمی‌ترین مؤسسه سینمایی کشور است که به‌طور پیوسته فعالیت کرده و باید از این دستاورد تاریخی محافظت کرد.
هوش مصنوعی باید ابزار سینما باشد، نه هدف آن
شعیبی درباره حضور آثار تولیدشده با هوش مصنوعی در جشنواره گفت: سرعت گسترش هوش مصنوعی در سینما حتی برای من هم نگران‌کننده است. اگر به‌سرعت با آن همراه نشویم، ممکن است هزینه‌های فرهنگی فراوانی به‌وجود آورد. هوش مصنوعی باید به‌مثابه یک ابزار دیده شود، نه هدف نهایی تولید اثر.
وی توضیح داد: تکنیک و محتوا به‌طور هم‌زمان در انتخاب آثار مورد توجه قرار گرفته‌اند. ویدئوها و تیزرهای متعددی با استفاده از هوش مصنوعی به جشنواره رسیدند، اما برخی از آن‌ها فاقد محتوا، درام و ویژگی‌های سینمایی بودند و مخاطب نمی‌توانست با آن‌ها ارتباط برقرار کند.
دبیر جشنواره تأکید کرد: آثار انتخاب‌شده در بخش هوش مصنوعی باید از محتوا، درام، قصه و تکنیک قابل قبول برخوردار می‌بودند. جوانان بااستعدادی در این حوزه فعالیت می‌کنند که باید هرچه زودتر به جریان حرفه‌ای سینما وارد شوند.
شعیبی همچنین درباره تدوین ضوابط حقوقی هوش مصنوعی گفت: هنوز آیین‌نامه‌ها و راهکارهای قانونی این حوزه به جمع‌بندی نهایی نرسیده‌اند و باید بازنگری شوند. نگاه ما در حال حاضر مشابه پویانمایی است، زیرا اثر در استودیو تولید می‌شود؛ با این حال، لازم است گروهی متشکل از متخصصان حقوقی و سینمایی، آیین‌نامه‌ای دقیق برای این حوزه تدوین کنند.
سهم ۷۴ درصدی شهرستان‌ها در جشنواره
دبیر جشنواره در پاسخ به پرسشی درباره سهم فیلمسازان استان‌ها اعلام کرد: ۷۴ درصد آثار جشنواره متعلق به شهرستان‌ها و ۲۶ درصد متعلق به تهران است؛ با این حال، باید میان وظیفه انجمن و مأموریت جشنواره تفاوت قائل شد.
وی افزود: انجمن سینمای جوانان ایران وظیفه تحقق عدالت فرهنگی را بر عهده دارد، اما جشنواره فیلم کوتاه تهران یک رویداد بین‌المللی است و انتخاب آثار آن براساس شاخص‌های حرفه‌ای و کیفی انجام می‌شود.
شعیبی ادامه داد: فیلم‌های بسیار خوبی از استان‌ها به جشنواره راه پیدا کرده‌اند که برای انتخاب شدن به نگاه حمایتی یا امتیاز ویژه نیازی نداشته‌اند. برداشتن نگاه حمایتی از آثار استانی، بهترین کمک به فیلمسازان شهرستانی است. آثار باکیفیتی در بخش‌های داستانی، مستند و «وطن به روایت من» تولید شده‌اند و باید اجازه دهیم مسئولیت حمایتی انجمن از مسئولیت حرفه‌ای جشنواره جدا باقی بماند.
پیگیری تمدید اعتبار اسکارکوالیفای
مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران درباره اقدامات انجام‌شده برای تمدید اعتبار اسکارکوالیفای جشنواره گفت: از سال گذشته عطا مجابی به‌عنوان مدیر بخش بین‌الملل با جشنواره همکاری می‌کند. تجربه او در جشنواره‌های خارجی، کارگردانی، تولید مشترک و پیچینگ‌های بین‌المللی، جان تازه‌ای به این بخش داده و بخش بین‌الملل انجمن را از یک دبیرخانه به مجموعه‌ای اجرایی تبدیل کرده است.
وی افزود: بخش بین‌الملل اکنون به‌صورت سازمان‌یافته فعالیت می‌کند و پخش بین‌المللی آثار نیز در انجمن راه‌اندازی شده است. از آنجا که امسال سال پایانی اعتبار فعلی اسکارکوالیفای است، تمام فرم‌ها تکمیل و مکاتبات لازم انجام شده و اکنون منتظر پاسخ آکادمی هستیم.
شعیبی اظهار امیدواری کرد این اعتبار تمدید شود و گفت: با توجه به مراقبت‌هایی که طی سال‌های گذشته از این بخش شده است، تصور نمی‌کنم با مشکلی مواجه شویم؛ مگر آنکه مسائل غیرسینمایی و سیاسی بر تصمیم‌گیری‌ها تأثیر بگذارد.
حمایت از تولیدات از مسیر پیچینگ‌های تخصصی
شعیبی در تشریح روند حمایتی انجمن گفت: انجمن دو مسیر تولید دارد. مسیر نخست، پیچینگ‌هایی است که در استان‌ها و مناطق مختلف برگزار می‌شود و فیلمسازان براساس امتیازی که کسب می‌کنند، مورد حمایت قرار می‌گیرند. در تهران نیز دو مرحله بررسی وجود دارد؛ مرحله نخست به فیلمنامه و آغاز تولید مربوط می‌شود و مرحله دوم به بررسی آثار در مرحله پس‌تولید یا حتی میانه فیلمبرداری اختصاص دارد.
وی تأکید کرد: پیچینگ‌های انجمن تخصصی هستند، نه موضوعی. دفاتر استانی نیز از فیلم‌های پایان دوره و همچنین فیلمسازانی که فیلمنامه قابل قبولی دارند حمایت می‌کنند و در مواردی به‌عنوان مجری طرح در کنار آن‌ها قرار می‌گیرند.
دبیر جشنواره درباره اطلاع‌رسانی این فرایند گفت: انجمن با چند هزار فیلمساز در سراسر کشور در ارتباط است و در بعضی استان‌ها جلسات پیچینگ سه روز از صبح تا شب ادامه پیدا می‌کند. هر فیلمساز نیز باید از طرح خود دفاع کند. حجم این فعالیت‌ها بسیار زیاد است و نمی‌توان هر هفته آمار تازه‌ای از آن منتشر کرد، اما درباره هر اثر مشخص می‌توان جزئیات را به‌صورت مصداقی بررسی کرد.
آثار بدون لوگو در اختیار هیأت انتخاب قرار گرفتند
شعیبی درباره استقلال هیأت‌های انتخاب و داوری بیان کرد: رابطه مدیریت جشنواره با هیأت‌های انتخاب و داوری کاملاً حرفه‌ای است. هیچ موضوعی جز ضرورت امانت‌داری نسبت به آثار و توجه به کیفیت آن‌ها به اعضای هیأت انتخاب تحمیل نشده است.
وی افزود: روابط شخصی یا شناخت قبلی از فیلمسازان نباید در انتخاب آثار تأثیر بگذارد. به همین دلیل، دو سال است فیلم‌ها بدون لوگو و نشانه‌های شناسایی در اختیار هیأت انتخاب قرار می‌گیرند تا داوری بدون پیش‌زمینه انجام شود. مبنای این اقدام، تحقق عدالت در انتخاب آثار است.
هیچ کلیدواژه‌ای به هیأت انتخاب تحمیل نشد
دبیر جشنواره درباره ممیزی آثار گفت: وقتی جشنواره را انجمن سینمای جوانان برگزار می‌کند، برخی فیلمسازان خودشان تشخیص می‌دهند چه اثری را ارسال کنند. در دو سال گذشته با فیلمی مواجه نشده‌ام که به‌دلیل یک مشکل جدی امکان حضور در جشنواره را نداشته باشد. در شکل کلی و کلان، ممیزی از پیش تعیین‌شده‌ای وجود نداشته است.
وی ادامه داد: هیچ کلیدواژه‌ای از قبل در اختیار هیأت انتخاب قرار نمی‌گیرد و نوع روایت فیلمساز اهمیت اصلی را دارد. با این حال، فرهنگ عمومی و امنیت و آرامش فکری مخاطبان نیز برای جشنواره مهم است. ممکن است فیلمی از نظر ظاهری مشکل مشخصی نداشته باشد، اما از کلمات یا شوخی‌هایی استفاده کند که نمایش آن برای جشنواره‌ای مدعی اندیشه ضرورتی ندارد.
شعیبی درباره پوستر جشنواره نیز گفت: طراحان درباره تمام اجزای پوستر بحث و مشورت کرده‌اند. من این پوستر را دوست دارم و معتقدم جزئیات خوب و نگاه متفاوتی در طراحی آن وجود دارد.
جشنواره بدون بازتاب ملی، بازتاب جهانی نخواهد داشت
شعیبی درباره شعار جشنواره و بازتاب بین‌المللی آن گفت: شعار را باید در رویکرد خود جشنواره جست‌وجو کرد. اگر این شعار متعلق به انجمن بود، باید نمود آن را در تولیدات انجمن می‌دیدیم، اما اکنون باید آن را در بخش‌ها و برنامه‌های جشنواره دنبال کنیم.
وی افزود: یک جشنواره زمانی می‌تواند بازتاب جهانی داشته باشد که ابتدا از بازتاب داخلی و ملی گسترده‌ای برخوردار شود. رسانه‌ها در این زمینه نقش مهمی دارند. فیلم کوتاه بخشی جدی از سینمای ایران است و اگر قرار است جریان موفق فیلمسازی در سینمای بلند ادامه پیدا کند، باید آثار کوتاه به‌درستی دیده و نقد شوند.
دبیر جشنواره تأکید کرد: انجمن سینمای جوانان، مرکز رشد استعدادها و یک شتاب‌دهنده سینمایی است. باید به سینمای کوتاه کمک کنیم تا فیلمسازان، چه در این حوزه باقی بمانند و چه به شاخه‌های دیگر سینما بروند، به‌درستی دیده شوند.
راه‌اندازی پلتفرم تخصصی نمایش فیلم کوتاه
شعیبی در بخش دیگری از این نشست از برنامه انجمن برای راه‌اندازی پلتفرم تخصصی اکران فیلم کوتاه خبر داد و گفت: ایجاد پلتفرم‌های تخصصی برای نمایش آثار در برنامه انجمن قرار دارد. این طرح به سال جاری نرسید، اما همچنان یکی از برنامه‌های جدی ماست.
وی درباره برنامه اکران «قرار» توضیح داد: «قرار» برنامه نمایش عمومی فیلم‌های کوتاه در سینماهاست که یک سال از آغاز اجرای آن می‌گذرد. این اکران سه روز در هفته و در روزهای زوج برگزار می‌شود و بلیت آن نیز نیم‌بهاست.
به گفته دبیر جشنواره، این برنامه سانس‌های یک‌ساعته دارد و توانسته به فروش برسد. پس از مذاکره با سینماداران، صنوف مختلف و شورای صنفی نمایش، مدلی طراحی شد که کمترین آسیب را برای سینماداران داشته باشد و در حال حاضر، سینماداران از اصلی‌ترین حامیان ادامه این طرح هستند.
شعیبی در پایان گفت: «قرار ۳» نیز برنامه ثابت انجمن با انجمن منتقدان است. از اکران‌ها و نمایش‌های مشترک با دیگر نهادها استقبال می‌کنیم، اما تداوم این جریان به حمایت رسانه‌ها، نهادهای فرهنگی و مخاطبان نیاز دارد.
فاطمه آبروش
ارسال دیدگاه