فرزین محدث:
عجلهای برای مطرح کردن خود به عنوان کارگردان ندارم
تهران (پانا) - فرزین محدث، بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون که اولین تجربه کارگردانی خود را با نمایش «پایین نردبان» روی صحنه تجربه میکند، میگوید: «عجلهای ندارم که خودم را به عنوان کارگردان تئاتر مطرح کنم؛ چراکه مسیر دو-سه ساله را برای خودم ترسیم کردهام تا آزمون و خطا کنم و بتوانم در بستری کنترلشده، زبان هنری خود را بازشناسی کنم.»
فرزین محدث، پس از سالها حضور در جایگاه بازیگر اکنون با نمایش «پایین نردبان» در سالن خورشید وارد مسیر جدیدی شده است؛ مسیری که او آن را نه یک نمایشِ صرف، بلکه یک پروسه آموزشی و تجربهگرایانه میبیند. این اثر که حاصل یک دوره آموزشی دو ساله با هنرجویان است، نقطه عطفی در گذار او از بازیگری به کارگردانی به شمار میآید.
محدث درباره انگیزه خود برای ورود به عرصه کارگردانی میگوید: «چند سالی بود که به کارگردانی فکر میکردم، ولی موقعیت این فعالیت مهیا نشده بود تا اینکه حدود دو سال پیش با هنرجویانم دوره بازیگری برگزار کردم و تقریباً از اواخر سال ۱۴۰۳ تصمیم گرفتم با این گروه، کاری را بهصورت کارگاهی انجام دهیم که به اجرای عمومی برسد.»
او درباره متن اثر ادامه میدهد: «همکاری با مهران عشریه بر اساس یک پیوند ذهنی شکل گرفت. عشرویه نویسنده خیلی خوبی است. مهمترین ویژگیاش این است که با هم میتوانیم به یک جهان مشترک برسیم؛ چون بعضی نویسندهها متنشان خوب است اما به عنوان کار اول، باید کسی باشد که بشود با او گپ زد و جهانِ ذهنی را به او منتقل کرد تا امکان تبادل بین نویسنده و کارگردان فراهم شده و اثری به وجود بیاید.»
این هنرمند میافزاید: «ما به متنی رسیدیم که داستانگویی به صورت ارسطویی یعنی ابتدا، میانه و انتها ندارد و واقف به نداشتن این ساختار است. آنچه این متن را متمایز میکند، قابلیت بالای مونولوگها برای بازیگری است؛ چراکه هر کاراکتر در این اثر صاحب جهان درونی ویژه خود است.»
به گفته این هنرمند او برخلاف روال معمول از سالنهای بزرگ حرفهای فاصله گرفته تا بتواند در بستری کنترلشده، زبان هنری خود را بازشناسی کند.
او که در اولین تجربه کارگردانیاش نسبت به انتخاب فضا و مقیاس اجرا رویکردی متفاوت داشته است، میگوید: «عجلهای ندارم که خودم را به عنوان کارگردان تئاتر مطرح کنم. من یک مسیر دو-سه ساله را برای خودم ترسیم کردهام تا آزمون و خطا کنم. در وهله اول نظرم این بود که مجموعهای از بازیگری درست، هدایتگری صحیح و نظم بازیگری را نشان دهم. من در دوره بازیگری هم سعی کردم پلهپله تمام سالنهای این مملکت را تجربه کنم؛ از سالنهای خورشیدی و تالار نو که دیگر وجود ندارند تا سالنهای دیگر. این مسیر را در کارگردانی هم میروم. تا دو سال دوست دارم با جوانها و هنرجوها کار کنم؛ من به شخصه طرفدار تمرین طولانی مدت هستم و گمان میکنم هنرجویان میتوانند با دنیای ذهنی من مشارکت کنند و تمرین طولانیمدت را تاب بیاورند.»
محدث در پاسخ به چرایی عدم حضورش روی صحنه به عنوان کارگردان_بازیگر تاکید میکند: «اصولاً به عنوان کارگردان، دوست ندارم در اثر تئاتریام بازی کنم چراکه در این شرایط بازیگر مقابل من نمیداند آیا دارد با فرزین محدثِ بازیگر بازی میکند یا محدث کارگردان. اگر او یک اشتباه بکند و من با نگاه کارگردان به او نگاه کنم، ممکن است بازیگر تا آخر صحنه فکر کند من از او ایراد گرفتهام و دچار انشقاق ذهنی و عاطفی شود. بیرون بودن برای من درستتر است. شاید در سینما این کار شدنی باشد اما در تئاتر به نظرم آسیبزاست.»
او همچنین در توصیف فضای نمایش «پایین نردبان» میگوید: «در این نمایش ما دنیای ذهنی روانپریشانهای را به کمک بدن به مخاطب منتقل میکنیم. این کار نه گروتسک و نه یک اثر رئالیستیِ صرف است؛ بلکه بازنمایی یک حصار ذهنی است. من اسمش را تیمارستان نمیگذارم اما شما به عنوان مخاطب میتوانید آن را زندان، بیمارستان یا هر فضای مضمحل دیگری تصور کنید. حتی در طراحی صحنه نیز قرار نیست فضایی خاصی به مخاطب منتقل شود و تصمیم نهایی برعهده مخاطب گذاشته شده است.»
کارگردان نمایش «پایین نردبان» ادامه میدهد: «طراحی صحنه کار از پیش تعیینشده نیست؛ بلکه بر اساس امکانات فیزیکی سالن طراحی شده است.این نوع طراحی بیشتر ناشی از تجربه زیسته من در سالنهای مختلف تئاتر است که آموختهام در هر مکان چگونه با امکانات موجود، چیدمانی درست بسازم.»
او تاکید میکند: «نظم اجرایی و مدیریت زمان، از ارکان اصلی «پایین نردبان» است. من با استفاده از ابزارهای دقیق، سعی در درک بهترِ ریتم اثر دارم و هر بار با کرنومتر در کنار صحنه، زمانبندی لحظهها را در نظر میگیرم. این تجربه نه تنها به بازیگران روی صحنه که به بازیگریِ خود من هم کمک میکند؛ چرا که اکنون میفهمیم چرا کارگردان ممکن است از کش دادن یک صحنه توسط بازیگر جلوگیری کند.»
این هنرمند میافزاید: «بازیگرهای من هر شب دکور را نصب و جمع میکنند. این کار دو حسن دارد؛ یکی اینکه با دکور و اثر همسوتر میشوند و مثل مکان زندگی خودشان خواهد شد و دوم اینکه برای آینده کاریشان در گروههای حرفهایتر، یاد میگیرند که چطور با موقعیت صحنه برخورد کنند.»
محدث درباره اهمیت آشنایی هرچه بیشتر بازیگران با فضای حرفهای توضیح میدهد: «ما پیش از اجرای عمومی حدود ۱۸ بار ژنرال رفتیم. من تماشاگران و افراد متخصص را دعوت میکردم تا کار را ببینند و نظراتشان را به ما بگویند. این شیوه برای من و بازیگرانم یک کلاس درس بود و اگر پیشنهادی در جهت بهتر شدن اثر داشتیم، آن را اعمال میکردیم. هدفم این بود که گروه را در شرایطی قرار دهم که نقد شده و با فضاهای حرفهای آشنا شوند؛ این ۱۸ جلسه و دعوت از متخصصان، بخشی از پروسه حرفهایسازی گروه ما بود تا یاد بگیرند که کار تنها در اتاق تمرین شکل نمیگیرد و مواجهه با تماشاگر و منتقد، پله آخر ساختن یک اثر است.»
کارگردان نمایش «پایین نردبان» در پایان سخنانش میگوید: «من به عنوان یک مدرس همهچیز را با بچهها تمرین میکنم و معتقدم تئاتر برای نسل بعد است. باید به آنها فرصت تجربه کردن داد و از آنها حمایت کرد حتی اگر این تجربهها به شکست بینجامد. این جسارت در تجربه کردن لازمه پیدایش مسیرهای نوین در تئاتر است و راه آینده تئاتر از دل همین تجربهها میگذرد.»
ارسال دیدگاه