زبان مادری پنجره ارتباط با جهان؛

 امروز، ۲۱ فوریه مصادف با دوم اسفند ماه، جهان گرد هم می‌آید تا «روز جهانی زبان مادری» را گرامی بدارد؛ روزی که نه تنها پاسدار میراث غنی فرهنگی بشر است، بلکه ندای هویت و خودآگاهی را در گوش نسل‌های جوان طنین‌انداز می‌کند. این روز که از سوی سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد (یونسکو) نامگذاری شده، فرصتی است برای تأکید بر اهمیت زبان به عنوان اولین ابزار یادگیری، شکل‌گیری شخصیت و مهم‌تر از همه، حفظ ریشه‌های فرهنگی و هویتی هر فرد و جامعه.

زبان مادری، اولین پنجره‌ای است که هر کودک به روی جهان می‌گشاید. این زبان، نه تنها ابزار برقراری ارتباط، بلکه حامل فرهنگ، تاریخ، آداب و رسوم و اندیشه‌های یک ملت است. یادگیری و استفاده از زبان مادری، به ویژه در دوران کودکی و نوجوانی، نه تنها فرایند آموزش را تسهیل می‌بخشد، بلکه باعث تقویت اعتماد به نفس، شکل‌گیری عمیق‌تر هویت فردی و تعلق اجتماعی می‌شود. در جهانی که روز به روز پیچیده‌تر می‌شود، درک و احترام به زبان مادری، گامی اساسی در جهت پذیرش تنوع و ترویج همبستگی جهانی است.

ایران، به عنوان سرزمینی با تمدن کهن و تنوع فرهنگی بی‌نظیر، مهد زبان‌ها و گویش‌های گوناگون است. از فارسی باستان تا زبان‌های ترکی، کردی، لری، بلوچی، عربی و ده‌ها گویش محلی دیگر، هر کدام بخشی از شناسنامه فرهنگی این سرزمین هستند. پاسداشت زبان مادری در ایران، به معنای ارج نهادن به این گنجینه زبانی است؛ گنجینه‌ای که با حفظ و ترویج آن، می‌توانیم پیوندهای اجتماعی را مستحکم‌تر کرده و میراث فرهنگی خود را به نسل‌های آینده منتقل کنیم.

زبان مادری، اولین و قدرتمندترین ابزار شکل‌گیری تفکر و هویت ماست. از همان سال‌های نخستین کودکی، ما از طریق زبان مادری، جهان پیرامون خود را می‌شناسیم، احساساتمان را بیان می‌کنیم، و اولین مفاهیم انتزاعی را درک می‌کنیم. مطالعات روانشناختی نشان می‌دهد که یادگیری و آموزش به زبان مادری، در دوران اولیه رشد، نقش حیاتی در تقویت توانایی‌های شناختی، خلاقیت و مهارت‌های حل مسئله کودکان دارد. وقتی دانش‌آموزان فرصت دارند به زبان مادری خود بیاموزند، مفاهیم را عمیق‌تر درک کرده، اعتماد به نفس بیشتری پیدا می‌کنند و پیوند قوی‌تری با میراث فرهنگی خود برقرار می‌سازند. این درک عمیق از زبان مادری، پایه و اساسی مستحکم برای یادگیری زبان‌های دیگر و درک بهتر فرهنگ‌های گوناگون فراهم می‌آورد.

امروز، نسل جوان و دانش‌آموزان، بیش از هر زمان دیگری نسبت به اهمیت زبان مادری خود آگاه هستند. آن‌ها درک می‌کنند که زبان مادری، صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه صندوقچه‌ای است حاوی تاریخ، قصه‌ها، شعرها، موسیقی و سنت‌های اجدادشان. بسیاری از دانش‌آموزان با افتخار به زبان مادری خود سخن می‌گویند، آن را در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک می‌گذارند، شعرها و داستان‌هایشان را به آن می‌نویسند و تلاش می‌کنند تا از فراموشی آن جلوگیری کنند.