پرونده جنایات و نقض سیستماتیک حقوق بشر توسط مدعیان؛ کارنامه سیاه آمریکا و انگلیس در داخل و عرصه بین‌الملل
تهران (پانا) - وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران (معاونت امور حقوقی و بین‌المللی)، گزارش جامع سالانه خود (شهریور ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵) پیرامون موارد نقض حقوق بشر توسط ایالات متحده آمریکا و بریتانیا را منتشر کرد.
براساس تبصره سوم قانون «افشای نقض حقوق بشر توسط آمریکا و انگلیس در جهان امروز» مصوب سوم اردیبهشت ۱۳۹۱ مجلس شورای اسلامی، وزارت امور خارجه موظف است سالانه گزارش نقض حقوق بشر در ایالات متحده انگلیس را تهیه و در روز سیزدهم آبان‌ماه منتشر کند.
حقوق بشر، صیانت از کرامت انسانی و تضمین حقوق و آزادی‌های بنیادین، از اصول اساسی حقوق بین‌الملل و معیارهای مهم ارزیابی میزان پایبندی دولت‌ها به تعهدات قانونی و بین‌المللی آن‌هاست. تحقق این اصول مستلزم رعایت برابر حقوق همه انسان‌ها، بدون تبعیض و فارغ از ملیت، نژاد، جنسیت، مذهب، عقیده سیاسی یا موقعیت اجتماعی است. بر این اساس، هیچ دولتی، صرف‌نظر از جایگاه سیاسی، اقتصادی یا بین‌المللی خود، نباید از نظارت و پاسخگویی در قبال عملکرد حقوق بشری خویش مصون باشد.
جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر جهان‌شمولی حقوق بشر، ضرورت حاکمیت قانون، اجرای تعهدات بین‌المللی و پرهیز از سیاسی‌سازی و برخوردهای گزینشی با این مقوله، بررسی وضعیت حقوق بشر در کشورهای مدعی حمایت از این اصول را نیز ضرورتی در راستای اجرای برابر معیارهای بین‌المللی می‌داند.
در همین چارچوب، عملکرد ایالات متحده آمریکا و انگلیس در حوزه حقوق بشر، به‌ویژه در فاصله زمانی شهریور ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵، از منظر تعهدات بین‌المللی این دو کشور و بر پایه اسناد، گزارش‌ها و شواهد قابل ارزیابی مورد بررسی قرار گرفته که به شرح زیر است.
گزاره‌برگ حاضر با تمرکز اصلی بر موارد نقض حقوق بشر در ایالات متحده آمریکا و با توجه تکمیلی به عملکرد انگلیس، ابعاد داخلی و بین‌المللی این موارد را بررسی کرده است. موضوعاتی از قبیل حق حیات، خشونت و عملکرد نهادهای انتظامی، تبعیض نژادی و ساختاری، مجازات اعدام، وضعیت زندان‌ها و نظام عدالت کیفری، محدودیت آزادی‌های مدنی و سیاسی، حقوق زنان و کودکان، وضعیت مهاجران و پناهجویان و همچنین آثار سیاست‌های خارجی، تحریم‌های یکجانبه و حمایت‌های نظامی این کشورها بر حقوق بنیادین مردم سایر کشورها، از جمله محورهای مورد توجه در این گزارش است.
گزارش سالانه نقض حقوق بشر توسط آمریکا (سپتامبر ۲۰۲۵ – سپتامبر ۲۰۲۶)
بخش اول: حقوق بشر در سطح داخلی (ایالات متحده)
۱. خشونت مسلحانه و حق حیات
خرید اسلحه: ثبت خرید ۳.۹ میلیون قبضه سلاح گرم تنها در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶.
تیراندازی‌های دسته‌جمعی: ثبت ۳۶۴ مورد تیراندازی دسته‌جمعی تا اوت ۲۰۲۶ که منجر به کشته شدن ۳۸۹ نفر و مجروح شدن بیش از ۱۰.۴۶۸ نفر شده است.
۲. رفتار خشونت‌آمیز پلیس و مصونیت قضایی
تلفات جانی: نرخ کشته‌شدن به دست پلیس (به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر): بومیان/آلاسکا ۱.۵۹، سیاه‌پوستان ۰.۷۵، سفیدپوستان ۰.۲۹.
نابرابری نژادی در شلیک پلیس: نرخ کشته‌شدن سیاه‌پوستان حدود ۲.۶ برابر سفیدپوستان است.
۳. نظام زندان‌ها و بازداشت‌های پیش از محاکمه
نرخ حبس: بیش از ۲ میلیون نفر در زندان‌های فدرال و ایالتی به‌سر می‌برند (آمریکا با نرخ ۵۸۰ زندانی به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر، دارای بالاترین نرخ حبس در جهان است).
بازداشت‌های تبعیض‌آمیز مالی: حدود ۴۶۵.۰۰۰ نفر صرفا به دلیل عدم توانایی مالی در پرداخت وثیقه‌های نقدی خرد، در بازداشت پیش از محاکمه نگهداری می‌شوند.
۴. نقض آزادی بیان، مطبوعات و تجمعات
سرکوب معترضان: ثبت ۵۲۴ مورد بازداشت معترضان مدنی و زیست‌محیطی در جریان «عملیات موج گسترده» در ایالت مینه‌سوتا.
حمله به خبرنگاران: ثبت بیش از ۶۰ مورد بازداشت یا خشونت فیزیکی پلیس علیه خبرنگاران و عکاسان خبری هنگام پوشش اعتراضات در سال ۲۰۲۶.
۵. تبعیض ساختاری، اقتصادی و حقوق کودکان
شکاف درآمدی نژادی: میانه درآمد هفتگی سیاه‌پوستان (۱.۰۲۹ دلار) در مقابل سفیدپوستان (۱.۰۲۶۸ دلار).
شکایات تبعیض شغلی: ثبت ۸۸.۲۰۱ شکایت تبعیض در محل کار در کمیسیون برابر فرصت‌های شغلی فدرال (EEOC).
تیراندازی در مدارس: ثبت ۱۸ مورد تیراندازی منجر به مرگ یا جراحت در مدارس در ۸ ماه اول ۲۰۲۶.
رویکرد به کار کودک: تضعیف و کاهش محدودیت‌های قانونی کار کودکان در ۱۳ ایالت.
تمرکز ثروت: مالکیت ۳۱.۶ درصد از کل ثروت ملی توسط ۱ درصد بالای جامعه در برابر سهم تنها ۲.۵ درصدی برای ۵۰ درصد پایین جامعه.
بخش دوم: نقض حقوق بشر در سطح بین‌المللی و فرامرزی (ایالات متحده)
۱. تجاوز مستقیم و نقض حاکمیت ملی جمهوری اسلامی ایران
حملات موشکی و هوایی: مشارکت مستقیم در عملیات‌های نظامی سنگین علیه غیرنظامیان، بافت‌های شهری و زیرساخت‌های حیاتی ایران در سال ۲۰۲۶.
تلفات غیرنظامی: اهداف مورد حمله شامل مناطق مسکونی، مراکز درمانی و آموزشی (از جمله حادثه حمله به مدرسه شجره طیبه میناب با ۱۸۶ شهید از جمله ۱۲۰ کودک و مناطق مسکونی لامرد با استفاده از موشک‌های PrSM) بوده است.
هدف قرار دادن تاسیسات صلح‌آمیز: نقض صریح منشور ملل متحد از طریق حمله به زیرساخت‌ها و تاسیسات هسته‌ای تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی.
تلفات کل: ۳۴.۷۵ شهید و ۳۳.۰۸۶ مجروح (بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت تا ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶).
۲. حمایت تسلیحاتی و مالی از جنایات جنگی
بسته‌های تسلیحاتی: تصویب و ارسال دهه‌ها میلیارد دلار سلاح‌های سنگین، تسلیحات هواپایه و مهمات هدایت‌شونده دقیق به رژیم صهیونیستی با وجود گزارش‌های نهادهای سازمان ملل مبنی بر وقوع جنایات جنگی در غزه و لبنان (از جمله فروش ۷.۶ میلیارد دلاری در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶).
استفاده از حق وتو: استفاده مکرر از حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل برای جلوگیری از قطعنامه‌های آتش‌بس فوری و ایجاد معافیت از مجازات برای مرتکبان جنایات.
۳. اقدامات قهرآمیز یکجانبه (تحریم‌های فراسرزمینی)
حق بر سلامت و دارو: تشدید تحریم‌های مالی و بانکی که مانع واردات داروهای حیاتی، تجهیزات پزشکی و مواد اولیه دارویی به ایران، کوبا و ونزوئلا شده است.
ناقض حقوق اساسی: ارزیابی گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد مبنی بر اینکه تحریم‌های یکجانبه آمریکا به عنوان «جنگ اقتصادی» مستقیم علیه رفاه و حیات شهروندان عادی عمل می‌کند.
۴. اخراج اجباری پناهجویان به کشورهای ثالث
نقض اصل عدم بازگرداندن (Non-Refoulement): اخراج اجباری دست‌کم ۲۳۰.۰۰۰ پناهجو به ۲۹ کشور ثالث بدون ارزیابی خطرات جانی و امنیتی پیش‌روی آن‌ها.
بازداشت کودکان مهاجر: تاثیر بازداشت خانوادگی بر بیش از ۶۰.۲۰۰ کودک.
۵. کارشکنی و تضعیف نهادهای بین‌المللی
تحریم دیوان کیفری بین‌المللی (ICC): اعمال تحریم‌های مالی و مسافرتی علیه قضات و دادستان‌های دیوان کیفری بین‌المللی به دلیل تحقیق در مورد جنایات جنگی مسئولان آمریکایی و اسرائیلی.
خروج از پیمان‌های بین‌المللی: عدم الحاق یا خروج از کنوانسیون‌ها و معاهدات بین‌المللی حقوق بشری و اقلیمی.
نقض حقوق بشر توسط بریتانیا (سپتامبر ۲۰۲۵ – سپتامبر ۲۰۲۶)/ بخش اول: نقض‌های حقوق بشر در داخل بریتانیا
۱. حق حیات
*۲۷ مورد مرگ در بازداشت پلیس (در مقابل ۱۹ مورد سال قبل).
*۴ مورد تیراندازی مرگبار پلیس.
*مرگ مرد ۴۱ ساله در بدفورد (مه ۲۰۲۶) با وجود مشکلات سلامت روان.
۲. آزادی بیان و تجمعات مسالمت‌آمیز
*ممنوعیت «اقدام فلسطین» و بازداشت بیش از ۲۱۰۰ نفر (اکتبر ۲۰۲۵).
*رأی دادگاه عالی (فوریه ۲۰۲۶) به مغایرت ممنوعیت با آزادی بیان؛ نقض آن در دادگاه تجدیدنظر (ژوئن ۲۰۲۶).
*بیش از ۳۳۰۰ بازداشت اعتراضی؛ بیش از ۱۲۰۰ نفر با اتهام تروریستی.
*۳۰۶۱ بازداشت تروریستی که ۲۸۱۹ مورد (۹۲٪) مرتبط با «اقدام فلسطین» بود (سال منتهی به مارس ۲۰۲۶).
۳. نژادپرستی و تبعیض نژادی
*۲۵۶۱ جرم ناشی از نفرت نژادی و ۱۶۱۵ حادثه نژادپرستانه در ایرلند شمالی (افزایش ۲۰ و ۲۴ درصدی نسبت به سال قبل).
*احتمال توقف و بازرسی سیاه‌پوستان لندن ۳.۸۲ برابر سفیدپوستان (در برخی موارد تا ۴۸ برابر).
۴. حق بر سلامت
*پذیرش تنها ۵۷.۳٪ بیماران اورژانسی در ۴ ساعت (هدف ملی: ۹۵٪).
*مرگ‌ومیر مادران سیاه‌پوست بیش از دو برابر سفیدپوستان.
۵. شرایط زندان‌ها و بازداشت مهاجرتی
*گسترش مواد مخدر، خشونت و خودآزاری در زندان‌ها.
*دسترسی آسان ۴۱٪ مردان و ۳۸٪ زنان زندانی به مواد مخدر (آوریل ۲۰۲۵ تا مارس ۲۰۲۶).
*۲۲.۵۸۶ نفر در بازداشت مهاجرتی (افزایش ۷٪، سال منتهی به مارس ۲۰۲۶).
*نگهداری زنان آسیب‌پذیر در مراکز مشترک با مردان.
۶. سوء رفتار پلیس
*سوءاستفاده جنسی و رابطه نامناسب مأموران با زنان آسیب‌پذیر.
*استفاده غیرضروری از زور علیه نوجوانان سیاه‌پوست و بازداشت بدون دلیل (مارس ۲۰۲۶).
۷. فقر و نابرابری
*کاهش حمایت‌های اجتماعی و دشواری دسترسی به سلامت و رفاه برای گروه‌های آسیب‌پذیر.
بخش دوم: نقض‌های حقوق بشر در خارج از بریتانیا
۸. مشارکت در جنایات بین‌المللی
*اجازه استفاده آمریکا از پایگاه‌های نظامی بریتانیا برای حملات علیه ایران (مارس ۲۰۲۶).
*تولید ۱۵٪ قطعات اف-۳۵ در سال ۲۰۲۵ و ادامه صادرات تسلیحات به رژیم صهیونیستی.
*انحراف تجهیزات نظامی به سودان و نقض تحریم‌ها.
۹. تحریم‌های یکجانبه و آثار حقوق بشری
*تشدید تحریم‌ها علیه ایران و رأی مخالف به قطعنامه شورای حقوق بشر.
*آثار منفی بر دسترسی به دارو، سلامت، غذا و اشتغال.
*ناکارآمدی معافیت‌های بشردوستانه در عمل.
بررسی گزارش‌های تهیه‌شده نشان می‌دهد که آمریکا و بریتانیا، علیرغم ادعای رهبری در حوزه حقوق بشر، در عمل با چالش‌های ساختاری در حوزه‌های حق حیات، آزادی بیان و تجمع، تبعیض نژادی، حق بر سلامت، شرایط زندان‌ها و بازداشت مهاجرتی و همچنین مشارکت در اقدامات نظامی و تحریمی بین‌المللی مواجه‌اند. اعتبار نظام بین‌المللی حقوق بشر در گرو اجرای برابر معیارها، پرهیز از استانداردهای دوگانه و پاسخگویی همه دولت‌ها در قبال تعهدات خود است.
هر چه میزان اقدامات و رفتارهای ناقض حقوق بشر توسط آمریکا چه در داخل و چه در عرصه بین‌المللی بیشتر شده است، فرار این کشور از پاسخگویی با کناره‌گیری و یا حتی حمله و انتقاد از سازوکارها و نهادهای حقوق بشری هم بیشتر شده است. این روند در اعلام خروج از شورای حقوق بشر و همچنین عدم شرکت در جلسات سازوکارهای مرتبط با این شورا که باید در مورد وضعیت حقوق بشر در برابر جامعه بین‌المللی پاسخگو باشد، خود را نشان می‌دهد. نشست ۵۳ سازوکار یو پی آر در ژنو در شورای حقوق بشر در حال برگزاری است و از بین کشورهایی که وضعیت حقوق بشر آن‌ها تحت بررسی این نشست قرار دارد آمریکا هم هست ولی براساس آنچه که تا الان می‌توان گفت این کشور قصدی برای شرکت در این جلسه ارائه گزارش و پاسخ به سئوالات و انتقادات دولت‌ها در خصوص وضعیت حقوق بشر در کشورش ندارد.
سازوکار یو پی آر (بررسی دوره‌ای جهانی)، یکی از سازوکارهای وابسته به شورای حقوق بشر است که در یک تقویم ۴ و نیم ساله، وضعیت حقوق بشر در تمام اعضای سازمان ملل متحد را مورد بررسی قرار می‌دهد. سالانه سه نشست این سازوکار در ژنو برگزار می‌شود که در هر نشست وضعیت حقوق بشر در ۱۴ کشور طی دو هفته، مورد بررسی قرار می‌گیرد. یو پی آر جهان‌شمول‌ترین و غیرسیاسی‌ترین سازوکار نظارتی حقوق بشر است که تمام اعضای سازمان ملل متحد را تحت بررسی قرار می‌دهد و از این جهت کمتر از سایر سازوکارهای حقوق بشری تحت تاثیر اعمال نفوذ سیاسی و رفتارها و استانداردهای دوگانه و تبعیض‌آمیز نسبت به کشورهای در حال توسعه برخوردار است.
پرویز پیکری
ارسال دیدگاه