یک تحلیلگر مسائل بینالملل در گفتوگو با پانا:
مذاکرات فعلا در مرحله ارزیابی و سنجش جدیت طرفین است/ فاصله مواضع ایران و آمریکا همچنان زیاد است
تهران (پانا) - مکی، تحلیلگر مسائل بینالملل با اشاره به برگزاری دور تازه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، تاکید کرد این گفتوگوها فعلا صرفا برای سنجش میزان تعهد و علاقه طرفین به ادامه مسیر بوده و هنوز چارچوب جدیدی برای مذاکرات شکل نگرفته است. مذاکرات غیرمستقیم محدودیتهای جدی ایجاد میکند، فاصله مواضع دو طرف همچنان زیاد است و در صورت تداوم روند فعلی، احتمال فرسایشی شدن مذاکرات وجود دارد.
رضا مکی در گفتوگو با پانا در پاسخ به پرسشی درباره چرایی اصرار ایران بر مذاکرات غیرمستقیم اظهار کرد: تنها مزیت مذاکرات غیرمستقیم برای دولت، مدیریت فضای سیاسی داخلی است. با توجه به سابقه روابط تهران و واشنگتن، از موضوع ترور شهید سلیمانی تا تحولات اخیر و آنچه دخالت آمریکا در جنگ ۱۲ روزه بود، دولت تلاش میکند این پیام را به داخل منتقل کند که در مسیر عادیسازی روابط با آمریکا گام برنمیدارد.
وی افزود: در داخل کشور نیروهای سیاسی قدرتمندی وجود دارند که با هرگونه رابطه مستقیم با آمریکا مخالفاند و حتی از حمایت برخی لابیهای خارجی برخوردارند؛ از این رو، مذاکرات غیرمستقیم به دولت کمک میکند کنترل واکنشهای داخلی را حفظ کند، بهویژه در شرایطی که دولت پزشکیان با محدودیتهای جدی سیاسی روبهروست.
مکی در عین حال تاکید کرد: مذاکرات غیرمستقیم بهطور کلی محدودیتهایی برای رسیدن به نتیجه مشخص ایجاد میکند، زیرا امکان بحثهای اصلاحی و چانهزنیهای مستقیم را کاهش میدهد و نقش تعیینکنندهتری به میانجی میدهد. همچنین فاصله زمانی میان طرح موضوعات در جلسات و انتقال تصمیمها به پایتختها افزایش مییابد و همین مسئله به مخالفان مذاکرات ـ چه در داخل دو کشور و چه بازیگران ثالث ـ فرصت اثرگذاری میدهد.
وی درباره نقش عمان گفت: نقشی که مسقط ایفا میکند در حقوق بینالملل تحت عنوان «مساعی جمیله» شناخته میشود؛ به این معنا که طرف ثالث تلاش میکند چارچوب مورد نظر دو طرف حفظ شود و صرفا پیامها را به شکل صادقانه منتقل کند و در صورت لزوم توصیههایی برای رسیدن به نتیجه ارائه دهد، بدون آنکه ابتکار مستقل خود را به دستورکار تحمیل کند.
این تحلیلگر توضیح داد: با توجه به غیرمستقیم بودن مذاکرات و رخدادهای ماههای گذشته، از جمله جنگ ۱۲ روزه، فعال شدن سازوکارهای فشار و افزایش بیاعتمادی، طولانی شدن گفتوگوها غیرطبیعی نیست. رخداد ماهوی یا دستاورد مشخصی فعلا گزارش نشده و صرفا تمایل طرفین به ادامه مذاکرات اعلام شده است.
مکی درباره توصیف «فضای مثبت» از سوی مقامات ایرانی نیز گفت: چنین ادبیاتی در دیپلماسی بیشتر کارکرد مدیریت فضای داخلی دارد و تا این مرحله تحول ملموسی در ماهیت مذاکرات رخ نداده است.
وی در ادامه با اشاره به نگرانیهای موجود یادآور شد: علاوه بر مسائل گذشته از جمله خروج یکجانبه آمریکا از توافق هستهای، اکنون موضوعاتی مانند حمله اسرائیل پس از آغاز دور پیشین مذاکرات، عملیات آمریکا علیه تاسیسات فردو و فعال شدن سازوکارهای فشار بینالمللی نیز به نگرانیها افزوده شده است؛ مسائلی که میتواند خطر سوءمحاسبه را افزایش دهد.
این تحلیلگر درباره ساختار تصمیمگیری در ایران نیز توضیح داد: هدایت مذاکرات با وزارت امور خارجه است، اما تصمیمات نهایی در شورای عالی امنیت ملی و نشست سران قوا اتخاذ میشود و در چارچوب خطوط قرمز تعیینشده پیش میرود.
مکی تصریح کرد: مذاکرات اخیر صرفا برای سنجش میزان علاقه و تعهد طرفین به آغاز مذاکرات جدیتر بوده و هنوز چارچوب مفهومی و ماهیتی جدیدی شکل نگرفته است. اگرچه مذاکرات دولت ترامپ با ایران از نظر شکلی با برجام متفاوت است و بهصورت غیرمستقیم و با میانجی انجام میشود، اما تمرکز همچنان بر پرونده هستهای است و ابتکار تازهای مشاهده نمیشود.
وی با اشاره به شرایط زمانی دو طرف گفت: ایران از نظر اقتصادی و امنیتی تحت فشار جدی قرار دارد و آمریکا نیز به دلیل درگیری در چند پرونده بینالمللی، احساس فشار زمانی میکند. این وضعیت میتواند دو طرف را یا به نقطه اشتراک محاسباتی برساند یا به سمت رویارویی سوق دهد.
مکی در پایان با بیان اینکه فاصله خواستههای دو طرف همچنان زیاد است، اظهار کرد: اگر روند فعلی ادامه یابد، احتمال فرسایشی شدن و توقف مذاکرات تا پیش از عید وجود دارد. با توجه به ثابت ماندن مطالبات، از جمله موضوع غنیسازی، رسیدن به توافق دشوار به نظر میرسد و این مسئله به آزمونی برای میزان آمادگی آمریکا در کاهش تنشها تبدیل خواهد شد.
پرویز پیکری
ارسال دیدگاه