گذر از سواد الفبایی به سواد تحلیلی و دیجیتال

محمد رهنما، در نشست تخصصی «سوادآموزی در افق آینده» با حضور معاون وزیر و رئیس سازمان نهضت سوادآموزی کشور، با اشاره به اینکه جامعه امروز در یک گذر تاریخی و تمدنی قرار دارد، اظهار کرد: تعریف سواد در حال تغییر است و دیگر نمی‌توان آن را صرفاً به رمزگشایی حروف الفبا محدود کرد، بلکه سواد به سمت تحلیل، فهم و زیستن در اتمسفر پیچیده رسانه‌ای حرکت کرده است.

رهنما با تأکید بر دشواری مأموریت پیش‌روی نهضت سوادآموزی گفت: کار در این حوزه بسیار سخت اما در عین حال اثرگذار و تاریخی است و می‌تواند نقش مهمی در آینده کشور ایفا کند.

وی افزود: در این مسیر، روابط عمومی‌ها و رسانه‌ها می‌توانند به‌عنوان معماران افکار عمومی نقش مؤثری در شبکه‌سازی اطلاعاتی، تولید پیوست رسانه‌ای هوشمندانه و تسهیل این گذار تاریخی از سواد سنتی به سوادهای نوین ایفا کنند.

رئیس اداره اطلاع‌رسانی و روابط عمومی آموزش و پرورش خراسان رضوی در ادامه با اشاره به سه راهبرد پیشنهادی خود برای آینده نهضت سوادآموزی اظهار کرد: نخست، ضرورت گذر از سواد مطیع به سواد تحلیلی، انتقادی و خودآموز است؛ به‌گونه‌ای که سوادآموز به فردی پرسشگر، مطالبه‌گر و فعال در جامعه تبدیل شود.

وی افزود: راهبرد دوم، عدالت آموزشی در بستر تکنولوژی است؛ چرا که شکاف دیجیتال در آینده می‌تواند به شکل جدیدی از بی‌سوادی تبدیل شود و طبقات اجتماعی نه بر اساس اقتصاد، بلکه بر اساس سطح سواد رسانه‌ای و دیجیتال تعریف شوند.

وی تصریح کرد: اگر از امروز برای این موضوع برنامه‌ریزی نشود، در آینده با شکاف‌های عمیق جدیدی در حوزه دسترسی به دانش و مهارت‌های دیجیتال مواجه خواهیم شد.

وی سومین راهبرد را هم‌افزایی نهادی به جای عملکرد جزیره‌ای عنوان کرد و گفت: هیچ نهاد یا حتی وزارت آموزش و پرورش به تنهایی قادر به پیشبرد این تحول نیست و لازم است تمامی معاونت‌ها، دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط به صورت هماهنگ در این مسیر مشارکت داشته باشند.

رهنما با تأکید بر نقش شهروند آگاه در جامعه افزود: هدف نهایی این تحول، تربیت شهروندی است که در تمامی حوزه‌ها آگاه، مسئولیت‌پذیر و توانمند در تصمیم‌گیری باشد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های رسانه‌ای و اجتماعی اظهار کرد: شبکه‌سازی اجتماعی و استفاده از ظرفیت‌های استان‌ها می‌تواند به حرکت از بی‌سوادی سیاه به سمت آگاهی و خبر سفید کمک کند و در این مسیر، رسانه‌ها باید نقش فعال‌تری در گفتمان‌سازی ایفا کنند.

رئیس اداره اطلاع‌رسانی و روابط عمومی آموزش و پرورش خراسان رضوی در پایان با انتقاد از ضعف در حوزه تبلیغ و ترویج فعالیت‌های سوادآموزی گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌ها این است که نتوانسته‌ایم بازتاب مناسبی از عملکرد مثبت این حوزه در سطح جامعه ارائه دهیم و لازم است در آینده به این موضوع توجه ویژه‌ای شود.