آیین چراغ برات؛ یک فرهنگ سنتی و اصیل خراسانی
کاشمر (پانا)- آیین سنتی چراغ برات، یک آیین سنتی و اصیل است که مربوط به خراسان بزرگ(شمالی، رضوی، جنوبی) است که در این گزارش با این آیین باستانی و جالب خراسان ها آشنا میشوید.
در دل شبهای گرم خراسان رضوی، وقتی بادهای نسیمآلود کوههای بینالود را نوازش میدهند، آیینی کهن و پررمزوراز جان میگیرد؛ آیین چراغبرات. این رسم زیبا، که در شهرها و روستاهای این خطه به ویژه در نیشابور، سبزوار، تربت حیدریه و کاشمر ریشه دارد، بیش از آنکه یک مراسم ساده باشد، تجلیگاه امید، یادبود و پیوند نسلهاست.
از یاد یاران تا روشنایی راه
برخی بر این باورند که این آیین، پیوندی ناگسستنی با عزاداری امام سجاد (ع) و یادبود شهدای کربلا دارد؛ چراغهایی که بر بام خانهها میدرخشند، نماد چراغهایی هستند که برای راهنمایی کاروان اسرا و یادآور نور امید در تاریکیها برافروخته میشوند. برخی نیز آن را آیینی برای ادای دین به درگذشتگان، روشن کردن راه روحشان و طلب آمرزش میدانند. این رسم، گاه با مناسبتهای مذهبی مانند شب برات (نیمه شعبان) نیز پیوند خورده و رنگ و بوی معنوی ژرفتری میگیرد.
شاهکار چراغبرات در اجرای جمعی آن است. در غروب روز موعود، مردم با یکدیگر همدست میشوند و با ساخت پایههای بلند از جنس نی یا چوب که به آنها «چَرخِ چراغ» یا «داره» میگویند، بستری برای نور میآفرینند. بر فراز این پایهها، دهها و گاه صدها پیچک (فتیله) در ظرفهای کوچک روغن قرار میگیرد. با فرا رسیدن تاریکی، همزمان و با هماهنگی حیرتانگیزی، همه این چراغها روشن میشوند.
صحنهای که پدید میآید، چشمنواز و روحافزا است: گویی ستارگان، از آسمان جدا شده و بر بامها و گذرهای شهر آرام گرفتهاند. نورهای لرزان، سایههای هنرمندانهای بر دیوارهای کاهگلی میاندازند و فضایی پر از وقار و معنویت میآفرینند. این چراغها گاه به اشکال نمادینی مانند گنبد و مناره نیز آراسته میشوند.
چراغبرات تنها آیین نور نیست؛ بلکه با نوای دلنشین نی و گاه ذکر و مرثیهخوانی همراه است. صدای نی، که با روح فرهنگ خراسان عجین شده، حسی از عروج و آرامش را در فضا میپراکند و پیوندی ناگسستنی بین زمین و آسمان، گذشته و حال برقرار میکند.
این آیین زیبا، امروزه نه تنها به همت مردم اصیل و فرهنگدوست خراسان زنده نگه داشته شده، بلکه به عنوان میراث معنوی ثبت ملی شده و مورد توجه گردشگران فرهنگی قرار گرفته است. چراغبرات نمادی درخشان از همبستگی، امید و احترام به گذشتگان است. درخشش این چراغها به ما یادآوری میکند که در تاریکیها میتوان با یاری هم و به پشتوانه فرهنگ، راهی به سوی روشنایی گشود.
باشد که نور این چراغهای مقدس، همیشه بر بام دیار خراسان بدرخشد و گرمابخش دلهای مشتاق صلح و زیبایی در سراسر جهان باشد.
ارسال دیدگاه