ایستادگی صفویان؛ ایمان و اراده فراتر از برتری عددی

بررسی تحولات تاریخی ایران در دوره صفویه نشان می‌دهد پیوند هویت ایرانی با ایمان اسلامی و فرهنگ شیعی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تثبیت اقتدار ملی کشور داشته است. شکل‌گیری این هویت تازه، ایران را از مرحله‌ای بحرانی عبور داد و زمینه ایستادگی در برابر تهدیدهای داخلی و خارجی را فراهم کرد.

در همین چارچوب، اسماعیل صفوی با تکیه بر شجاعت ریشه‌دار ایرانی، غیرت دینی و فداکاری شیعی، توانست با نیرویی محدود در برابر ارتشی بزرگ‌تر ایستادگی کند. منابع تاریخی حاکی است او با لشکری حدود سی هزار نفره، در برابر سپاهی چند ده‌هزار نفری از ازبکان مقاومت کرد و نشان داد که در معادلات قدرت، ایمان و اراده می‌تواند بر برتری عددی غلبه کند.

در ادامه این ایستادگی، بخش‌هایی از سواحل جنوبی ایران از اشغال خارج شد و مناطقی چون بندرعباس، هرمز، قشم و بحرین بار دیگر به قلمرو ایران بازگشتند. نبردها تنها به خشکی محدود نماند و در دریا نیز با وجود دشواری‌هایی همچون کمبود آذوقه، تشنگی و فرسودگی نیروها ادامه یافت.

با این حال، تاریخ صفویه نشان می‌دهد هرگاه غفلت جای هوشیاری را گرفت، مسیر افول آغاز شد. در دوره‌ای که سلطان حسین صفوی با ضعف در تدبیر و تصمیم‌گیری بر تخت نشست، انسجام داخلی کاهش یافت و سرانجام اصفهان سقوط کرد؛ رخدادی که نه از قدرت دشمن، بلکه از فقدان ایستادگی و مدیریت ناشی شد.

این روایت تاریخی بار دیگر تأکید می‌کند که ایستادگی و هوشیاری، عامل تداوم حیات ملت‌هاست و سازش و غفلت، به‌تدریج بنیان‌های قدرت ملی را فرسوده می‌کند.