پانا گزارش می‌دهد؛
عضو کمیسیون صنایع مجلس: فرهنگ اقتصاد مقاومتی و عدالت‌محوری باید از مدرسه آغاز شود+ اینفو
تهران (پانا) - نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون صنایع و معادن، با تأکید بر ضرورت تربیت نسلی برخوردار از سواد اقتصادی گفت: آموزش مفاهیم اقتصاد اسلامی، تولید، کارآفرینی، مدیریت منابع و عدالت اقتصادی باید متناسب با سن دانش‌آموزان از دوره ابتدایی آغاز شود تا فرهنگ کار، تولید و مسئولیت‌پذیری اقتصادی در نسل آینده نهادینه شود.
آموزش اقتصادی در مدرسه زمانی اثربخش خواهد بود که از چارچوب تعریف‌ها و مفاهیم نظری فراتر برود و به دانش‌آموزان برای مدیریت منابع، انتخاب آگاهانه، شناخت ارزش کار و مشارکت مسئولانه در فعالیت‌های اقتصادی زندگی کمک کند؛ رویکردی که می‌تواند از شکل‌گیری عادت‌های اقتصادی صحیح در دوران کودکی تا تربیت نیروی انسانی مولد و مسئولیت‌پذیر در آینده امتداد یابد.
اقتصاد تنها مجموعه‌ای از سیاست‌های کلان، شاخص‌های مالی و تصمیمات نهادهای اجرایی نیست؛ بخش مهمی از آن در انتخاب‌های روزمره افراد شکل می‌گیرد. نحوه مصرف، اولویت‌بندی هزینه‌ها، استفاده از منابع، پس‌انداز، توجه به کیفیت کالاها و حتی نگرش افراد به کار و تولید، همگی رفتارهایی هستند که از سال‌های نخست زندگی آموخته می‌شوند و به‌تدریج به الگوهای پایدار تبدیل می‌شوند.
از این منظر، مدرسه می‌تواند یکی از مهم‌ترین بسترهای آموزش رفتار اقتصادی باشد؛ محیطی که در آن دانش‌آموزان علاوه بر یادگیری علوم و مهارت‌های تخصصی، برای مواجهه آگاهانه با مسائل واقعی زندگی نیز آماده می‌شوند. چنین رویکردی به معنای تبدیل مدارس به مراکز آموزش تخصصی اقتصاد نیست، بلکه هدف آن ایجاد درکی متناسب با سن دانش‌آموزان از رابطه میان منابع، نیازها، انتخاب‌ها و پیامدهای تصمیم‌گیری است.
سواد اقتصادی؛ مهارتی فراتر از محاسبه درآمد و هزینه
یکی از ضرورت‌های آموزش اقتصادی در نظام تعلیم‌وتربیت، توجه به این واقعیت است که سواد اقتصادی صرفاً به معنای شناخت پول یا توانایی محاسبه هزینه‌ها نیست. دانش‌آموز باید به‌تدریج بیاموزد که منابع محدودند، هر انتخاب اقتصادی پیامدهایی دارد و استفاده درست از امکانات می‌تواند بر کیفیت زندگی فردی و اجتماعی اثر بگذارد.
در این چارچوب، موضوعاتی مانند مدیریت مصرف، پرهیز از اسراف، پس‌انداز، اولویت‌بندی نیازها، شناخت تبلیغات تجاری، توجه به کیفیت و قیمت کالاها و آشنایی با حقوق مصرف‌کننده می‌توانند در قالب فعالیت‌های آموزشی و مثال‌های ملموس وارد فرایند یادگیری شوند.
آموزش این مفاهیم از دوران مدرسه، زمینه‌ای برای تقویت قدرت تحلیل و تصمیم‌گیری فراهم می‌کند. دانش‌آموزی که از سنین پایین با مفهوم هزینه فرصت، مسئولیت‌پذیری در مصرف و ضرورت برنامه‌ریزی آشنا می‌شود، در آینده آمادگی بیشتری برای مواجهه با انتخاب‌های اقتصادی پیچیده‌تر خواهد داشت.
از فرهنگ مصرف تا احترام به کار و تولید
یکی دیگر از ابعاد مهم آموزش اقتصادی، اصلاح نگرش نسبت به کار و تولید است. توسعه اقتصادی تنها به سرمایه، فناوری و امکانات طبیعی وابسته نیست؛ بلکه فرهنگ عمومی جامعه، جایگاه اجتماعی مشاغل، روحیه تلاش و میزان مشارکت افراد در فعالیت‌های مولد نیز در آن نقش دارد.
مدرسه می‌تواند با معرفی مشاغل مختلف، آشنایی با فرایند تولید کالا و خدمات و فراهم‌کردن فرصت تجربه فعالیت‌های گروهی، نگاه دانش‌آموزان را نسبت به ارزش کار و مهارت تقویت کند. در چنین رویکردی، تولید صرفاً یک مفهوم درسی نخواهد بود، بلکه دانش‌آموز با تلاش و تخصص موردنیاز برای ارائه یک محصول یا خدمت آشنا می‌شود.
همچنین آشنایی با مشاغل و کارآفرینان می‌تواند به کاهش نگاه تک‌بعدی به آینده شغلی کمک کند. شناخت مسیرهای متنوع اشتغال و ارزش مهارت‌های فنی، تخصصی و حرفه‌ای، زمینه انتخاب آگاهانه‌تر مسیر تحصیلی و شغلی را فراهم می‌کند.
آموزش عدالت اقتصادی از مسیر مسئولیت اجتماعی
سواد اقتصادی بدون توجه به مسئولیت اجتماعی و عدالت، تصویری ناقص از نقش افراد در جامعه ارائه می‌دهد. دانش‌آموزان باید علاوه بر شناخت منافع و نیازهای فردی، با مفاهیمی مانند حقوق دیگران، رعایت انصاف، همکاری، مشارکت اجتماعی و توزیع مسئولانه امکانات نیز آشنا شوند.
در این زمینه، آموزش مفاهیم مرتبط با اقتصاد اسلامی می‌تواند با تأکید بر عدالت، پرهیز از اسراف، مقابله با فساد، رعایت حقوق کار و توجه به نیازمندان، به تقویت نگرش مسئولانه در دانش‌آموزان کمک کند. البته اثربخشی چنین آموزشی به آن وابسته است که مفاهیم ارزشی در موقعیت‌های واقعی و قابل‌درک برای دانش‌آموزان توضیح داده شوند و صرفاً به حفظ اصطلاحات محدود نمانند.
فعالیت‌های گروهی، پروژه‌های مدرسه‌محور و مشارکت در برنامه‌های اجتماعی می‌توانند فرصتی برای تجربه عملی همکاری و مسئولیت‌پذیری فراهم کنند؛ تجربه‌هایی که پیوند میان آموخته‌های نظری و رفتار اجتماعی را تقویت می‌کنند.
ضرورت بازنگری در شیوه آموزش مفاهیم اقتصادی
برای تحقق این اهداف، صرف افزودن یک درس یا چند فصل به کتاب‌های درسی کافی نیست. محتوای آموزشی باید متناسب با مراحل رشد دانش‌آموزان طراحی شود و میان مفاهیم نظری، تجربه‌های عملی و نیازهای واقعی زندگی ارتباط برقرار کند.
در دوره ابتدایی، آموزش می‌تواند بر مفاهیم ساده‌ای مانند ارزش کار، مدیریت وسایل، صرفه‌جویی و شناخت نیازها متمرکز باشد. در دوره متوسطه اول، موضوعاتی مانند بودجه‌بندی، تولید، مبادله، پس‌انداز و آشنایی با فعالیت‌های اقتصادی قابلیت طرح جدی‌تری دارند. در دوره متوسطه دوم نیز می‌توان دانش‌آموزان را با مباحث گسترده‌تری مانند نظام اقتصادی، کارآفرینی، حقوق اقتصادی، عدالت اجتماعی و اصول اقتصاد اسلامی آشنا کرد.
در کنار این تقسیم‌بندی، استفاده از روش‌هایی مانند شبیه‌سازی فعالیت‌های اقتصادی، بازدیدهای آموزشی، گفت‌وگو با فعالان تولیدی و اجرای پروژه‌های کوچک دانش‌آموزی می‌تواند به کاربردی‌تر شدن آموزش کمک کند. همچنین همکاری آموزش‌وپرورش با دانشگاه‌ها، مراکز علمی، بخش تولید و کارشناسان اقتصادی برای تدوین محتوای دقیق و قابل‌اجرا ضروری است.
مدرسه؛ نقطه آغاز شکل‌گیری فرهنگ اقتصادی
تربیت نسلی برخوردار از سواد اقتصادی، مسئولیت‌پذیر و آشنا با ارزش تولید، فرایندی بلندمدت است که نمی‌توان آن را تنها به سیاست‌های اقتصادی یا برنامه‌های کوتاه‌مدت محدود کرد. بخشی از این مسیر از نظام تعلیم‌وتربیت می‌گذرد؛ جایی که نگرش‌ها و عادت‌های اولیه افراد شکل می‌گیرد.
اگر آموزش اقتصادی به‌درستی در برنامه‌های مدرسه جای بگیرد، دانش‌آموزان نه‌تنها برای مدیریت بهتر منابع شخصی آماده می‌شوند، بلکه درک روشن‌تری از نقش خود در اقتصاد جامعه پیدا می‌کنند. پیوند میان سواد مالی، فرهنگ کار، تولید، عدالت‌محوری و مسئولیت اجتماعی می‌تواند زمینه‌ساز تربیت نسلی باشد که در آینده، هم در تصمیم‌های فردی و هم در فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی، آگاهانه‌تر عمل کند. از این منظر، مدرسه صرفاً محل انتقال دانش اقتصادی نیست؛ بلکه یکی از نخستین بسترهای شکل‌گیری فرهنگ اقتصادی جامعه است.
شهباز حسن‌پور بیگلری نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون صنایع و معادن، در گفت‌وگو با پانا، با اشاره به جایگاه اقتصاد در استقلال و پیشرفت کشور اظهار کرد: «اقتصاد یکی از مهم‌ترین ارکان استقلال، اقتدار و توسعه هر کشور است و تأکیدات رهبر شهید انقلاب بر اقتصاد مقاومتی، حمایت از تولید ملی و تقویت ظرفیت‌های داخلی، بیانگر اهمیت راهبردی این حوزه در مسیر پیشرفت کشور است.»
وی افزود: «استمرار انتخاب شعارهای اقتصادی برای سال‌های متوالی نشان می‌دهد که اقتصاد باید به یکی از اولویت‌های دائمی سیاست‌گذاری و فرهنگ عمومی جامعه تبدیل شود. اگر به دنبال ساختن اقتصادی قدرتمند، مستقل و مبتنی بر عدالت هستیم، باید از امروز برای تربیت نسلی آگاه، مسئولیت‌پذیر، مولد و برخوردار از سواد اقتصادی برنامه‌ریزی کنیم.»
سواد اقتصادی؛ ضرورتی برای تربیت نسل آینده
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با تأکید بر نقش مدارس در شکل‌گیری نگرش اقتصادی دانش‌آموزان بیان کرد: «مدرسه یکی از مهم‌ترین بسترهای شکل‌گیری شخصیت، نگرش و رفتار نسل آینده است. نمی‌توان انتظار داشت جوانان در آینده مدیران اقتصادی موفق، کارآفرینان توانمند و شهروندانی مسئولیت‌پذیر باشند، اما در دوران تحصیل با مفاهیم بنیادین اقتصاد، تولید، کارآفرینی و مصرف صحیح آشنا نشده باشند.»
حسن‌پور بیگلری ادامه داد: «آموزش اقتصاد اسلامی در مدارس نباید به معنای افزودن مجموعه‌ای از مطالب نظری و پیچیده به کتاب‌های درسی باشد؛ بلکه هدف اصلی باید نهادینه‌کردن فرهنگ اقتصادی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی، اخلاق حرفه‌ای، عدالت، مسئولیت‌پذیری و احترام به کار و تولید باشد.»
آموزش اقتصاد از ابتدایی تا متوسطه؛ متناسب با سن دانش‌آموزان
وی با اشاره به ضرورت طراحی برنامه آموزشی مرحله‌ای در حوزه اقتصاد اظهار کرد: «آموزش این مفاهیم باید از دوره ابتدایی آغاز شود و متناسب با سن، میزان درک و نیازهای دانش‌آموزان گسترش پیدا کند.»
نماینده مجلس شورای اسلامی افزود: «در دوره ابتدایی می‌توان مفاهیمی مانند ارزش کار و تلاش، پرهیز از اسراف، قناعت، مصرف صحیح، پس‌انداز، مسئولیت‌پذیری و احترام به حقوق دیگران را با زبان ساده و از طریق مثال‌های روزمره آموزش داد. در دوره متوسطه اول، دانش‌آموزان باید با مفاهیم پایه‌ای اقتصاد، تولید و توزیع، عرضه و تقاضا، مدیریت منابع، بودجه‌بندی، کار گروهی، کارآفرینی و اهمیت حمایت از تولید داخلی آشنا شوند.»
حسن‌پور بیگلری خاطرنشان کرد: «در دوره متوسطه دوم نیز می‌توان مباحث تخصصی‌تری همچون مبانی اقتصاد اسلامی، عدالت اقتصادی، نظام بانکداری اسلامی، قرض‌الحسنه، زکات، انفاق، وقف، تعاون، مشارکت اقتصادی، حقوق کارگر و کارفرما و مقابله با ربا، احتکار و فساد اقتصادی را مطرح کرد.»
اقتصاد اسلامی؛ فراتر از حفظ مفاهیم و اصطلاحات
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد کاربردی آموزش اقتصاد گفت: «دانش‌آموزان باید بدانند اقتصاد اسلامی صرفاً مجموعه‌ای از توصیه‌های اخلاقی نیست، بلکه منظومه‌ای از اصول و قواعد اقتصادی است که بر عدالت، کرامت انسانی، مالکیت مشروع، مسئولیت اجتماعی، گردش صحیح ثروت و جلوگیری از انحصار و بهره‌کشی تأکید دارد.»
وی افزود: «در کنار آموزش مبانی نظری، نباید از مهارت‌های عملی غافل شد. دانش‌آموز باید بتواند یک فعالیت اقتصادی کوچک را طراحی کند، منابع خود را مدیریت کند، هزینه و درآمد را بشناسد، برای آینده برنامه‌ریزی کند و با مفهوم ارزش‌آفرینی آشنا شود.»
حسن‌پور بیگلری تأکید کرد: «هدف از آموزش اقتصاد اسلامی باید تربیت انسانی متعهد، مولد و عدالت‌محور باشد؛ نه اینکه دانش‌آموزان صرفاً به حفظ چند تعریف و اصطلاح اقتصادی محدود شوند.»
پیوند آموزش اقتصاد با محیط واقعی تولید و کسب‌وکار
وی با اشاره به ضرورت همکاری دستگاه‌های مختلف برای تدوین محتوای آموزشی مناسب بیان کرد: «وزارت آموزش‌وپرورش، وزارت علوم، حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها و صاحب‌نظران اقتصادی باید با همکاری یکدیگر، محتوای آموزشی دقیق، کاربردی و متناسب با اسناد بالادستی کشور تدوین کنند.»
این نماینده مجلس ادامه داد: «آموزش اقتصاد باید با واقعیت‌های اقتصادی جامعه پیوند بخورد و دانش‌آموزان از نزدیک با محیط‌های تولیدی، کارآفرینان، واحدهای صنعتی، تعاونی‌ها و فعالیت‌های اقتصادی سالم آشنا شوند.»
وی در پایان خاطرنشان کرد: «اقتصاد قدرتمند تنها با تصمیمات دولت و قوانین مجلس ساخته نمی‌شود، بلکه به فرهنگ اقتصادی صحیح در جامعه و تربیت نسلی باورمند به کار، تولید، نوآوری و عدالت نیاز دارد. اگر به دنبال اقتصادی مقاوم، مستقل و عدالت‌محور هستیم، باید فرهنگ آن را از مدرسه آغاز کنیم؛ چراکه آینده اقتصاد ایران به دانش، مهارت، باور و نگرش اقتصادی نسل امروز وابسته است.»
آرمیتا رزاقیان
ارسال دیدگاه