نگاهی به اثر مشترک افشین هاشمی و محسن قرایی
خسته نباشیدی به سینمای ایران
خبرگزاری پانا: نخستین فیلم بلند افشین هاشمی و محسن قرایی در حالی تجربه ای دل نشین را بوجود آورده بود که کارگردانی کارکشته را به عنوان تهیه کننده در کنار خود می دید.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا؛ مرتضی با مدرک معتبر و تسلط به زبان انگلیسی، گارسُن هتل است. فیلم با نقدی درست و اساسی به سیستم آموزشی و کسب کار ایران شروع خوبی دارد و در حد اقل زمان با ادبیات و طبعی شوخ، کمیک و بیانی سیال، مخاطب را با شخصیتهایش آشنا میکند. خانمی که سعی شده کاراکترش معما گونه باشد، همسر جهانگردش که کلاً خارجی است و علاقه وافری به کویر ایران دارد و اشخاصی بومی که جلوتر میآیند، همه در این فیلم به مضمونی شمایل میدهند که بدون اغراق از نگاه ملی فرهنگی، ارزنده است.
خسته نباشید قصهی کامل به معنی ساختار داستانی کلاسیک ندارد اما کم از یک فیلم سینمایی خوب نیست و چندین شبه قصه قوی را به خوبی پرداخت کرده است. ده دقیقه بیشتر از آغاز فیلم نگذشته که ذهن مخاطب را همراه میکند و این تنها با معنا صورت گرفته نه یک اتفاق خاص، خطر، اضطرار یا نقطهای طلایی! فیلمی خوش ساخت، خوش نوشته و دارای ریتمی با انرژی ثابت است. کند میشود، تند میشود ولی از ریتم نمیافتد و با طنز مؤدب و مفیدی، ماجرای جذابش را روایت میکند.
انتخاب بازیگرها بسیار خوب انجام شده و بازیها بهتر از آن؛ بازیها از همان آغاز، کامل و دلچسب صورت گرفته، حتی در مورد همان خانم خارجی معما گونه که ابتدا احساس میشود نقشش خوب در نیامده، بعداً میفهمیم این نقش در واقع باید همینطور پیاده میشد. او ناراحت است، افسرده است و تا دقیقه بیست، شخصیت مجهولی دارد. جلوتر به نوعی رمزگشایی صورت گرفته و میفهمیم که از ایران خاطرهی خوشی ندارد. با اینکه اصالتاً ایرانی است انگار حتی مایل نیست کلمهای فارسی صحبت کند!
قابهای کامل در تصویربرداری، فلو و فوکوسهای با معنا (افراد، مناظر به خصوص در کویر)، دوربین سردستی که به موقع و با دلیل استفاده شده (که به خوبی ضربآهنگ لحظه را ایجاد کرده؛ ترس، اضطراب، استرس)، تدوین استادانه که جایی فیلم را مهیج کرده و جایی دیگر آرامبخش مجموعه تصاویر شده است، موسیقی خوش ساخت و استفاده درست از آن که صفتی بهتر از "انسانی بودن" برایش ندارم؛ که به بهترین صورت نوستالژی را رنگآمیزی کرده! و این هنرنمایی، به خصوص در سکانسی که مرد خارجی آواز میخواند یا در تلفیق هنرمندانهای که بین ساز دهنی و آواز دشتی ایجاد شده غوغا کرده است...
دیدن دو جریان در یک تصویر، خلاقانه نقش بسته؛ فیلمنامه در کنایه زدن و گرا دادن عالی است. روایت موازی بسیار خوب شکل گرفته، وقایع داستان، جذاب پیش میروند و تلاقی اتفاقات مثل دیدار دوباره خانم معلم و مرتضی در جریان ماجرایی دیگر که مخاطب دنبال میکند؛ دستمایه عالی کمیک آن هم در اوج کشمکش و اینگونه تمهیدات نشان از تبهر نویسنده دارد. دیالوگهای فیلمنامه نیز از ذوق فکری نشئت گرفته؛ مثلاً میگوید "جایی که آدمیزاد نیست، هیچ اتفاقی نمیافتد" وقتی میفهمیم خانم خارجی در واقع ایرانی است این جمله را میشنویم که "تو خواباتون فارسی حرف نمیزنید؟" و دیالوگ دیگر اینکه "الان فهمیدم زنها ایرانی خارجی ندارن، همه همینن" ...
دیالوگهایی کیفی و دقیق که یک واو اضافه ندارند و در عین حال بسیار ساده، گرم و روان نوشته شدهاند، یا پرسش و پاسخهایی که ربطی به هم ندارند و اصلاً در دو عالم مفهومی سیر میکنند و در عین فراغت مخاطب، تأمل برانگیزند، نوشتن درام عالیست مثلاً وقتی مرد خارجی با آن مُقنی بومی وارد قنات میشوند و از فضاهای زیر زمینی (کلوت که خود، دستمایهی یک فیلم مستند است) عبور میکنند؛ دو مرد، دو فرهنگ، دو زبان، دو دنیای متفاوتند ولی به قدری جذاب فیلم را پیش میبرند که تحسین دارد؛ مرد خارجی قصه را پیش میبرد و مرد ایرانی طنزش را چاشنی میکند.
نویسنده دو جای فیلم گریزی بسیار ارزشی به شهدای جنگ تحمیلی میزند که به مصابه اهداء هزارآفرینی به ایثار شهدای دفاع مقدس است. این ارزشگزاری منحصر وقتی به اوج عاطفی میرسد که میشنوی "آدم به از دست دادن عادت میکنه ولی فراموش نمیکنه"
خسته نباشید فیلم ایرانی اصیل و همه جانبهای با دغدغهای جهانی است. انسان مدرن را در کنار اصالت، تاریخ و مفاهیم وابسته به تلفیق "تجدد و تمدن" نشان میدهد. قصه زوج خارجی، وضعیت زندگی مرتضی، دوستش حسین و برادر شهیدش که تراژدی گذشتهی او، خود طرح یک فیلم سینمایی مؤلف است، نشان دادن میراثی کهن از ایران باستان، طبیعت این مرز و بوم و نهایتاً مردمی دوست داشتنی و تأثیرگذار، همه در فیلمی جذاب و پرسکانس با ماجرایی پیچیده ولی به دور از اطناب به خلاقیت نویسنده و همت کارگردان شکل گرفتهاند.
پ/سید محمد حسین حسینی
ارسال دیدگاه