مدرسه باید موقعیت‌های اجتماعی را به فرصت تربیتی و هویت‌ساز تبدیل کند

محمود امانی  عصر امروز در سی‌ونهمین اجلاس مدیران و رؤسای آموزش و پرورش، با اشاره به اهمیت موضوع این اجلاس، با اشاره به مفهوم «موقعیت» در سند تحول بنیادین، گفت: موقعیت، کلیدواژه‌ای است که در ادبیات دینی ما نیز مورد تأکید قرار گرفته و انسان‌ها در موقعیت‌های مختلف رشد می‌کنند. بنابراین شناخت موقعیت و ارتقای جایگاه خود در آن، موضوع مهمی است که در سند تحول بنیادین نیز به مفهوم حیات طیبه و دستیابی به درجاتی از آن پیوند خورده است.

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش ادامه داد: موقعیت، مصادیق فراوانی دارد و یکی از کارهای مدرسه این است که موقعیت‌شناس باشد؛ موقعیت‌هایی را که در جامعه رخ می‌دهد به‌خوبی شناسایی کند و آنها را در بستر برنامه‌های خود قرار دهد و به یک مفهوم کلان تربیتی پیوند بزند.

وی با اشاره به شرایط جنگ اخیر، توضیح داد: اگر مأموریت مدرسه را صرفاً این بدانیم که روایت جنگ کنونی را برای دانش‌آموزان ترسیم کند، می‌توانیم به آنها نشان دهیم که قدرت‌های بزرگ و ابرقدرت‌ها برای ضربه زدن به کشور تلاش کردند، اما نتوانستند ملت ایران را از دفاع از کشور و ادامه زندگی بازدارند.

امانی افزود: این موضوع اگرچه می‌تواند یک مفهوم تاریخی محدود باشد و احساس خوبی در دانش‌آموز ایجاد کند، اما اگر این برهه تاریخی را به مفهوم «هویت» پیوند دهیم، اثر تربیتی آن بسیار گسترده‌تر خواهد شد.

هویت؛ هدف مهم نظام تعلیم و تربیت

وی با اشاره به مبانی نظری سند تحول بنیادین گفت: هدف نظام تعلیم و تربیت، شکل‌دهی به انسان‌هایی با هویت، باور، گرایش، اعمال و صفات مشخص است. در مبانی نظری سند، ابعاد مختلفی برای هویت از جمله هویت عقلانی، عاطفی، ارادی و عملی مورد توجه قرار گرفته است.

امانی ادامه داد: در سند تحول بنیادین، مفاهیم و مصادیق متعددی مطرح شده که اگرچه ممکن است مستقیماً ذیل عنوان هویت نیامده باشند، اما به‌طور کامل هویت‌ساز هستند؛ از جمله وطن‌دوستی، افتخار به میراث ماندگار اسلامی و ایرانی و تقویت گرایش به زبان و ادبیات فارسی به عنوان زبان مشترک. در سند تحول بنیادین، ابعاد هویتی متنوعی از جمله هویت انسانی، انقلابی، فردی، جنسیتی، خانوادگی و فرهنگی مورد توجه قرار گرفته است.

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش با اشاره به دومین بستر مهم در حوزه سیاست‌گذاری، بر حمایت از یادگیری فعال تأکید کرد و گفت: در این زمینه باید برای دانش‌آموز نقش فعال در فرایند یادگیری تعریف شود و یادگیری به صورت تعاملی و بر پایه دستاوردهای دانش‌آموز شکل بگیرد.

امانی اظهار کرد: موقعیت‌هایی مانند جنگ ۱۲ روزه و جنگ اخیر می‌توانند به عنوان یک موقعیت تربیتی مورد استفاده قرار گیرند و مدرسه می‌تواند از این فرصت برای تقویت هویت دانش‌آموزان بهره بگیرد.

 اختیار مدارس برای طراحی فرایند یادگیری

وی با اشاره به ظرفیت مدارس برای طراحی برنامه‌های آموزشی و تربیتی گفت: مدرسه در انتخاب موضوع، طراحی آموزشی و سازماندهی فرایند یادگیری قدرت عمل دارد و شورای عالی آموزش و پرورش نیز برای مدارس امکان برنامه‌ریزی را فراهم کرده است. سال گذشته نیز در نشست با رؤسای آموزش و پرورش بر ضرورت اقدام در کلاس‌های درس تأکید شد و قطعاً مدارس اقدامات فراوانی انجام داده‌اند.

امانی خاطرنشان کرد: تغییر چیدمان صندلی‌ها، انجام فعالیت‌های گروهی و ایجاد فضای تعاملی در کلاس‌های درس، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در پیوند با موضوع هویت و استفاده از موقعیت‌های اجتماعی برای یادگیری و تربیت دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرد.