حکمرانی مشارکتی و معماری جدید عدالت آموزشی در بُعد فضا و تجهیزات

در قالب این برنامه ملی، ۷۸۰۰ پروژه مدرسه‌سازی شامل بیش  از ۴۶ هزار کلاس درس تعریف شده است که تمرکز آن‌ها بر ساماندهی مدارس کانکسی مستقل با بیش از ۱۰ دانش‌آموز، جایگزینی مدارس سنگی ناایمن، کاهش تراکم کلاس‌های بالای ۳۵ دانش‌آموز، افزایش سرانه فضای آموزشی در مناطق دارای سرانه کمتر از ۳ متر مربع، تخریب و بازسازی مدارس فرسوده، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام آموزشی و تقویت تجهیزات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مدارس است.

در گام نخست این نهضت،  ۲۴۰۷ فضای آموزشی در قالب  ۱۱ هزار و ۵۰۰ کلاس درس و با یک میلیون و ۴۳۸ هزار متر مربع زیربنا در مهرماه ۱۴۰۴ به بهره‌برداری رسید که حدود ۶۱ درصد آن با مشارکت مردم و خیرین تأمین مالی و اجرا شده است. همچنین الگوسازی هوشمندسازی مدارس با رونمایی تجهیزات دیجیتال در شهر قدس و ۳۱ مدرسه متوسطه کشور آغاز و تفاهم‌نامه‌های همکاری با دستگاه‌های اجرایی، نهادهای انقلابی و بنگاه‌های اقتصادی برای استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی در ساخت و تجهیز مدارس منعقد شد.

رشد پروژه‌های مشارکتی از دیگر دستاوردهای این دوره بوده به‌گونه‌ای که بیش از ۶۱درصد مدارس جدید با مشارکت خیرین یا نهادهای عمومی ساخته شده و تعداد پروژه‌های مشارکتی حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است. همچنین مشارکت شوراها و دهیاری‌ها در زیباسازی و نگهداری مدارس، به گسترش فرهنگ مشارکت محلی در توسعه فضاهای آموزشی منجر شده است.

در حوزه استانداردسازی و ارتقای وضعیت  زیرساخت‌ها، در قالب طرح شهید عجمیان

با مشارکت دانش‌آموزان، معلمان، اولیا و گروه‌های مردمی،  بیش از ۷۳ هزار کلاس درس بهسازی و شاداب سازی شد ، و استانداردسازی سامانه‌های گرمایشی و سرمایشی ۴۶ هزار  کلاس درس در طرح شهید عرب نهایی شده است. همچنین با تأمین اعتبارات قانونی، حدود ۵.۶ میلیون متر مربع از محوطه مدارس کشور آسفالت و بام مدارس با عایق‌های رطوبتی بهسازی شده است.

به منظور افزایش سرعت و کیفیت ساخت مدارس، صنعتی‌سازی ساخت فضاهای آموزشی در دستور کار قرار گرفته و تاکنون ۴۸۵ مدرسه به روش تمام صنعتی ساخته و ۲۰۵ مدرسه دیگر در دست ساخت است. همچنین برای نخستین بار استفاده از فناوری پیشرفته در جایگزینی مدارس سنگی به کار گرفته شده و ۵۵ مدرسه ۶، ۹ و ۱۲ کلاسه با این روش در حال احداث است.

مطابق برنامه هفتم توسعه، هدف‌گذاری ساخت ۲۰۰ مجتمع آموزشی بزرگ‌مقیاس ۳۶ کلاسه انجام شده و طراحی و برنامه‌ریزی ساخت ۵۰ مجتمع آموزشی در سراسر کشور آغاز شده است.

در حوزه ساماندهی مدارس ناایمن، ۸۸۰ مدرسه سنگی شناسایی و فرآیند جایگزینی آن‌ها آغاز شده و از مجموع ۱۰۰۳ مدرسه کانکسی مستقل، تاکنون ۹۵۵ مدرسه تکمیل و تحویل شده است و مابقی تا مهرماه ۱۴۰۵ به بهره‌برداری خواهد رسید.

در راستای توسعه پایدار، احداث نیروگاه‌های خورشیدی کوچک در بام حدود ۲۵۰۰ مدرسه آغاز شده و در حوزه مهارت‌آموزی نیز ۹۰ هنرستان فنی و حرفه‌ای در یک سال اخیر ساخته و تحویل شده و برنامه ساخت ۳۳۰ هنرستان جدید در دستور کار قرار دارد. برای تجهیز هنرستان‌ها نیز در مرحله نخست ۴ هزار میلیارد ریال اعتبار تخصیص یافته است.

مجموع این اقدامات نشان می‌دهد نهضت توسعه عدالت در فضا و تجهیزات آموزشی در دولت چهاردهم، یکی از بزرگ‌ترین برنامه‌های زیرساختی آموزش و پرورش در سال‌های اخیر محسوب می‌شود که با تمرکز بر حذف مدارس ناایمن، افزایش سرانه فضای آموزشی، توسعه فناوری‌های ساخت، هوشمندسازی و تجهیز مدارس، تلاش دارد شکاف‌های منطقه‌ای در دسترسی به فضاهای آموزشی استاندارد را کاهش داده و بستر تحقق عدالت آموزشی را فراهم کند.