فرش بیدگینه زنجان، گمگشته آثار هنری جهان
خبرگزاری پانا: فرش بیدگینه زنجان، فرشی پر از نقش و نگار، طرح و هنر، گمگشته ای که موزه های جهان کمبود آن را در فهرست آثار فرهنگی و هنری خود احساس می کنند
به گزارش سرویس خبر پانا ، روستایی در ۳۰ کیلومتری زرین آباد زنجان، در سکوت و آرامشی وصف ناپذیر، زادگاه هنری است که شاید نتوان در نقطه دیگری از ایران نمونه کوچکی از آن را یافت .
روستای بیدگینه سرزمین زنان و مردانی است که هنر بافت فرشی را از پدران و مادران خود به ارث برده اند که آن را شایسته معرفی به تمام جهانیان و ثبت در فهرست آثار جهانی کرده است .
فرش بیدگینه خاص است چون از بدو تولید مواد اولیه آن تا بافت و نقش نگاری اش، مسیر ویژه ای را طی می کند .
تار و پود و گره های آن را از پشم خالص گوسفند تولید می کنند و رنگ هر گره آن از رنگ های طبیعی سیراب می شوند .
همین موضوع است که آن را به فرشی خاص و گران بها تبدیل می کند و ارزش آن را در کنار سایر فرشهای زیبایی ایرانی دو چندان می سازد .
این نوع فرش فقط در یک روستا بافته می شود و البته هنر بافت و آماده سازی چنین فرشی امروز نیز همچون سایرهنرهایی که با مرور زمان به باد فرموشی سپرده می شوند، مسیر نسیان و فراموشی را طی می کند .
در روستای بیدگینه امروزه در کمتر خانه ای می توان نقش و نگار قدیمی فرش بیدگینه را یافت و طرح ریز ماهی افشار جایگزین حاجی اورنگی شده است .
شاید امروزه در ایران در کمتر شهر و روستایی باشد که بافندگان فرش زحمت آماده کردن نخ مورد نیاز فرش و رنگرزی آن را به خود بدهند و اهالی روستای بیدگینه نیز از این امر مثتثنا نمانده اند .
پیش از این طرح حاجی اورنگی افشار بر دار قالی هر خانه ای در روستای بیدگینه خود نمایی می کرد و امروز طرح ریز ماهی افشار جایگزین، این طرح نگارین و زیبای این روستا شده است .
زنان روستای بیدگینه در بافت طرح ریز ماهی افشار از نقشه استفاده نمی کنند و همه را از حفظ می دانند و رنگ آمیزی آن را به سلیقه خود انتخای می کنند .
فرش بیدگینه چه با طرح حاجی اورنگی و چه با نقشه ریز ماهی قوام و تراکم بسیار بالایی دارد تا آنجا که برخی از آن با نام فرش آهنین یاد می کنند .
همه افرادی که دستی در فرش بافی و طرح و نقش فرش دارند، خوب می دانند که عمر فرش افشار با هر طرح و نقشی، بسیار طولانی است و می توان خانه را مهمان چشم نوازی و قوام آن کرد .
مدیر اداره فرش سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنجان، در این زمینه توضیح می دهد و می گوید: همه موادی که برای فرش بیدگینه مورد استفاده قرار می گیرد، طبیعی است و همچون نقش و نگاری که دارد، از دل طبیعت استخراج می شود .
سید محسن جعفری به تلاش سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنجان برای ثبت این فرش زیبا و چشم نواز در فهرست آثار فرهنگی جهان اشاره و فرش ریز ماهی افشار را طرح بومی شمالغرب کشور می کند .
وی اضافه می کند: هم اکنون این سازمان برای ثبت جهانی فرش های بومی زنجان، پنج فرش خاص را برای وزارت صنعت، معدن و تجارت معرفی کرده است که فرش بیدگینه نیز در میان آنان قرار دارد .
جعفری ادامه می دهد: فرش های بیدگینه، قولتوق، ابریشم بومی زنجان، خمسه و فرش پشمی زنجان از جمله آثاری هستند که برای ثبت در فهرست جهانی معرفی شده اند .
مدیر اداره فرش سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنجان، می گوید: ثبت یک اثر فرهنگی و هنری در فهرست آثار جهانی کار آسانی نیست و نیازمند تایید نمایندگان ۱۴۴ کشور عضو کنوانسیون ثبت آثار جهانی است .
وی ادامه می دهد: مسوولان زنجانی تمام تلاش خود را برای معرفی این پنج طرح به وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام داده اند و در نهایت مسوولان این وزارت خانه فقط یک طرح را برای ثبت در فهرست آثار جهانی انتخاب کرده اند .
یک محقق حوزه فرش زنجان که پیش از این کتابی با موضوع فرش زنجان به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر کرده است، فرش بیدگینه را از آثار فاخر هنری این استان معرفی می کند .
حسین قربانی خاطر نشان می کند: طرح قدیمی فرش بیدگینه حاجی اورنگی است و طرح جدید آن چهار قد است که هر دو از طرح های فرش افشار به شمار می آیند .
وی می افزاید: رج شمار فرش بیدگینه سابق بر این به ۳۰ تا ۴۵ رج در هر هفت سانتی متر می رسید و امروز این تراکم به ۴۵ تا ۶۰ رج در هر هفت سانتی رسیده است .
قربانی با بیان اینکه تراکم بالای رج های فرش بیدگینه به آن کیفیت بالایی می دهد، استانداردترین بافت فرش را نیز همین تراکم عنوان می کند .
این محقق فرش، می گوید: فرش بیدگینه طرح ریز ماهی افشار، امروزه یکی از مرغوبترین فرشهای ایرانی به شمار می آید .
وی یادآورمی شود: بافندگان منطقه زنجان از قدیم با چنین کیفیتی فرش می بافته اند و امروز با افزایش تراکم آن، کیفیت روز به روز افزایش یافته است .
قربانی تاکید می کند: زمانی که تراکم رج های فرش بالا رود، سرعت بافت آن کاهش و ارزش آن افزایش می یابد .
این محقق فرش، می گوید: طرح ماهی درهم یا ریز ماهی افشار بیدگینه کیفیت بسیار بالایی دارد و قابل مقایسه با بهترین فرشهای ایرانی از جمله طرح ریز ماهی خوی است .
وی به تغییر رویه بافندگان فرش در آماده سازی مواد اولیه اشاره می کند و رنگ آمیزی فرشبافان قدیمی را دستی با رنگ های طبیعی و به شیوه سنتی می داند و آماده سازی مواد اولیه برای بافت فرش را در عصر حاضر با استفاده از دستگاه های ماشینی معرفی می کند .
قربانی طرح و نقش فرش زنجان را بسیار زیبا می خواند و آن را دارای قابلیت مطالعه زیباشناختی عنوان می کند .
این محقق فرش می گوید: هم اکنون اقدامات لازم برای ثبت جهانی طح فرش افشار در فهرست آثار جهانی در دست پیگیری است .
وی با بیان اینکه بی تفاوتی مسوولان موجب ثبت طرح های مختلف فرش ایرانی با نام دیگر کشورها از جمله ترکیه و پاکستان شده است، بر لزوم پیگیری مجدانه مسوولان وزارت صنعت، معدن و تجارت برای ثبت طرح فرش افشار در فهرست آثار فرهنگی و هنری جهانی تاکید می کند.
ارسال دیدگاه